Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Mác-cô.

Khi ấy, Đức Giê-su bắt đầu dùng dụ ngôn mà nói với các thượng tế, kinh sư và kỳ mục. Người nói : “Có người kia trồng được một vườn nho; ông rào giậu chung quanh, đào bồn đạp nho và xây một tháp canh. Ông cho tá điền canh tác, rồi trẩy đi xa. 2 Đến mùa, ông sai một đầy tớ đến gặp các tá điền để thu hoa lợi vườn nho mà họ phải nộp. 3 Nhưng họ bắt người đầy tớ, đánh đập và đuổi về tay không. 4 Ông lại sai một đầy tớ khác đến với họ. Họ đánh vào đầu anh ta và hạ nhục. 5 Ông sai một người khác nữa, họ cũng giết luôn. Rồi ông lại sai nhiều người khác : kẻ thì họ đánh, người thì họ giết. 6 Ông chỉ còn một người nữa là người con yêu dấu : người này là người cuối cùng ông sai đến gặp họ; ông nói : ‘Chúng sẽ nể con ta.’ 7 Nhưng bọn tá điền ấy bảo nhau : ‘Đứa thừa tự đây rồi ! Nào ta giết quách nó đi, và gia tài sẽ về tay ta.’ 8 Thế là họ bắt cậu, giết chết rồi quăng ra bên ngoài vườn nho. 9 Vậy ông chủ vườn nho sẽ làm gì? Ông sẽ đến tiêu diệt các tá điền, rồi giao vườn nho cho người khác. 10 Các ông chưa đọc câu Kinh Thánh này sao? Tảng đá thợ xây nhà loại bỏ lại trở nên đá tảng góc tường. 11 Đó chính là công trình của Chúa, công trình kỳ diệu trước mắt chúng ta !”

Họ tìm cách bắt Đức Giê-su, nhưng lại sợ dân chúng; quả vậy, họ thừa hiểu Người đã nhắm vào họ mà kể dụ ngôn ấy. Thế là họ để Người lại đó mà đi.

Đó là Lời Chúa

 

Theo Kathleen N. Hattrup của tạp chí Aleteia, đăng ngày 31/05/2026, Đức Giáo Hoàng Leo đã kết thúc tháng kính Đức Mẹ trong tháng Năm với một suy niệm ngắn gọn về sự hiệp nhất trong cầu nguyện, sau khi dẫn dắt buổi đọc Kinh Truyền Tin giữa trưa tại Quảng trường Thánh Phêrô. Ngài cũng nhắc lại một ý nguyện dành cho những người có thẩm quyền.

Trong tháng Năm này, một dàn hợp ca thống nhất những lời cầu nguyện cho hòa bình đã vang vọng khắp Giáo Hội. Trên hết, qua lời cầu nguyện Kinh Mân Côi – như một chuỗi không gián đoạn – các dân tộc bị tàn phá bởi chiến tranh đã được phó thác cho sự cầu bầu của Đức Trinh Nữ Maria. Nguyện xin sự khôn ngoan của Chúa soi sáng lương tâm của những người có thẩm quyền và hướng dẫn các quyết định của họ hướng tới một sự tìm kiếm chân thành về một nền hòa bình công bằng và lâu dài.

Đức Giáo Hoàng Leo đã chủ trì Kinh Mân Côi với ý nguyện cầu bình an tại Hang Lourdes trong Vườn Vatican vào ngày 30 tháng 5. Ngài đã cầu nguyện các Mầu nhiệm Vui mừng, mỗi Mầu nhiệm đều mang một ý nguyện liên quan đến hòa bình.

Ngài bắt đầu tháng Mân Côi vào ngày 3 tháng 5 bằng cách nói: "Con xin phó thác những ý nguyện của con cho Chúa Cha", và nêu ra hai ý nguyện cụ thể.

Ngài lưu ý rằng Kinh Mân Côi quy tụ các tín hữu lại với nhau trong lời cầu nguyện, và ngài khẳng định: "Con xin phó thác những ý nguyện của con cho Chúa Cha, đặc biệt là cho sự hiệp thông trong Giáo Hội và cho hòa bình trên thế giới."

Đức Giáo Hoàng Leo lớn lên chứng kiến cha mẹ mình cùng nhau cầu nguyện Kinh Mân Côi mỗi tối. Tháng Mười năm ngoái, tháng Mân Côi đầu tiên của ngài với tư cách là Giáo Hoàng, ngài đã yêu cầu mọi người cầu nguyện Kinh Mân Côi mỗi ngày cho hòa bình thế giới.

Ngài đã kỷ niệm ngày nhậm chức Giáo Hoàng đầu tiên của mình - vào ngày 8 tháng 5 - tại Pompeii, tại Đền thờ Đức Mẹ Mân Côi.

Đức Giáo Hoàng Leo đã nhiều lần yêu cầu Giáo Hội cầu nguyện Kinh Mân Côi, đặc biệt là cho hòa bình.

Bài phát biểu của Đức Giáo Hoàng

“Hãy để tôi nghe điều Chúa phán, vì Người sẽ phán bình an cho dân Người, cho những người trung tín với Người, cho những ai hướng về Người trong lòng” (Tv 85:8). Lời của Thánh vịnh này rất thích hợp khi chúng ta cùng đọc Kinh Mân Côi tối nay, bởi vì chúng thể hiện niềm hy vọng mà chúng ta đang cần, đặc biệt là trước những khó khăn và bạo lực hiện nay.

Chúng ta hãy mở lòng mình để lắng nghe Lời Chúa, để trong lời cầu nguyện, chúng ta có thể hiểu được ý nghĩa của các sự kiện lịch sử, nhận biết sự quan phòng của Thiên Chúa, Đấng luôn hướng dẫn và nâng đỡ chúng ta. Đức Mẹ Maria là mẫu mực của người tín hữu nghiêng tai để lắng nghe “điều Thiên Chúa phán”. Mẹ là tấm gương cho chúng ta về sự vâng phục, khi đã đón nhận Con Thiên Chúa vào lòng mình trong biến cố Nhập Thể.

Việc chiêm niệm các mầu nhiệm Kinh Mân Côi cùng với Đức Mẹ dẫn chúng ta đến nhận ra nơi Chúa Giêsu Kitô Lời cuối cùng mà Chúa Cha đã phán, một Lời bình an cho tất cả những ai trở về với Người với tấm lòng ăn năn. Chúa không bao giờ bỏ rơi chúng ta, ngay cả khi chúng ta quên Người, ngay cả khi chúng ta lạc lối. Người đến tìm kiếm chúng ta và đến gần với tình yêu vĩnh cửu của Người. Như tiên tri Isaia nhắc nhở chúng ta: “Bình an, bình an cho người xa và người gần, Chúa phán vậy” (57:19). Ai tin cậy Thiên Chúa thì hiểu được lời loan báo bình an này và trở thành khí cụ của hòa bình, xây dựng nó bằng chính tay mình (xem Mt 5:9).

Thật vậy, hòa bình không phải là một lý thuyết để thử nghiệm trong phòng thí nghiệm, cũng không phải là một ảo tưởng ngây thơ, hay một vấn đề để theo đuổi vì lợi ích cá nhân. Khi được tìm kiếm với một tấm lòng chân thành, nó là một cam kết hằng ngày: nó nảy sinh từ công lý và tình yêu thương, như sự hòa hợp kết nối các cá nhân, gia đình, cộng đồng và các dân tộc. Ngay cả trong thời điểm đầy căng thẳng và xung đột này, hòa bình vẫn trở nên khả hữu khi chúng ta chọn lắng nghe tiếng kêu than của những người bị tước đoạt nó: những đứa trẻ vô tội, những người mẹ, người cha đau khổ, những tù nhân bị ngược đãi, những người tị nạn và những người ở mọi lứa tuổi đang chịu đau khổ. Tất cả họ chỉ có một hạn từ trên môi: hòa bình!

Chúng ta biết rõ rằng hòa bình luôn luôn khả hữu bởi vì đó là một món quà từ Thiên Chúa. Hòa bình này, hòa bình của Người, có một hình hài: đó là Chúa Giê-su Ki-tô, Con Thiên Chúa, Đấng đã hiến dâng cuộc đời mình vì chúng ta, hòa giải trời đất. Như Thánh Phaolô đã viết: “Người là sự bình an của chúng ta” (Ê-phê-sô 2:14). Người là Đấng phá đổ những bức tường thù địch, chiến thắng sự kiêu ngạo bằng lòng khiêm nhường và cứu chuộc toàn thể tạo vật khỏi tội lỗi.

Chính khi Chúa Giê-su ở cùng chúng ta và chúng ta hành xử như những môn đệ đích thực của tình yêu Người thì Chúa Thánh Linh mới có thể thực hiện được điều mà con người dường như không thể làm được. Ngược lại, khi chúng ta xa rời Thiên Chúa, chúng ta cũng xa cách nhân loại, xa cách người lân cận và thờ ơ với nỗi đau khổ của họ. Mỗi khi chúng ta trở về với Chúa, sự bình an của Người trở thành trách nhiệm của chúng ta, tùy theo bổn phận và nhiệm vụ của mỗi người.

Vì vậy, lời cầu nguyện của chúng ta trở thành sứ mệnh và lời tiên tri. Tiếng kêu than của người vô tội không được phép còn vang vọng trong các thành phố của chúng ta. Không ai phải chạy trốn khỏi nhà mình vì mối đe dọa của bom đạn. Ham muốn quyền lực và bạo lực ngôn từ phải chấm dứt.

Đừng để khát khao công lý và sự thật lấn át lý trí. Tuy nhiên, mỗi người đều có thể và phải làm phần việc của mình, bắt đầu từ những việc nhỏ nhưng quan trọng, tránh mọi hình thức bạo lực bằng lời nói hoặc thể xác trong cuộc sống hàng ngày và cả trên mạng xã hội.

Anh chị em thân mến, hòa bình đích thực bắt đầu từ một trái tim yêu thương. Nó được chứng kiến bởi những lời nói hòa giải. Nó được phản chiếu trong ánh mắt nhìn thế giới với sự dịu dàng và khôn ngoan. Đây là sức mạnh đích thực, sức mạnh của sự thật và tình yêu. Chúa tìm kiếm những người kiến tạo hòa bình! Xin Đức Mẹ Maria giúp chúng ta đáp lại Người mỗi ngày bằng lời “Con đây”, không chỉ bằng lời nói mà còn bằng hành động.

 

Như thường lệ, Đức Giáo Hoàng Leo đã có một bài suy niệm ngắn gọn về mầu nhiệm Chúa Ba Ngôi vào ngày 31 tháng 5 này, khẳng định rằng, "Chúa Ba Ngôi giúp chúng ta yêu thương mọi người và mọi vật."

Đức Giáo Hoàng đã nói về ngày lễ hôm nay trước khi chủ trì kinh Truyền Tin giữa trưa tại Quảng trường Thánh Phêrô.

"Hôm nay, thưa anh chị em thân mến, là một ngày lễ," ngài nói. "Lễ của Chúa cũng là lễ của chúng ta."

~

Sau đây là diễn từ ngắn gọn của ngài, dựa vào bản tiếng Anh của Tòa Thánh:

Mùa Phục Sinh đã kết thúc vào tuần trước với Lễ trọng kính Chúa Thánh Thần Hiện Xuống. Hôm nay, chúng ta cử hành Mầu nhiệm Chúa Ba Ngôi, điều này mang đến cho chúng ta cơ hội suy ngẫm về hành trình mà chúng ta đã trải qua. Chúng ta bắt đầu với sự sống của Thiên Chúa, sự sống đã được ban cho chúng ta trong Chúa Giêsu Kitô. Sự sống này là một sự hiệp thông đức tin năng động và bất tận, thu hút chúng ta. Thật vậy, Chúa Thánh Thần, Đấng kết hợp Chúa Cha và Chúa Con, đã được đổ vào lòng chúng ta. Bằng cách này, Giáo Hội trở thành một bí tích hiệp thông, một nơi gặp gỡ, yêu thương và sống, nơi trời và đất đã giao thoa.

Tin Mừng hôm nay (Ga 3:16-18) giới thiệu cho chúng ta Nicôđêmôô, một nhân vật quan trọng ở Israel, người cảm thấy một sự thu hút sâu sắc đối với Chúa Giêsu. Thật vậy, khao khát hiểu rõ hơn về vị Thầy nhiệm màu này và để hỏi Người những câu hỏi, Nicôđêmôô đã đi tìm Người vào ban đêm, để không bị nhìn thấy. Chúa đã đón tiếp ông và coi trọng việc ông tìm kiếm câu trả lời. Chúa Giêsu đã làm Nicôđêmô ngạc nhiên khi gợi ý rằng ngay cả một người trưởng thành cũng có thể được tái sinh và dẫn ông nhận ra rằng sự sống của Thiên Chúa có thể biến đổi cuộc đời ông. Khi Chúa Giê-su nói về Chúa Thánh Thần, bóng tối trong tâm hồn Nicôđêmô được soi sáng bởi chân lý – chính chân lý vang vọng khắp Giáo Hội trong lễ mừng hôm nay: “Vì Thiên Chúa yêu thế gian đến nỗi đã ban Con duy nhất của Người, hầu cho ai tin Người thì không bị hư mất mà được sự sống đời đời” (câu 16). Và một lần nữa: “Thiên Chúa không phái Con đến thế gian để đoán xét thế gian, nhưng để thế gian được cứu rỗi bởi Người” (câu 17).

Anh chị em thân mến, trong Mầu nhiệm Thiên Chúa –– Cha, Con và Thánh Thần –– chúng ta cảm thấy như đang ở nhà, giống như Nicôđêmô cảm thấy an tâm khi ở trong sự hiện diện của Chúa Giê-su. Sự sống của Thiên Chúa thật kỳ diệu và quyến rũ; nó mang lại bình an cho tâm hồn chúng ta, vốn thường rất bất an, và nó cho phép chúng ta gặp gỡ anh chị em mình trong niềm vui của Chúa Thánh Thần. Ba Ngôi giúp chúng ta yêu thương mọi người và mọi vật: chúng ta khám phá ra rằng mọi tạo vật đều được tạo dựng để hiệp thông, thiết lập mối quan hệ và gặp gỡ. Mặt khác, chúng ta hiểu tại sao sự chia rẽ, phân cực và khinh miệt sự đa dạng lại mang đến sự hủy diệt, nỗi buồn và sự cằn cỗi cho thế giới.

Nicôđêmô là một thành viên của Tòa Công nghị, hội đồng các thầy tế lễ thượng phẩm của Israel. Khi nghe những lời khinh miệt nhắm vào Chúa Giêsu trong Tòa Công nghị, Nicôđêmô đã khuyên mọi người hãy lắng nghe trước khi lên án Người. Ông đã nhận được Thánh Linh hiệp thông từ Thiên Chúa qua chính Chúa Kitô, là điều mở lòng đón nhận những chân lý mới và sự đổi mới đích thực. Ai không đón nhận Thánh Linh này sẽ nhanh chóng già đi, trong đau khổ, cảm thấy cô đơn và không có niềm vui trong lòng. Thay vào đó, hôm nay, anh chị em thân mến, là một ngày lễ hội. Lễ của Thiên Chúa cũng là lễ của chúng ta. Vì lý do này, Thánh Phaolô đã viết thư cho người Cô-rinh-tô rằng: Hãy vui mừng, hãy cố gắng hoàn thiện, hãy khích lệ lẫn nhau, hãy sống hòa thuận; và Thiên Chúa của tình yêu thương và bình an sẽ ở cùng anh em (xem 2 Cô-rinh-tô 13:11).

Và giờ đây, với lời cầu nguyện Kinh Truyền Tin, chúng ta hướng về Đức Mẹ Maria: như lời “xin vâng” của Mẹ đối với ý muốn Thiên Chúa, nguyện cho lời “xin vâng” của chúng ta đối với tình yêu của Chúa Ba Ngôi cũng được đơm hoa kết trái.

 

Đức Giáo Hoàng nguyện xin Chúa thương hướng dẫn các nhà lãnh đạo thế giới để cùng nhau tìm về một nền hòa bình công bằng và lâu dài

Đức Giáo Hoàng Lêô tái khẳng định lời kêu gọi hòa bình, ngài nguyện xin Chúa thương hướng dẫn các nhà lãnh đạo thế giới để cùng nhau tìm đến một nền hòa bình công bằng và lâu dài, đồng thời khuyến khích một nền văn hóa chăm sóc cho người bệnh và chào đón những người hành hương đang quy về đền thánh Đức Mẹ Piekary ở Ba Lan.

(Tin Vatican - Alessandro Di Bussolo và Francesca Merlo)

Vào tối thứ Bảy, tại hang đá Lourdes trong Vườn Vatican, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đã chủ sự việc đọc Kinh Mân Côi và cầu khẩn sự chuyển cầu của Đức Trinh Nữ Maria, xin Mẹ ban cho “ân bình an” mà chỉ có Chúa mới có thể thương ban. Tham gia cùng ngài có khoảng 2.000 người tại Vatican, trong khi 100.000 tín hữu khác tham gia trực tuyến từ 200 đền thờ Đức Mẹ trên khắp thế giới.

Hôm nay (31/5/2026), ngày cuối cùng của tháng Năm, Đức Giáo Hoàng đã trở lại với chủ đề hòa bình trong buổi đọc Kinh Truyền Tin tại Quảng trường Thánh Phêrô, nơi có hơn 20.000 người quy tụ. Một lần nữa, ngài kêu gọi cầu nguyện cho hòa bình.

“Trong suốt tháng Năm, toàn thể Giáo Hội đã cùng nhau dâng lên lời cầu nguyện cho hòa bình. Đặc biệt qua Kinh Mân Côi, như một chuỗi liên tục, các tín hữu đã phó thác sự cầu bầu của Đức Trinh Nữ Maria cho những dân tộc đang bị tàn phá bởi chiến tranh. Xin nhờ sự khôn ngoan của Thiên Chúa soi sáng lương tri của những người đang nắm quyền và hướng dẫn các quyết định của họ hướng tới việc theo đuổi một nền hòa bình công bằng và lâu dài.”

Ngày cứu trợ: Thúc đẩy văn hóa quan tâm

Đức Giáo Hoàng Lêô XIV cũng lưu ý rằng Ý đang kỷ niệm Ngày Cứu trợ lần thứ 25, năm nay mang chủ đề: “Tôi Quan Tâm”.

ĐTC nói: “Tôi gần gũi với những người bệnh và tất cả những người chăm sóc họ. Tôi cảm ơn và khuyến khích tất cả những ai đang giúp lan tỏa văn hóa gần gũi và chăm sóc.”

Sáng kiến này nhằm nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc giảm bớt cả đau khổ về thể chất và tinh thần. Đặc biệt chú trọng đến việc chăm sóc giảm nhẹ, kiểm soát cơn đau, chăm sóc sức khỏe và đào tạo tình nguyện viên hỗ trợ bệnh nhân và gia đình họ.

Lời chào gửi đến những người hành hương ở Ba Lan

Trong số các nhóm mà ngài chào hỏi sau kinh Truyền Tin, Đức Giáo Hoàng cũng đã nói với những người hành hương hàng năm đến đền thờ Đức Mẹ Piekary ở Ba Lan, nơi Đức Mẹ được tôn vinh là Mẹ của Công lý Xã hội.

Đền thờ này đã trở nên trung tâm của lòng sùng kính Đức Mẹ từ thế kỷ XVII. Theo truyền thống địa phương, một cuộc hành hương lớn dành cho giới trẻ nam nữ diễn ra vào tháng Năm hàng năm, thu hút hàng chục nghìn người tham gia, trong khi một cuộc hành hương tương ứng dành cho các giới trẻ nữ được tổ chức vào tháng Tám.

 

Charles Collins, Tổng biên tập của tạp chí Crux, ngày 31 tháng 5 năm 2026, cho rằng: Đôi khi, khi Đức Giáo Hoàng nói điều gì đó, nó trở thành tin tức đối với những người ở rất xa thế giới Công Giáo.

Vấn đề là hầu hết những người làm việc trong ngành báo chí không đặc biệt sùng đạo, vì vậy họ không phải lúc nào cũng biết cách nói về điều đó.

Đây là những khoảnh khắc kỳ diệu đối với những người trong ngành báo chí Công Giáo, bởi vì đó là những lúc chúng ta được mời giải thích những câu chuyện này cho một đối tượng khán giả mà chúng ta thường không tiếp cận được: Những người không theo dõi tin tức Công Giáo. Trong nhiều trường hợp, họ cũng chính là đối tượng khán giả mà chúng ta muốn có nhiều hơn – những người Công Giáo không thường xuyên xem, đọc hoặc tương tác với các phương tiện truyền thông Công Giáo.

Tổng biên tập của Crux Now, Christopher Altieri, ghét kiểu báo chí “Ink-on-ink [nhà báo viết về nhà báo]”, nhưng nhà xuất bản của chúng tôi, Deirdre Brennan, nói rằng ngày nay, với quá nhiều sự hoài nghi và tiêu cực đối với báo chí, mọi người muốn biết tin tức được tạo ra như thế nào. Vì vậy, chúng ta hãy bắt đầu.

Trước đại dịch COVID-19, việc nhận được cuộc gọi để trở thành “người Công Giáo” trong những câu chuyện này có nghĩa là – đối với tôi, ít nhất – phải bắt taxi đến đài phát thanh BBC địa phương, nơi có một phòng dành riêng cho các cuộc phỏng vấn truyền hình của các tổ chức tin tức khác.

Bây giờ, điều đó có nghĩa là làm việc trên máy tính của bạn ở bất cứ nơi nào bạn đang ở – thường là ở nhà, nhưng đôi khi bạn ở nhà hàng hoặc thậm chí trong một phòng khách sạn vô hồn.

Tuần trước, tôi tình cờ ở trong một phòng như vậy khi CNN International yêu cầu phỏng vấn về việc Giáo hoàng ban hành thông điệp đầu tiên của ngài. Lúc đó là sáng sớm ở Anh, vì vậy ở Atlanta cũng rất, rất sớm.

CNN không nói trước họ sẽ hỏi gì – một số người thì có – nên bạn phải chuẩn bị phần nào, trong khi biết rằng mình chưa chuẩn bị kỹ, và có thể phải ứng biến.

Trong trường hợp của tôi, tôi không có nhiều quần áo tử tế, và khi chương trình bắt đầu, tôi nhận ra mình chưa nói chuyện với ai kể từ ngày hôm trước – lẽ ra tôi nên ho hoặc súc miệng bằng nước muối trước khi lên sóng.

Tôi cũng không có chỗ ngồi tốt trong phòng khách sạn, và còn quá sớm để tìm một nơi nào đó tốt hơn đang mở cửa – nhưng đó là nghề báo hiện đại, dù tốt hay xấu.

Việc được yêu cầu làm “chuyên gia” có thể dẫn đến một số tình huống kỳ lạ. Tôi là người Texas sống ở Anh. Vài năm trước, tôi đang ở trong một studio của BBC để thảo luận về việc phong thánh thì tin tức về một vụ xả súng ở Texas được đưa ra. Người phỏng vấn hỏi liệu tôi có thể bình luận về nó không, mặc dù tôi đã không sống ở đó hàng chục năm rồi. Tất nhiên, tôi đã nói có. Như bất cứ nhà báo nào cũng biết, có ý kiến và có chuyên môn không phải lúc nào cũng giống nhau.

Làm những việc này có vui không? Chắc chắn rồi. Chúng cũng là một cách tuyệt vời để nâng cao uy tín của Crux Now. Quan trọng không kém, chúng giúp tôi học cách giao tiếp một cách rộng rãi và dễ tiếp cận hơn, thay vì sa vào thứ ngôn ngữ “chuyên ngành” mà các nhà báo Công Giáo chúng tôi thường dùng. Hầu hết mọi người không biết thông điệp giáo hoàng là gì, và trong nhiều trường hợp, đơn giản là không có thời gian để giải thích.

Dù sao thì, sáng thứ Ba này tôi đã ở đây—cả ở Anh và trở lại Hoa Kỳ. Quang cảnh bên ngoài hẳn rất ngoạn mục, nhưng ánh sáng quá chói nên tôi phải kéo rèm lại. Tôi nhớ cảm giác được làm việc trong một studio đúng nghĩa.

Tuy nhiên, bất kể hoàn cảnh nào, tôi hy vọng những nhận xét của tôi về lời cảnh báo của Đức Giáo Hoàng về trí tuệ nhân tạo sẽ chứng tỏ sự thông minh hơn vô số các chuyên gia đã đưa ra ý kiến về chủ đề này. Và biết đâu đấy, tôi thậm chí còn biết thông điệp giáo hoàng là gì.

CNN: Để biết thêm về ấn phẩm mang tính bước ngoặt của Đức Giáo Hoàng Leo, tôi muốn mời Charles Collins, tổng biên tập của Crux Now. Cảm ơn quý vị đã tham gia cùng chúng tôi.

Collins: Cảm ơn vì đã mời tôi.

Vậy trong văn kiện thần học quan trọng đầu tiên của triều đại giáo hoàng của mình, Đức Giáo Hoàng Leo đã cảnh báo về trí tuệ nhân tạo, kêu gọi giải trừ vũ khí nó, đặt AI vào vị trí trung tâm của thông điệp đầu tiên của ngài. Điều này có ý nghĩa như thế nào, và chính xác thì AI được giải trừ vũ khí như thế nào?

Đó là một câu hỏi hay, bởi vì không ai thực sự biết điều gì đang xảy ra với AI. Văn kiện này rất cởi mở. Ngài không bác bỏ AI hoàn toàn. Điều ngài nói là chúng ta phải đảm bảo rằng nó được quản lý đúng cách. Và hiện tại, kỹ thuật này dường như đang tự vận hành. Có những người điều hành các công ty, tự đưa ra quyết định và xem kết quả ra sao. Và tôi nghĩ đó là điều khiến Đức Giáo Hoàng Leo lo ngại. Ngài muốn mọi người có thể cùng nhau đưa ra những quyết định này, thay vì bị ngành kỹ thuật chi phối.

Và khi kêu gọi giải trừ vũ khí AI, mục tiêu của Đức Giáo Hoàng Leo là ngăn chặn AI thống trị nhân loại, đặc biệt là khi sử dụng nó trong chiến tranh. Đức Giáo Hoàng nói rằng trí tuệ nhân tạo (AI) cần phải tuân thủ những ràng buộc đạo đức nghiêm ngặt nhất, và người đồng sáng lập Anthropic, Chris Oehler, cũng bày tỏ những lo ngại tương tự tại Vatican hôm thứ Hai. Nhưng liệu các ông trùm kỹ nghệ khác có đang lắng nghe không? Ông nghĩ sao?

Không, tôi không nghĩ họ đang lắng nghe. Tôi nghĩ họ bị cuốn hút bởi kỹ thuật và họ đang xem xem họ có thể làm được gì, ngược với việc liệu họ có nên làm điều đó hay không. Ngài đã đưa ra tuyên bố về việc giải giáp trí tuệ nhân tạo, và tôi nghĩ những người ở độ tuổi của tôi, ít nhất, vẫn nhớ bộ phim War Games. Và đó là điều khiến nhiều người lo ngại khi bạn giao quyền điều hành cho trí tuệ nhân tạo, trí tuệ nhân tạo không có lương tâm. Nhưng đôi khi chúng ta nghĩ rằng nó có vì cách nó được lập trình, nó được lập trình để trông giống như có lương tâm, nhưng thực tế thì không. Và tôi nghĩ đó là mối lo ngại lớn nhất được Giáo hoàng Leo đang nêu ra.

Và Đức Giáo Hoàng cũng đề cập đến khái niệm chiến tranh chính nghĩa, gọi nó là lỗi thời. Ngài rằng lực lượng quân sự chỉ nên được sử dụng để tự vệ theo nghĩa nghiêm ngặt nhất. Đó có phải là thông điệp dành riêng cho Tổng thống Trump và cuộc chiến của ông ta với Iran không? Ông nghĩ sao?

Không, tôi nghĩ điều này đã được thực hiện từ Thế chiến II. Sự ra đời của vũ khí hạt nhân đã thay đổi cách thức lý thuyết chiến tranh chính nghĩa được tuân thủ trong Giáo Hội Công Giáo, bởi vì bất cứ điều gì cũng có thể dẫn đến việc sử dụng vũ khí hạt nhân… Chúng ta không muốn điều đó xảy ra.

Và nữa, khi nhìn vào trường hợp của Iran, người ta sẽ lập luận rằng chúng ta đang cố gắng ngăn chặn họ sở hữu vũ khí hạt nhân. Nhưng hãy nhìn vào số lượng thường dân đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công này. Hãy nhìn vào tiến trình đàm phán hiện tại, dường như chúng không thực sự ngăn chặn được điều gì. Cuộc chiến đó có ích lợi gì?

Và tôi nghĩ đó là điều mà Đức Giáo Hoàng đang nói. Nếu chúng ta nhìn vào những cuộc chiến này, liệu kết quả có thực sự biện minh cho những thiệt hại đã gây ra?

Và Đức Giáo Hoàng Leo cũng đưa ra lời xin lỗi về sự chậm trễ của Giáo Hội Công Giáo trong việc lên án chế độ nô lệ. Ông nghĩ tại sao ngài lại làm điều đó bây giờ? Và liệu ngài có đang đề xuất một con đường để chính phủ Hoa Kỳ noi theo và làm điều tương tự?

Tôi nghĩ ngài làm điều đó bây giờ bởi vì có một loại nô lệ mới đang nổi lên, thường ảnh hưởng đến phụ nữ, nhưng cũng ảnh hưởng đến trẻ em. Và định nghĩa về chế độ nô lệ luôn là một cuộc tranh luận đáng lưu ý trong Giáo Hội Công Giáo và trên toàn thế giới. Nếu bạn bị bắt làm việc 12 tiếng một ngày để nuôi sống gia đình, đó có phải là một hình thức nô lệ không? Và đây là những cuộc tranh luận mà mọi người đang có hiện nay, và ngài muốn đảm bảo rằng Giáo Hội Công Giáo đứng về phía đúng của lịch sử.

Và cuối cùng, ông nghĩ thông điệp của ngài sẽ có tác động như thế nào đến dân chúng? Chắc chắn là đến cộng đồng Công Giáo trên toàn cầu.

Tôi không chắc những văn kiện này có nhiều ảnh hưởng. Và văn kiện này hơi dài dòng và lạc đề. Ngài đã nói về rất nhiều thứ trong đó. Ngài thậm chí còn chưa đề cập đến trí tuệ nhân tạo cho đến khoảng nửa sau của văn kiện.

Tôi nghĩ điều ngài nói là chúng ta cần phải thảo luận về nó. Và chính cách cuộc trò chuyện đó diễn ra sẽ ảnh hưởng đến mọi người. Tôi không chắc bản thân văn kiện đó có thực sự có ảnh hưởng hay không.

Điều quan trọng là những gì sẽ xảy ra trong hai năm, năm năm, mười năm tới. Giáo hội sẽ nói gì và trí tuệ nhân tạo sẽ làm gì trong khoảng thời gian đó? Và đó là lúc chúng ta sẽ biết được Giáo hội sẽ có ảnh hưởng như thế nào đến vấn đề trí tuệ nhân tạo.

 

Đức Giáo Hoàng chia sẻ trong buổi đọc Kinh Truyền Tin trưa Chúa nhật (31/5/2026) rằng: Chúng ta tìm thấy mái nhà của chúng ta trong mầu nhiệm Chúa Ba Ngôi

Nhân Lễ trọng kính Chúa Ba Ngôi, Đức Giáo Hoàng Lêô nhắc nhở các tín hữu đang quy tụ trong giờ đọc kinh Truyền Tin rằng sự sống của Thiên Chúa Ba Ngôi “mang lại bình an cho tâm hồn chúng ta, vốn thường rất bất an.”

(Tin Vatican - Kielce Gussie)

Nhân ngày Lễ trọng kính Chúa Ba Ngôi, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đã cùng hàng ngàn người đang quy tự tại Quảng trường Thánh Phêrô tham dự giờ kinh Truyền Tin và lời chia sẻ hàng tuần. Suy niệm về Mầu nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi, ĐTC giải thích rằng điều này cho chúng ta cơ hội nhìn lại hành trình của chính mình, bắt đầu từ sự sống của Thiên Chúa được ban cho chúng ta trong Chúa Giêsu.

Sự sống này, Đức Giáo Hoàng nói, “là một sự hiệp thông năng động, bất tận và đầy đức tin thu hút chúng ta.” Chúa Thánh Thần, Đấng kết hợp Chúa Cha và Chúa Con, đã được đặt vào lòng chúng ta. Qua đó, ngài tiếp tục, Giáo Hội “trở thành một bí tích hiệp thông, một nơi gặp gỡ, yêu thương và sống động, nơi trời và đất đã hòa quyện vào nhau.”

Chân lý của ngày hôm nay

Suy niệm Tin Mừng hôm nay, Đức Giáo Hoàng Lêô hướng đến Nicôđêm, người hết lòng hướng về Chúa Giêsu. Mặc dù rất muốn tìm hiểu về Chúa Giêsu, Nicôđêm vẫn tìm gặp Ngài vào ban đêm để tránh bị soi mói.

Tuy nhiên, Chúa Giêsu đã đón tiếp Nicôđêm và làm ông ngạc nhiên với một câu trả lời: ngay cả người trưởng thành cũng có thể được tái sinh. Nicôđêm đã học được rằng Thiên Chúa có thể biến đổi cuộc đời ông.

Khi Chúa Giêsu nói về Chúa Thánh Thần, “bóng tối nội tâm của Nicôđêm được soi sáng bằng chân lý - chính chân lý đang vang vọng trong toàn Giáo Hội trong lễ mừng hôm nay.” Đó là chân lý “Thiên Chúa yêu thương thế gian đến nỗi đã ban Con Một của Ngài, hầu cho ai tin Ngài thì không bị hư mất mà được sự sống đời đời” (câu 16) và “Thiên Chúa không sai Con Ngài đến thế gian để đoán xét thế gian, nhưng để thế gian được cứu rỗi bởi Ngài” (câu 17).

Tất cả chúng ta đều được tạo dựng để hiệp thông.

Đức Giáo Hoàng Lêô giải thích rằng trong mầu nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi – Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần – “chúng ta như ở nhà” giống như Nicôđêm đang ở trong sự hiện diện với Chúa Giêsu. Đời sống của Thiên Chúa thật thu hút. “Nó mang lại bình an cho tâm hồn chúng ta, vốn thường rất bất an, và nó cho phép chúng ta gặp gỡ anh chị em mình trong niềm vui của Chúa Thánh Thần.”

Thiên Chúa Ba Ngôi giúp chúng ta yêu thương mọi người và mọi vật bởi vì qua đó, chúng ta hiểu rằng mọi tạo vật đều được tạo dựng cho mối quan hệ, sự hiệp thông và sự gặp gỡ. Tuy nhiên, mặt khác, chúng ta học được lý do tại sao sự phân cực, sự từ khước sự đa dạng và sự chia rẽ dẫn đến nỗi buồn, sự hủy diệt và sự trống rỗng trong thế giới.

Khi Nicôđêm, một thành viên của Tòa Công luận (hội đồng các thầy thượng phẩm của Israel), dẫy đầy sự thù hận chống lại Chúa Giêsu, ông đang thách thức mọi người lắng nghe trước khi lên án Chúa. Nicôđêm đã nhận được Thần Khí hiệp thông, là điều mở lòng người đón nhận những chân lý mới và sự đổi mới đích thực.

“Ai không đón nhận Chúa Thánh Thần sẽ già cỗi đi nhanh chóng, trong buồn rầu, cô đơn và không có niềm vui trong lòng,” Đức Giáo Hoàng Lêô chia sẻ.

Hôm nay, Đức Giáo Hoàng tiếp đây là một ngày lễ vì chính Chúa cũng là lễ hội của chúng ta. Với kinh Truyền Tin, ngài kêu gọi mọi người hãy noi gương Đức Mẹ Maria và nói “xin vâng” với thánh ý của Thiên Chúa. “Nguyện xin lời ‘xin vâng’ của chúng ta đối trước tình yêu của Chúa Ba Ngôi cũng sinh hoa kết trái.”

 

Sức mạnh hủy diệt của vũ khí hiện đại và những tuyên bố biện minh đáng ngờ đồng nghĩa với việc lý thuyết chiến tranh chính nghĩa, bao gồm cả tự vệ chính đáng, cần phải được xem xét lại.

Victoria Cardiel và Javier Romero của hang tin EWTNNews, ngày 29 tháng 5 năm 2026 cho rằng: Thông điệp đầu tiên của Giáo hoàng Leo XIV, Magnifica Humanitas, là một bài ca ngợi hòa bình, đồng thời cảnh báo về nguy hiểm của “một thế giới trong tình trạng chiến tranh thường trực”, thậm chí còn đe dọa hơn cả thời kỳ Chiến tranh Lạnh.

Trong thời kỳ đó, Đức Giáo Hoàng viết, bất chấp sự tồn tại của những xung đột nghiêm trọng, “nhận thức vẫn tồn tại rằng một cuộc xung đột toàn cầu mới phải được tránh bằng mọi giá.”

Sau Chiến tranh Thế giới thứ hai, “hòa bình trở thành trọng tâm của trật tự quốc tế, như được chứng minh đặc biệt bởi Hiến chương Liên Hợp Quốc”, nhưng giờ đây, chiến tranh đã “được hồi sinh như một công cụ của chính trị quốc tế, trong khi chính những nguyên tắc đạo đức trước đây đã hạn chế việc sử dụng nó đang bị xói mòn,” Đức Giáo Hoàng viết.

Đức Thánh Cha không đề cập đến bất cứ cuộc xung đột cụ thể nào, mà đưa ra đánh giá về một thế giới bị rung chuyển bởi bạo lực.

“Ngày nay, hơn bao giờ hết, không ảnh hưởng đến quyền tự vệ theo nghĩa chặt chẽ nhất, điều quan trọng là phải khẳng định lại rằng lý thuyết ‘chiến tranh chính nghĩa’, vốn thường được sử dụng để biện minh cho bất cứ loại chiến tranh nào, giờ đây đã lỗi thời,” Đức Giáo Hoàng chỉ ra trong thông điệp.

Quyền tự vệ

Đây không phải là một sự thay đổi triệt để, mà là một quỹ đạo có thể dự đoán được mà chính Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã vạch ra ngay từ ngày đầu tiên nhậm chức, khi sau khi được bầu chọn vào ngày 8 tháng 5 năm 2025, ngài đã phát biểu từ ban công Cung điện Tông đồ về một nền hòa bình “không vũ trang và giải giáp vũ khí”.

Gần đây, trong một trong những cuộc gặp gỡ thường lệ với báo chí sau khi rời khỏi Castel Gandolfo, nơi ngài dành phần lớn các ngày thứ Ba, ngài đã trả lời câu hỏi của nhà báo Javier Romero thuộc EWTN về quyền tự vệ.

Ngài nói rằng quyền tự vệ luôn được Giáo hội chấp nhận. Tuy nhiên, ngài đã làm rõ việc áp dụng khái niệm chiến tranh chính nghĩa trong bối cảnh hiện nay: “Nói về chiến tranh chính nghĩa ngày nay, đó là một vấn đề rất phức tạp. Bạn phải phân tích nó ở nhiều bình diện, nhưng kể từ khi bước vào thời đại hạt nhân, toàn bộ khái niệm chiến tranh cần phải được đánh giá lại.”

“Tôi luôn tin rằng việc đối thoại tốt hơn nhiều so với việc tìm kiếm vũ khí và hỗ trợ ngành kỹ nghệ vũ khí, vốn thu về hàng tỷ đô la mỗi năm, thay vì ngồi lại bàn bạc các vấn đề của chúng ta và sử dụng tiền để giải quyết các vấn đề nhân đạo, nạn đói trên thế giới, v.v.,” ngài nói thêm.

Trong một cuộc phỏng vấn với EWTN News, Đức Hồng Y Michael Czerny, người đứng đầu Bộ Phát triển Con người Toàn diện, nhấn mạnh rằng, mặc dù Đức Giáo Hoàng tái khẳng định “quyền tự vệ” trong thông điệp, nhưng vẫn “không thể biện minh cho chiến tranh”.

Đức Hồng Y nói rằng thông điệp mới là “một lời kêu gọi rất, rất mạnh mẽ. Và nó liên quan đến việc sử dụng có trách nhiệm. Và Đức Thánh Cha đã đưa ra ví dụ về sức mạnh quân sự. Chúng ta đã đạt được một mức độ kiểm soát nhất định. Và chúng ta phải làm điều tương tự với trí tuệ nhân tạo trong chiến tranh càng sớm càng tốt.”

Giáo huấn về chiến tranh chính nghĩa phụ thuộc vào hoàn cảnh lịch sử

Giáo huấn của Giáo hội về “chiến tranh chính nghĩa”, theo định nghĩa như Công đồng Vatican II đã lưu ý, là năng động và phụ thuộc vào hoàn cảnh lịch sử. Các Giáo hoàng đã dần nâng cao tiêu chuẩn chấp nhận tính hợp pháp của xung đột vũ trang.

Vì vậy, vào năm 2003, cuộc chiến tranh Iraq đã bị Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II lên án thẳng thừng trước kế hoạch tấn công của Hoa Kỳ: “Không chiến tranh! Chiến tranh không phải lúc nào cũng không thể tránh khỏi. Nó luôn là một thất bại cho nhân loại”, vị Giáo hoàng người Ba Lan tuyên bố vào ngày 13 tháng 1 năm 2003, trước hơn 170 đại sứ được bổ nhiệm tại Vatican.

Khoảng bốn tuần sau, vào ngày 19 tháng 3 năm 2003, Hoa Kỳ bắt đầu cuộc chiến tranh phủ đầu chống lại Iraq.

Điểm tham chiếu quan trọng đầu tiên cho học thuyết đương thời về chiến tranh chính là Công đồng Vatican II. Hiến chế mục vụ của Công đồng, Gaudium et Spes (Niềm vui và Hy vọng), đã thiết lập một tiêu chuẩn tạm thời vào năm 1965: “Chừng nào nguy cơ chiến tranh còn tồn tại và không có cơ quan có thẩm quyền và đủ mạnh ở bình diện quốc tế, các chính phủ không thể bị từ chối quyền tự vệ chính đáng một khi mọi phương tiện giải quyết hòa bình đã được sử dụng hết.”

Văn bản tiếp tục: "Chính quyền nhà nước và những người khác cùng chia sẻ trách nhiệm với công chúng có nhiệm vụ phải xử lý những vấn đề nghiêm trọng này một cách tỉnh táo và bảo vệ phúc lợi của người dân được giao phó cho họ chăm sóc. Nhưng việc tiến hành hành động quân sự để bảo vệ chính nghĩa cho người dân là một chuyện, còn việc tìm cách khuất phục các quốc gia khác lại là chuyện khác. Cũng như vậy, chỉ riêng việc chiến tranh đã không may nổ ra không có nghĩa là mọi chuyện đều công bằng giữa các bên tham chiến", một phần của đoạn văn số 79 của tài liệu này nói như thế.

Một phần tư thế kỷ sau, vào năm 1992, Sách Giáo lý của Giáo Hội Công Giáo (CCC) đã đề cập chi tiết đến các khái niệm “tự vệ chính đáng” và “bảo vệ hòa bình” trong bối cảnh quốc tế phức tạp hơn.

Sau khi thừa nhận sự chấp thuận của một số nhà lãnh đạo Giáo hội đối với “những hành vi tàn bạo” như tra tấn trong quá khứ, văn bản khẳng định rằng “Vì những điều ác và bất công đi kèm với mọi cuộc chiến tranh, Giáo hội kiên quyết kêu gọi mọi người cầu nguyện và hành động để Lòng tốt của Thiên Chúa giải thoát chúng ta khỏi ách nô lệ cổ xưa của chiến tranh.”

Theo Sách Giáo lý của Giáo Hội Công Giáo, “Các điều kiện nghiêm ngặt cho việc tự vệ chính đáng bằng lực lượng quân sự đòi hỏi sự xem xét nghiêm túc.” Văn bản cũng nêu rõ rằng “việc đánh giá các điều kiện này về tính hợp pháp đạo đức thuộc về sự phán xét thận trọng của những người có trách nhiệm đối với lợi ích chung.”

Những điều kiện này bao gồm thiệt hại “lâu dài, nghiêm trọng và chắc chắn”; việc cạn kiệt “tất cả các phương tiện khác để chấm dứt” một cuộc xung đột; sự tồn tại của “triển vọng thành công nghiêm túc”; và lời khẳng định rằng “việc sử dụng vũ khí không được gây ra những điều ác và rối loạn nghiêm trọng hơn điều ác cần phải loại bỏ.”

Đề cập đến các loại vũ khí hiện đại như vũ khí hạt nhân, Giáo lý Công Giáo cũng nhấn mạnh rằng “Sức mạnh của các phương tiện hủy diệt hiện đại có trọng lượng rất lớn trong việc đánh giá điều kiện này.”

Trước đây, Giáo hội đã bày tỏ mối quan ngại về cái gọi là robot sát thủ, hay vũ khí tự động, mà mức độ tinh vi về kỹ thuật đã tăng lên đáng kể trong những năm gần đây.

Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã kêu gọi các nhà lãnh đạo G7 nhóm họp tại Ý vào năm 2024 cấm sử dụng vũ khí tự động có khả năng hoạt động mà không cần sự can thiệp của con người trong các cuộc xung đột vũ trang.

Tuy nhiên, thông điệp Magnifica Humanitas đánh dấu lần đầu tiên lời kêu gọi này được đưa vào một thông điệp giáo hoàng.

“Bất cứ kỹ thuật nào tạo điều kiện cho các cuộc tấn công mà không nhìn thấy khuôn mặt của con người đều làm giảm ngưỡng đạo đức của xung đột. Việc lựa chọn mục tiêu và sử dụng vũ lực không được gây nhầm lẫn giữa người tham chiến và người không tham chiến, cũng như không được bỏ qua tác động đối với các cộng đồng dân cư không có khả năng tự vệ,” Đức Giáo Hoàng nhấn mạnh.

 

1. Quân đội Ukraine đã phá hủy hai máy bay hải quân Tu-142 của Nga và hệ thống hỏa tiễn Iskander trên bờ biển Hắc Hải. Những tiếng nổ long trời.

Theo báo cáo của chỉ huy Lực lượng Hệ thống Điều khiển từ xa Ukraine, Thiếu Tá Robert “Magyar” Brovdi, vào đêm 30 tháng 5, các máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đã phá hủy hai máy bay hải quân Tu-142 của Nga và một hệ thống hỏa tiễn đạn đạo Iskander.

Cư dân địa phương báo cáo trên mạng xã hội về những tiếng nổ long trời vang lên tiếp theo là một trận hỏa hoạn lớn.

Hôm Chúa Nhật, 31 Tháng Năm, Thiếu Tá Brovdi cho biết, hệ thống hỏa tiễn đạn đạo Iskander và hai máy bay Tu-142 đã bị tấn công tại một phi trường quân sự ở Taganrog, một thành phố cảng trên Biển Azov thuộc tỉnh Rostov.

Cuộc tấn công được thực hiện bởi Trung tâm số 1 của Lực lượng Hệ thống Điều khiển từ xa, một đơn vị chuyên về các cuộc tấn công sâu vào các mục tiêu quân sự và cơ sở hạ tầng dầu khí của Nga.

Tu-142 là máy bay trinh sát biển tầm xa chống tàu ngầm do hải quân Nga vận hành, dựa trên nền tảng máy bay ném bom chiến lược Tu-95 của Nga, thường được sử dụng cho các cuộc tấn công hỏa tiễn hành trình quy mô lớn vào Ukraine.

Hệ thống hỏa tiễn chiến thuật Iskander là một hệ thống của Nga có khả năng phóng hỏa tiễn đạn đạo lên đến 500 km.

Loại vũ khí này, chỉ có thể bị bắn hạ một cách đáng tin cậy bởi hệ thống Patriot tiên tiến do Mỹ chế tạo, đã đóng vai trò quan trọng trong các cuộc tấn công nhằm vào các thành phố và cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine.

Thống đốc tỉnh Rostov, Yuri Slusar, thông báo trên Telegram rằng một bể chứa nhiên liệu, một tàu chở dầu và một tòa nhà hành chính tại cảng Taganrog đã bốc cháy sau một cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Ukraine. Ông Slusar cũng cho biết thêm rằng hai người đã bị thương trong vụ tấn công tại thành phố này.

Taganrog là một thành phố cảng lớn của Nga trên Biển Azov, cách biên giới quốc gia với phần lãnh thổ Donetsk của Ukraine hiện đang bị tạm chiếm chỉ hơn 40 km.

Thành phố này thường xuyên trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Ukraine, với các vụ nổ được báo cáo lần cuối trong khu vực vào đêm 27 tháng 5.

Ukraine ngày càng dựa nhiều hơn vào máy bay điều khiển từ xa do trong nước sản xuất để tấn công các mục tiêu sâu bên trong lãnh thổ Nga.

[Kyiv Independent: Ukrainian military destroy two Russian Tu-142 naval aircraft, Iskander missile system on Black Sea coast]

2. Hai máy bay Tupolev Tu-142 huyền thoại của Nga nổ tan tành

Máy bay Tupolev Tu-142 là một loại máy bay trinh sát hàng hải và chống tàu ngầm, gọi tắt là ASW tầm xa cỡ lớn của Nga. Giá của một chiếc Tu-142 giao động từ 60 đến 70 triệu Mỹ kim.

Được phát triển bởi Tupolev vào cuối những năm 1960, nó được thiết kế đặc biệt để săn lùng các tàu ngầm hạt nhân của Mỹ được trang bị hỏa tiễn đạn đạo Polaris. Máy bay này được phát triển dựa trên chiếc Tupolev Tu-95 huyền thoại, với thiết kế cánh cụp đặc trưng và động cơ phản lực cánh quạt cực mạnh.

Tu-142 có chiều dài khoảng 50 mét và sải cánh 50 mét, với tầm hoạt động chiến đấu tối đa không cần tiếp nhiên liệu lên đến hơn 12.000 km.

Nga là quốc gia vận hành Tu-142 chủ yếu hiện nay. Hải quân Ấn Độ đã vận hành một phi đội nhỏ máy bay Tu-142 trong 29 năm, sử dụng chúng trong các cuộc đối đầu khu vực quan trọng trước khi cho ngừng hoạt động vào năm 2017 để thay thế bằng máy bay Boeing P-8I hiện đại hơn. Ukraine cũng thừa hưởng một số máy bay Tu-142 sau sự sụp đổ của Liên Xô, nhưng sau đó đã tháo dỡ chúng theo các thỏa thuận giải trừ quân bị quốc tế. Một chiếc vẫn được trưng bày tại Bảo tàng Hàng không Quốc gia ở Kyiv.

Ngày 30 tháng 5 năm 2026, Lực lượng Hệ thống Điều khiển từ xa của Ukraine đã thực hiện một cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa tầm xa rất thành công nhằm vào một phi trường quân sự ở Taganrog, Nga. Theo xác nhận của quân đội, hai máy bay Tu-142 hiếm hoi của Nga đã bị phá hủy trên mặt đất cùng với một bệ phóng hỏa tiễn Iskander. Do Nga không còn duy trì dây chuyền sản xuất Tu-142, những tổn thất này là một đòn giáng không thể bù đắp đối với khả năng trinh sát hải quân tầm xa và chỉ huy hạt nhân của họ.

Vụ tấn công phi trường diễn ra cùng lúc với một làn sóng tấn công rộng khắp miền nam nước Nga vào cùng đêm đó. Máy bay điều khiển từ xa đã tấn công cơ sở hạ tầng cảng ở Taganrog, gây cháy một tàu chở dầu và một bể chứa nhiên liệu, trong khi một kho dầu ở vùng Krasnodar cũng bị tấn công. Các kênh truyền thông địa phương ở Taganrog đưa tin thành phố bị tấn công từ khoảng 1 giờ sáng, và mối đe dọa từ máy bay điều khiển từ xa kéo dài ít nhất đến 5 giờ sáng.

Taganrog đã nhiều lần hứng chịu các cuộc tấn công sâu vào lãnh thổ Ukraine trong suốt cuộc xâm lược Ukraine của Nga. Thành phố này là nơi đặt nhà máy Beriev TANTK, nơi bảo dưỡng và sửa đổi một số tài sản hàng không quý giá nhất của Nga, bao gồm cả máy bay cảnh báo sớm A-50. Vào tháng 11 năm 2025, một cuộc tấn công của Ukraine vào nhà máy Beriev đã phá hủy chiếc máy bay laser A-60 duy nhất còn lại của Nga, và Nhà máy sửa chữa hàng không số 325 trong thành phố đã bị tấn công vào ngày 27 tháng 5 năm 2026.

[Kyiv Independent: Ukrainian military destroy two Russian Tu-142 naval aircraft, Iskander missile system on Black Sea coast]

3. Thủ tướng Tusk kêu gọi NATO chú ý đến những lời đe dọa của ông Medvedev sau khi máy bay điều khiển từ xa của Nga tấn công một khu chung cư ở Rumani.

Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk đã kêu gọi các đồng minh NATO nghiêm chỉnh xem xét cảnh báo mới nhất từ một quan chức cao cấp của Nga rằng máy bay điều khiển từ xa sẽ tiếp tục xâm nhập không phận Âu Châu, sau khi một máy bay điều khiển từ xa của Nga rơi xuống một tòa nhà chung cư ở Rumani.

“Ba Lan, các nước Baltic, và giờ là Rumani. Những hành động khiêu khích của Nga ngày càng gia tăng,” Thủ tướng Tusk đưa ra lập trường trên vào ngày 30 tháng 5, đồng thời cho rằng tất cả các thành viên NATO “cuối cùng nên bắt đầu xem xét nghiêm chỉnh những sự thật và lời nói này.”

Ông đang đáp lại những phát biểu của Dmitry Medvedev, phó chủ tịch Hội đồng An ninh Nga, người theo Reuters đã cảnh báo rằng máy bay điều khiển từ xa “lang thang” sẽ tiếp tục bay vào lãnh thổ Âu Châu và công dân Liên Hiệp Âu Châu, với tư cách là cư dân của “các quốc gia đang có chiến tranh”, sẽ không còn ngủ yên giấc nữa. “Hãy để họ chuẩn bị: điều này sẽ tiếp diễn. Chiến tranh vẫn đang diễn ra”, Medvedev nói.

Các mối đe dọa của Mạc Tư Khoa và nguồn gốc gây tranh cãi

Ông Medvedev khẳng định vẫn chưa rõ chiếc máy bay điều khiển từ xa tấn công Rumani thuộc về quốc gia nào, đồng thời kêu gọi các nhà lãnh đạo Liên Hiệp Âu Châu hãy gạt bỏ sự phẫn nộ vì các quốc gia của họ “có liên quan trực tiếp đến cuộc chiến chống lại Nga”. Ông cho rằng những sự việc tương tự có thể tái diễn gần các địa điểm sản xuất máy bay điều khiển từ xa cho Ukraine ở Âu Châu - lặp lại động thái hồi tháng Tư khi Bộ Quốc phòng Nga công bố các địa chỉ được tường trình của các nhà máy mà họ gọi là “mục tiêu tiềm năng”.

Putin, phát biểu với các phóng viên ở Kazakhstan, cho biết ông “vừa mới nghe” về vụ việc ở Rumani và nguồn gốc của nó không thể xác định “nếu không điều tra”, ám chỉ rằng máy bay điều khiển từ xa đó có thể là của Ukraine. Ông nói, phản ứng đầu tiên đối với những máy bay điều khiển từ xa như vậy “luôn là hoảng loạn”, trước khi chúng được xác định là của Ukraine.

Giới chức Rumani bác bỏ thông tin đó. Tổng thống Nicușor Dan cho biết một máy bay điều khiển từ xa “Geran-2” của Nga đã tấn công tòa nhà ở Galați, tuyên bố tổng lãnh sự Nga tại Constanța là “persona non grata”, tiếng Latinh dùng trong ngoại giao có nghĩa “người không được hoan nghênh” và ra lệnh đóng cửa lãnh sự quán, gọi đây là sự việc nghiêm trọng nhất trên lãnh thổ Rumani kể từ khi Nga bắt đầu cuộc chiến với Ukraine. Ông Dan đã triệu tập Hội đồng Quốc phòng Tối cao, thảo luận về vụ tấn công với Tổng thư ký NATO Mark Rutte và thông báo cho Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc.

Trong một tuyên bố tiếp theo tuyên bố của Tổng thống Rumani, phát ngôn nhân Bộ Nội Vụ Rumani sợ người dân không hiểu tiếng Latinh nên giải thích rằng ý Tổng thống là Đại Sứ Nga Vladimir Lipayev nên “cút đi”. Đáp lại, Maria Zakharova, giám đốc phòng báo chí Bộ Ngoại giao, cho biết đến ngày thứ Hai 1 Tháng Sáu, Bộ Ngoại giao Nga của bà ta sẽ yêu cầu Đại Sứ Cristian Istrate của Rumani tại Nga “cút đi”.

Cuộc tấn công của Galați

Vụ tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa xảy ra vào đêm 28 rạng sáng 29 tháng 5 diễn ra trong bối cảnh Nga tấn công tỉnh Odesa của Ukraine. Một chiếc UAV đã bay vào lãnh thổ Rumani và đâm vào một tòa nhà chung cư 10 tầng ở Galați, theo báo cáo của Bộ Quốc phòng nước này. Vụ việc gây thương tích nhẹ cho 2 người và buộc khoảng 70 cư dân phải di tản. Các máy bay chiến đấu đang tuần tra trên không phận nước này đã được phép hành động nhưng không bắn hạ chiếc UAV. Các công tố viên ở Galați đã mở cuộc điều tra hình sự, trong đó một hướng điều tra coi vụ việc là hành vi cố ý giết người nghiêm trọng.

Ngoại trưởng Rumani Oana-Silvia Țoiu gọi chiếc máy bay điều khiển từ xa này là của Nga, triệu tập đại sứ Mạc Tư Khoa tại Bucharest và nói rằng Nga phải chịu “trách nhiệm trực tiếp” về điều mà bà mô tả là hành vi vi phạm nghiêm trọng và vô trách nhiệm luật pháp quốc tế và không phận Rumani. Bucharest đã thông báo cho các đối tác Liên Hiệp Âu Châu và NATO và yêu cầu họ đẩy nhanh việc chuyển giao năng lực chống máy bay điều khiển từ xa. Bộ Quốc phòng Rumani cho biết đã thu hồi được mảnh vỡ máy bay điều khiển từ xa trên lãnh thổ nước này 47 lần kể từ khi Nga phát động cuộc chiến toàn diện chống lại Ukraine vào năm 2022.

Các đồng minh tập hợp ủng hộ Bucharest

Phát ngôn nhân NATO Allison Hart lên án điều mà bà gọi là sự liều lĩnh của Nga, nói rằng liên minh đang liên lạc với chính quyền Rumani và sẽ tiếp tục tăng cường khả năng phòng thủ chống lại mọi mối đe dọa, bao gồm cả máy bay điều khiển từ xa. Chủ tịch Ủy ban Âu Châu Ursula von der Leyen cho biết Nga đã “vượt qua thêm một giới hạn nữa”, cam kết đoàn kết với Rumani và lưu ý về gói trừng phạt thứ 21 đang được chuẩn bị. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy, người nói rằng máy bay điều khiển từ xa là một phần của cuộc tấn công vào tỉnh Odessa, kêu gọi các biện pháp cứng rắn hơn đối với Mạc Tư Khoa.

Vụ việc này bổ sung vào chuỗi các vụ xâm nhập dọc theo sườn phía đông của liên minh mà Estonia cho là do Nga cố tình điều hướng lại các máy bay điều khiển từ xa được phóng vào Ukraine.

[Kyiv Independent: Tusk urges NATO to heed Medvedev’s threats after Russian drone strikes Romanian apartment block]

4. Máy bay điều khiển từ xa của Ukraine hiện có tầm hoạt động sâu đến mức Nga đã phải đóng xa lộ chính dẫn đến Crimea.

Vladimir Saldo, thống đốc do Nga bổ nhiệm tại tỉnh Kherson bị tạm chiếm, đã ký một sắc lệnh đình chỉ giao thông trên đoạn xa lộ M-14 chạy qua Kherson bị tạm chiếm đến trạm kiểm soát Dzhankoi ở phía bắc Crimea — được tường trình vì máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đang tấn công các xe chở hàng của Nga dọc theo tuyến đường này gần như hàng ngày.

Điều này không xảy ra chỉ sau một đêm. Theo thống kê gần đây của nhóm phân tích Tochnyi, các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa tầm trung của Ukraine – có thể bay xa tới 200 km – đã tăng hơn gấp đôi từ tháng Hai đến tháng Ba. Tuyến đường M-14, tuyến đường chính của Nga từ Rostov-on-Don ở miền nam nước Nga đến Crimea bị Nga tạm chiếm, và xa lộ H-20, nhánh rẽ từ M-14 ở Mariupol và uốn lượn về phía bắc vào tỉnh Donetsk, là những mục tiêu chính của chiến dịch này.

Các máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đang tự tổ chức thành ba khu vực đồng tâm: FPV hoạt động gần vùng xám ở khoảng cách 20 km, Hornet và B-2 được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo, gọi tắt là AI hoạt động ở tầm trung xa tới 150 km, và các loại Fire Point FP-1 và FP-2 mạnh hơn có thể vươn xa tới 200 km. M-14 và H-20 nằm ngay trong vòng giữa và vòng ngoài — cho phép duy trì tầm bắn đối với mọi đoàn xe tiếp tế của Nga giữa Mariupol, tỉnh Donetsk và các vùng tiếp cận Crimea.

Chúng ta không biết mỗi ngày có bao nhiêu xe tải và xe van của Nga di chuyển trên các tuyến đường tiếp tế chính ở miền nam Ukraine, vận chuyển thiết bị và quân tiếp viện giữa các trung tâm hậu cần và các trung đoàn tiền tuyến. Nhưng các phi công điều khiển máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đang tấn công hàng chục chiếc trong số đó. Điều đáng chú ý là lực lượng Nga nhìn chung đã mất nhiều lãnh thổ ở Ukraine trong tháng 3 và tháng 4, cùng thời điểm mà lực lượng Nga thường tiến công như một phần của chiến dịch tấn công mùa xuân truyền thống của họ. Và rõ ràng là các chỉ huy Ukraine đang tìm kiếm cơ hội để tổng phản công.

Rõ ràng là người Nga đang chuẩn bị tăng cường phòng không dọc theo những con đường này. Có lẽ bằng cách triển khai thêm các thiết bị gây nhiễu sóng vô tuyến, các đội pháo và bệ phóng hỏa tiễn. Có lẽ bằng cách lắp đặt lưới chống máy bay điều khiển từ xa trên các con đường. Có lẽ cả hai.

Các máy bay điều khiển từ xa Hornet, B-2 và các loại máy bay điều khiển từ xa hỗ trợ trí tuệ nhân tạo khác hiện đang bay dày đặc trên bầu trời phía trên khu vực M-14 và H-20 đến nỗi đôi khi chúng còn nhìn thấy nhau qua camera phía trước.

“Cách chắc chắn nhất để đạt được điều này là đẩy 'vùng an toàn' cho hoạt động hậu cần của địch đến gần hơn với Nga và Crimea bị tạm chiếm,” Quân đoàn Azov số 1 của Ukraine tuyên bố. Các phi công điều khiển máy bay điều khiển từ xa của quân đoàn này chịu trách nhiệm cho nhiều cuộc không kích dọc theo tuyến đường H-20.

Ukraine ngày nay có đủ máy bay điều khiển từ xa trên không để chúng không chỉ tấn công các xe tải chở hàng của Nga, mà còn tấn công cả những xe tải mà Nga cử đi để thu hồi các xe tải chở hàng bị hư hỏng và phá hủy. Máy bay điều khiển từ xa của Ukraine gần đây đã quan sát thấy một trong những cuộc tấn công kép này ở đâu đó trên đường đến Crimea.

[Europe Maidan: Ukrainian drones now reach so deep that Russia closed its main highway to Crimea]

5. Hegseth lảng tránh lời kêu gọi của Tổng thống Zelenskiy về việc cung cấp thêm hỏa tiễn Patriot, đồng thời cam kết sẽ tìm cách giúp đỡ.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đã từ chối trả lời liệu Washington có mở rộng việc cung cấp hỏa tiễn đánh chặn cho hệ thống Patriot của Ukraine hay không, đồng thời nói với các phóng viên bên lề một diễn đàn an ninh ở Singapore vào ngày 30 tháng 5 rằng Hoa Kỳ sẽ “tìm cách” giúp Kyiv tự vệ.

Ông Hegseth đang trả lời câu hỏi về lời kêu gọi gần đây của Tổng thống Volodymyr Zelenskiy về việc cung cấp thêm đạn dược Patriot. Ông không trả lời trực tiếp về việc liệu đã có quyết định nào được đưa ra hay chưa, thay vào đó ông chỉ ra việc cải tổ ngành sản xuất vũ khí của Mỹ.

“Chúng tôi đang thay đổi cách sản xuất tất cả các loại đạn dược quan trọng này, để các công ty của chúng tôi không chỉ cung cấp nhiều hơn một chút, mà là nhiều hơn đáng kể trên mọi lĩnh vực,” Hegseth nói.

Bộ trưởng Quốc phòng nhấn mạnh rằng Washington hỗ trợ Ukraine trong khả năng của mình và đang thúc giục các đồng minh Âu Châu gánh vác nhiều hơn trách nhiệm hỗ trợ. Ông nói: “Ở những nơi chúng tôi có thể giúp Ukraine, chúng tôi sẽ giúp. Ở những nơi chúng tôi có thể tạo điều kiện cho Âu Châu làm được nhiều hơn, chúng tôi cũng sẽ làm điều đó”.

Ông Hegseth ca ngợi những nỗ lực của các đối tác Âu Châu và cho rằng Ukraine phải có khả năng tự vệ trước các cuộc tấn công của Nga. “Chúng tôi muốn Ukraine có khả năng tự vệ, và chúng tôi sẽ tìm cách cung cấp sự trợ giúp cần thiết cho họ “, ông nói, mà không xác nhận bất kỳ sự gia tăng nào về nguồn cung cấp hỏa tiễn đánh chặn Patriot.

Những phát biểu này được đưa ra sau bức thư khẩn cấp mà Tổng thống Zelenskiy gửi cho Tổng thống Donald Trump và các thành viên Quốc hội vào ngày 26 tháng 5, thông tin này được tờ Kyiv Independent đưa tin đầu tiên và được cố vấn truyền thông của tổng thống Dmytro Lytvyn xác nhận. Trong thư, Tổng thống Zelenskiy yêu cầu đẩy nhanh việc cung cấp hỏa tiễn đánh chặn Patriot PAC-3, cảnh báo rằng Ukraine “gần như hoàn toàn” phụ thuộc vào Hoa Kỳ để ngăn chặn hỏa tiễn đạn đạo và kho dự trữ của nước này đang cạn kiệt.

Đại sứ Ukraine tại Washington, Olha Stefanishyna, cho biết lời kêu gọi – được gửi đến Tòa Bạch Ốc và Quốc hội – được đưa ra sau cuộc tấn công quy mô lớn của Nga vào Kyiv ngày 24 tháng 5. Bức thư cũng chỉ ra rằng tốc độ giao hàng hiện tại thông qua Danh sách Yêu cầu Ưu tiên của Ukraine, gọi tắt là PURL do NATO hậu thuẫn không còn đáp ứng được mối đe dọa, và đề nghị mở rộng sản xuất hỏa tiễn Patriot chung với các đồng minh của Mỹ dưới sự kiểm soát của Mỹ.

Không quân Ukraine cho biết cuộc oanh tạc ngày 24 tháng 5 bao gồm khoảng 90 hỏa tiễn và 600 máy bay điều khiển từ xa, với mục tiêu chính là Kyiv. Cuộc tấn công này đánh dấu lần thứ ba hỏa tiễn Oreshnik của Nga được sử dụng trong chiến đấu trong cuộc chiến chống Ukraine.

Một ngày sau vụ tấn công, Bộ Ngoại giao Nga tuyên bố tiến hành các cuộc “tấn công có hệ thống” nhằm vào các cơ sở công nghiệp quân sự và “các trung tâm ra quyết định” ở Kyiv, đồng thời kêu gọi các nhà ngoại giao nước ngoài rời khỏi thành phố - những cảnh báo mà các phái đoàn phương Tây, bao gồm cả phái đoàn Liên Hiệp Âu Châu, đã công khai bác bỏ.

[Politico: Hegseth sidesteps Zelenskyy’s plea for more Patriot missiles, vows to find a way to help]

6. Ukraine cho biết hỏa tiễn Oreshnik “không phải là công nghệ tiên tiến” như Nga tuyên bố sau khi kiểm tra các bộ phận của nó.

Ngày 29 tháng 5, ông Vladyslav Vlasiuk, ủy viên phụ trách trừng phạt của tổng thống, cho biết việc kiểm tra mảnh vỡ của hỏa tiễn Oreshnik của Nga cho thấy nó chứa các bộ phận quan trọng được sản xuất trước năm 2016, bác bỏ tuyên bố năm 2024 của Điện Cẩm Linh rằng đây là một loại vũ khí hoàn toàn mới.

Ông Vlasiuk phát biểu tại một sự kiện ở Kyiv, nơi các chuyên gia trưng bày các bộ phận thu hồi được từ hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa của Nga phóng vào Ukraine.

Trong số đó có máy tính và bộ giải quyết trên hỏa tiễn Oreshnik được sử dụng trong cuộc tấn công của Nga vào phía tây tỉnh Lviv hồi tháng Giêng.

Ông nhấn mạnh rằng “Khi kiểm tra, chúng tôi rất ngạc nhiên vì Putin tuyên bố đây là một loại hỏa tiễn rất mới. Hỏa tiễn này không phải là một phát minh tiên tiến.”

Hỏa tiễn, một số bộ phận được trưng bày, được sản xuất năm 2017, với tất cả các phụ tùng điện tử có niên đại từ năm 2016. Ông cho biết thêm, một số phụ tùng được sản xuất bởi nhà máy Integral của Belarus.

Oreshnik là một hỏa tiễn đạn đạo tầm trung được tường trình phiên bản cải tiến của hỏa tiễn đất đối đất Rubezh, bản thân nó cũng được phát triển từ các thiết kế hỏa tiễn đạn đạo thời Liên Xô. Nó được trang bị hệ thống dẫn đường quán tính, nghĩa là nó không phụ thuộc vào dẫn đường vệ tinh.

Mạc Tư Khoa lần đầu tiên sử dụng hỏa tiễn Oreshnik chống lại Ukraine vào tháng 11 năm 2024, tấn công thành phố Dnipro. Gần đây nhất, hỏa tiễn này tấn công vào Bila Tserkva, một thành phố cách Kyiv 80 km về phía nam. Mặc dù Mạc Tư Khoa mô tả Oreshnik là một trong những vũ khí đáng sợ nhất của mình, nhưng bằng chứng cho thấy thiệt hại mà nó gây ra là rất nhỏ.

“Vì đây là hỏa tiễn chiến lược nên nó được thiết kế để mang đầu đạn hạt nhân. Đó là lý do tại sao nó không chính xác lắm. Sức công phá do đầu đạn hạt nhân gây ra gần như bằng không”, ông nói.

Ông Vlasiuk cho biết, mặc dù công nghệ đã lỗi thời, nhưng không nên đánh giá thấp hỏa tiễn này, bởi nó gần như không thể bị bắn hạ và không thể bị gây nhiễu bởi các hệ thống tác chiến điện tử.

“Đây là một loại vũ khí đáng sợ. Nó là một hỏa tiễn đạn đạo chiến lược. Đây chỉ là một cuộc phô trương… Người tỉnh táo không tham gia vào những cuộc phô trương như vậy,” vị quan chức nói với các nhà báo.

[Europe Maidan: Oreshnik missile 'isn't cutting-edge' as Russia claims, Ukraine says after examining parts]

7. Cơ quan tình báo quân sự Ukraine sở hữu các máy bay điều khiển từ xa có khả năng bay xa 3.500 km, đưa phạm vi hoạt động đến Siberia.

Tổng cục Tình báo Ukraine, gọi tắt là HUR cho biết máy bay điều khiển từ xa tầm xa của họ hiện có thể bay xa tới 3.500 km, tầm bay này có thể đưa mọi khu vực thuộc Nga ở Âu Châu — và các mục tiêu xa về phía đông như Krasnoyarsk ở Siberia — vào phạm vi tấn công của chiến dịch tấn công sâu của Kyiv trong cuộc xâm lược Ukraine của Nga.

Thông tin này đến từ một người điều khiển máy bay điều khiển từ xa tầm xa của HUR, sử dụng mật danh “Vector”, nhà lãnh đạo một nhóm máy bay điều khiển từ xa tầm xa và đã trả lời phỏng vấn kênh 24 Kanal của Ukraine. Ông nói: “Chúng tôi có thể vươn tới bất kỳ lãnh thổ nào của Nga cho đến dãy Ural”, đồng thời cho biết thêm rằng máy bay điều khiển từ xa của Ukraine, trước đây chỉ bay được quãng đường 1.000 km, nay đã được phóng đi với số lượng hàng trăm chiếc.

Hai máy bay điều khiển từ xa thực hiện nhiệm vụ của hỏa tiễn.

Theo Vector, xương sống của nỗ lực này là “Liutyi”, máy bay điều khiển từ xa tấn công tầm xa đầu tiên của Ukraine có khả năng bay xa hơn 1.000 km một cách thường xuyên. Phi hành đoàn cho biết Liutyi hiện có tầm bay từ 1.500 đến 1.700 km tùy thuộc vào hướng gió và mang đầu đạn nặng từ 50 đến 70 kg.

Hệ thống mới hơn, “Peklo” chạy bằng động cơ phản lực, hoạt động giống như một hỏa tiễn hành trình. Một người điều khiển sử dụng mật danh “Logist” cho biết máy bay điều khiển từ xa này di chuyển với tốc độ từ 700 đến 1.000 km/giờ và có thể bay đến Mạc Tư Khoa, cách đó khoảng 800 km, với độ chính xác đủ để xâm nhập vào cửa sổ của một tòa nhà mục tiêu.

Các phi hành đoàn cũng sử dụng máy bay điều khiển từ xa mồi nhử không mang đầu đạn để làm suy yếu hệ thống phòng không của Nga, và cho biết không có nhiệm vụ nào giống nhau, các thiết kế mới được thử nghiệm trên thực địa trước khi được triển khai rộng rãi cho các đơn vị khác của Ukraine.

Hệ thống phòng thủ nhiều lớp của Nga đã “bị phá vỡ”.

Các chuyên gia vận hành HUR mô tả một chu trình lập kế hoạch bắt đầu bằng việc lập bản đồ hệ thống phòng không của Nga — bao gồm các hệ thống Pantsir và Tor — và phạm vi tác chiến điện tử, sau đó chuyển đổi mục tiêu chiến thuật đã được phê duyệt thành kế hoạch bay được tải lên máy bay điều khiển từ xa.

Hai năm trước, Vector cho biết, hệ thống phòng thủ nhiều lớp của Nga khiến các cuộc tấn công trở nên khó khăn hơn nhiều. Giờ đây, ông lập luận rằng, lớp phòng thủ đó đã “bị phá vỡ”, tạo ra những khoảng trống và hành lang rộng lớn cho phép hàng trăm máy bay điều khiển từ xa tiếp cận mục tiêu nhanh hơn tốc độ Mạc Tư Khoa xây dựng lại mạng lưới của mình.

Cuộc phỏng vấn được công bố khi hậu phương sâu của Nga nhận được một cảnh báo chưa từng có. Vào ngày 29 tháng 5 năm 2026, chính quyền đã ban hành cảnh báo nguy hiểm hỏa tiễn trên toàn bộ Khu vực Liên bang Ural lần đầu tiên kể từ khi cuộc xâm lược toàn diện bắt đầu, vươn tới bán đảo Yamal cách Ukraine hơn 2.000 km.

Một tuyên bố vượt quá phạm vi ghi nhận đã được xác nhận.

Con số 3.500 km vẫn chỉ là tuyên bố về khả năng chứ chưa phải là một cuộc tấn công đã được chứng minh. Kỷ lục tấn công tầm xa được xác nhận của Ukraine chỉ ở mức khoảng 1.750 km — cuộc tấn công của SBU vào nhà máy lọc dầu Ukhta ở Cộng hòa Komi của Nga vào tháng 2 năm 2026. Một cuộc tấn công được xác thực ở tầm 3.500 km sẽ đưa máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đến gần Krasnoyarsk, sâu trong Siberia.

[Kyiv Independent: Ukraine’s military intelligence fields drones able to fly 3,500 km, putting Siberia in range]

8. Các cuộc tấn công của Nga trên khắp Ukraine khiến 2 người thiệt mạng, 27 người bị thương và tấn công trúng một tàu của Thổ Nhĩ Kỳ trong ngày hôm qua.

Các cuộc tấn công của Nga trên khắp Ukraine đã nhắm vào một tàu Thổ Nhĩ Kỳ vào ngày 29 tháng 5, cùng với các cuộc tấn công riêng biệt khác trên khắp Ukraine, khiến ít nhất 2 người thiệt mạng và 25 người khác bị thương trong ngày hôm qua, theo Hải quân Ukraine và chính quyền địa phương cho biết.

Thuyền trưởng Trung Tá Dmytro Pletenchuk, phát ngôn nhân Hải Quân, cho biết một tàu chở hàng khô ANT của Thổ Nhĩ Kỳ, mang cờ Vanuatu, đang trên đường từ một cảng ở tỉnh Odessa đến Thổ Nhĩ Kỳ với hàng hóa trên tàu thì bị tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa “có chủ đích” do Nga thực hiện.

Một đám cháy đã bùng phát sau khi phần thượng tầng của con tàu bị trúng đạn, nhưng sau đó đã được khống chế. Hai thành viên thủy thủ đoàn bị thương đã được tàu của Hải quân Ukraine di tản và đưa đến cơ sở y tế.

Pletenchuk cho biết: “Nga tiếp tục cố tình đe dọa vận tải hàng hải quốc tế bằng cách tấn công các cơ sở hạ tầng dân sự và tàu thương mại”.

Thống đốc tỉnh Odesa, Oleh Kiper, báo cáo rằng đêm qua, tỉnh Odesa đã hứng chịu một cuộc tấn công quy mô lớn bằng máy bay điều khiển từ xa của Nga.

Ông Kiper nói thêm rằng tại Hắc Hải, máy bay điều khiển từ xa của Nga đã tấn công ba tàu buôn mang cờ của Vanuatu, Comoros và Panama, đang di chuyển qua hành lang hàng hải của Ukraine.

Lực lượng Không quân Ukraine báo cáo Nga đã phóng 232 máy bay điều khiển từ xa và một hỏa tiễn đạn đạo. Trong số đó, 217 máy bay điều khiển từ xa đã bị bắn hạ. Một hỏa tiễn và 14 máy bay điều khiển từ xa bị bắn trúng trực tiếp tại 14 địa điểm, và mảnh vỡ rơi xuống gây hư hại tại 7 địa điểm khác.

[Kyiv Independent: Russian attacks across Ukraine kill 2, injure 27, hit Turkish ship over past day]

9. Tổng thống Trump rời cuộc họp tại Phòng Tình huống mà không có thông tin cập nhật nào về thỏa thuận hạt nhân Iran.

Theo một quan chức Tòa Bạch Ốc, Tổng thống Trump đã rời khỏi cuộc họp kéo dài hai giờ tại Phòng Tình huống hôm thứ Sáu mà không có thông tin cập nhật nào về “quyết định cuối cùng” mà ông đã hứa về vấn đề Iran.

Cuộc gặp diễn ra sau khi Tổng thống Trump đưa ra một loạt điều kiện sâu rộng để đạt được thỏa thuận chấm dứt cuộc xung đột không được lòng dân, vốn đã gây gián đoạn nền kinh tế toàn cầu.

“Cuộc họp tại Phòng Tình huống đã kết thúc và kéo dài khoảng hai giờ,” một quan chức giấu tên cho biết, nhằm chia sẻ chi tiết về cuộc họp. “Tổng thống Trump sẽ chỉ đạt được thỏa thuận nào có lợi cho Mỹ và đáp ứng được các lằn ranh đỏ của ông ấy. Iran không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân.”

Các điều kiện mà Tổng thống Trump đưa ra trong một bài đăng trên Truth Social vào sáng thứ Sáu bao gồm yêu cầu Iran đồng ý không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân, ngay lập tức mở eo biển Hormuz mà không có bất kỳ hạn chế hay phí cầu đường nào và loại bỏ tất cả các loại thủy lôi khỏi tuyến đường thủy chiến lược này mà Mỹ chưa loại bỏ. Tổng thống Trump cũng đề cập đến uranium làm giàu được chôn giấu tại các địa điểm bị máy bay ném bom B-2 của Mỹ tấn công năm ngoái, nói rằng vật liệu này sẽ được Mỹ và Iran cùng nhau khai quật, dưới sự giám sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, và bị tiêu hủy.

Tuần này, Mỹ và Iran đã tiến gần đến một bản ghi nhớ thỏa thuận 60 ngày nhằm gia hạn lệnh ngừng bắn và thiết lập các cuộc đàm phán hạt nhân tiếp theo, mặc dù Tổng thống Trump vẫn chưa ký. Cuối tuần trước, Tổng thống Trump tuyên bố trên Truth Social rằng một thỏa thuận hòa bình “đã được đàm phán phần lớn”, chỉ còn “những khía cạnh cuối cùng” cần thảo luận.

Tòa Bạch Ốc không trả lời yêu cầu bình luận về triển vọng đạt được thỏa thuận sau cuộc họp tại Phòng Tình huống.

Ngay cả khi Tòa Bạch Ốc thể hiện sự tự tin rằng một thỏa thuận sắp đạt được, lệnh ngừng bắn vẫn cho thấy những căng thẳng đáng kể khi hai nước liên tục có những hành động ăn miếng trả miếng. Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ hôm thứ Năm đã cáo buộc Iran “vi phạm nghiêm trọng lệnh ngừng bắn” sau khi lực lượng Iran phóng một hỏa tiễn đạn đạo về phía Kuwait (đã bị đánh chặn) và năm máy bay điều khiển từ xa gần eo biển Hormuz (tất cả đều bị lực lượng Mỹ bắn hạ).

Trong cuộc họp nội các hôm thứ Tư, Tổng thống Trump bày tỏ sự lạc quan rằng một thỏa thuận sẽ sớm đạt được, mặc dù ông nói thêm rằng “có lẽ chúng ta phải quay lại và hoàn tất nó” bằng sức mạnh quân sự thay vì đàm phán ngoại giao.

Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth hôm thứ Tư cho biết khoảng 50.000 binh sĩ Mỹ đóng khắp khu vực vẫn sẵn sàng tiếp tục các hoạt động chiến sự nếu được yêu cầu.

[Politico: Trump leaves Situation Room meeting with no update on an Iran deal]

10. Chứng khoán Mỹ tăng điểm khi giá dầu giảm.

Trong phiên giao dịch chiều thứ Sáu ở Wall Street, thị trường chứng khoán tăng điểm, tiếp tục nối dài đà tăng kỷ lục đạt được một ngày trước đó.

Chỉ số S&P 500 tăng 0,2% vào thứ Sáu. Chỉ số này vừa trải qua sáu tuần tăng điểm liên tiếp và đang hướng tới tuần tăng điểm thứ chín liên tiếp, đây sẽ là chuỗi tăng điểm dài nhất kể từ năm 2023.

Tính đến 12:01 trưa giờ miền Đông, chỉ số Dow Jones Industrial Average tăng 382 điểm, tương đương 0,8%. Chỉ số Nasdaq Composite tăng 0,2%. Tất cả các chỉ số chính đều đang trên đà lập kỷ lục và kết thúc tháng 5 với mức tăng trưởng mạnh mẽ.

Wall Street đang dần lấy lại phong độ trước những lo ngại rằng cuộc chiến với Iran đang làm trầm trọng thêm tình trạng lạm phát và gây nguy hiểm cho tăng trưởng kinh tế.

Theo các báo cáo, Mỹ và Iran đang nỗ lực đạt được thỏa thuận gia hạn lệnh ngừng bắn, điều này đã làm giảm áp lực lên giá dầu. Dầu Brent, tiêu chuẩn quốc tế, giảm 1,8% xuống còn 92 đô la một thùng. Mức giá này vẫn cao hơn nhiều so với mức 70 đô la một thùng vào cuối tháng Hai trước khi chiến tranh bắt đầu. Giá dầu thô chuẩn của Mỹ giảm 1,5% xuống còn 87,59 đô la một thùng.

Giá dầu cao vẫn là mối lo ngại chính đối với Wall Street. Chiến tranh đã làm gián đoạn dòng chảy vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz, đẩy giá xăng và giá của nhiều mặt hàng khác lên cao, làm gia tăng lạm phát và gây khó khăn cho người tiêu dùng và doanh nghiệp. Giá cả đã tăng trước khi chiến tranh bắt đầu do tác động liên tục của thuế quan.

[CBSNews: U.S. stocks gain ground as oil prices fall]

11. Vì sao Mỹ lại mạo hiểm phá vỡ các cuộc đàm phán hòa bình bằng cách tấn công miền nam Iran trong tuần này?

Tuần này, Mỹ đã hai lần tấn công miền nam Iran bằng các cuộc không kích có mục tiêu mang tính “phòng thủ”, gây ra phản ứng trả đũa ngắn ngủi từ Tehran và tạo thêm áp lực lên các cuộc đàm phán hòa bình đầy khó khăn nhưng vẫn đang diễn ra.

Các quan chức Mỹ cho biết các cuộc tấn công của họ hôm thứ Hai và thứ Tư tập trung vào các hệ thống máy bay điều khiển từ xa và hỏa tiễn mà Iran sử dụng để duy trì quyền kiểm soát eo biển Hormuz, cũng như các thiết bị rải thủy lôi được bố trí gần tuyến đường vận chuyển quan trọng này.

Nhưng Michael Clarke, Giáo sư thỉnh giảng về Nghiên cứu Quốc phòng tại King's College Luân Đôn nói với Sky News, rằng những cuộc tấn công mới vào miền nam Iran có ý nghĩa về mặt quân sự đối với Mỹ, và rất có thể phù hợp với chiến lược đàm phán của Tổng thống Trump với các quan chức Iran, những người hầu như không có động thái gì.

Các cuộc tấn công diễn ra như thế nào?

Các cuộc tấn công có liên quan đến việc phong tỏa eo biển Hormuz, khu vực mà Tehran đã kiểm soát hiệu quả trong ba tháng kể từ các cuộc tấn công đầu tiên của Mỹ và Israel vào Iran ngày 28 tháng 2.

Sự sụt giảm lưu lượng giao thông trên tuyến vận tải biển quốc tế quan trọng này đã làm gián đoạn chuỗi cung ứng, đẩy giá dầu, nhiên liệu và thực phẩm tăng cao, đồng thời gây biến động thị trường chứng khoán trên toàn thế giới.

Nó đã trở thành một trong những công cụ mặc cả hiệu quả nhất của Tehran đối với Mỹ và khiến Tòa Bạch Ốc vô cùng tức giận. Mặc dù Mỹ đã áp đặt lệnh phong tỏa riêng đối với các cảng của Iran để gây áp lực lên Tehran, quốc gia Trung Đông này vẫn duy trì được quyền kiểm soát eo biển, điều khiển việc tàu thuyền nào được phép đi qua tuyến đường thủy này.

Các cuộc tấn công của Mỹ tập trung vào Bandar Abbas, một trung tâm quân sự và thành phố cảng lớn ở rìa phía bắc của eo biển Hormuz. Đợt tấn công đầu tiên được tường trình đã nhắm vào các hệ thống hỏa tiễn đất đối không của Iran, có thể đe dọa lực lượng Mỹ đang phong tỏa Iran, trong khi Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ, gọi tắt là CCOM - cơ quan điều phối các lực lượng Mỹ ở Trung Đông - cho biết các cuộc tấn công hôm thứ Tư nhắm vào một địa điểm trên mặt đất của Iran gần thành phố này, nơi đã phóng một số máy bay điều khiển từ xa và đang chuẩn bị thực hiện một cuộc tấn công khác.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, gọi tắt là IRGC xác nhận một cuộc tấn công gần phi trường Bandar Abbas và cho biết họ đã trả đũa bằng cách tấn công một căn cứ của Mỹ. Sau đó, Mỹ cho biết Iran đã phóng một hỏa tiễn đạn đạo về phía Kuwait, một hành vi vi phạm “nghiêm trọng” thỏa thuận ngừng bắn.

Tại sao lại tấn công miền Nam Iran?

“Miền Nam Iran không phải là một vùng đất ngẫu nhiên,” Giáo sư Clarke cho biết.

Ông nói rằng các thành phố như Bandar Abbas, cũng như các hòn đảo trong eo biển như Larak và Qeshm, là chìa khóa giúp Iran kiểm soát tuyến đường thủy này.

Bandar Abbas là một trong những trung tâm hải quân chính của Iran, và người ta cho rằng nơi đây có ít nhất hàng chục địa điểm phóng hỏa tiễn chống hạm từ các hầm ngầm.

Các hòn đảo của Iran trong eo biển được biết đến là nơi cất giữ vũ khí để Iran sử dụng trong tuyến đường thủy hẹp này.

Các cơ quan tình báo của Mỹ và phương Tây tin rằng Iran đã rải thủy lôi ở eo biển, khiến cho các tàu thương mại và quân sự khó có thể đi qua nếu không trải qua các hoạt động rà phá thủy lôi trước.

Tehran cũng đã sử dụng hỏa tiễn, nhiều loại máy bay điều khiển từ xa và các tàu nhỏ, tốc độ cao để đe dọa các tàu thuyền trong khu vực, nhằm củng cố quyền kiểm soát và ngăn cản các tàu thuyền thực hiện hành trình này.

Truyền thông nhà nước Iran mô tả Bandar Abbas là trung tâm của các tàu tấn công tốc độ cao, chúng thường xuất hiện từ các hang động để phóng hỏa tiễn rồi nhanh chóng rút lui trước khi bị tiêu diệt.

Còn nhiều điều chưa biết

Cũng có thể có những mục tiêu mà Mỹ biết ở miền nam Iran nhưng chưa công khai.

Giáo sư Clarke cho biết Mỹ có thể đã tận dụng những tuần kể từ khi lệnh ngừng bắn được tuyên bố để thu thập thêm thông tin tình báo về các loại khí tài và vũ khí mà Iran đã triển khai dọc bờ biển của nước này trong khu vực.

Các cuộc tấn công trong tuần này có thể là phản ứng trước thông tin mới mà Mỹ hoặc Israel thu thập được về thiết bị của Iran tại Bandar Abbas, vốn có thể gây ra mối đe dọa đáng kể cho lực lượng Mỹ, nhưng rất khó để biết chắc chắn ở giai đoạn này.

“Nhưng thời điểm đó cũng biến chúng thành một chiến thuật đàm phán,” Giáo sư Clarke nói.

Giáo sư Clarke nói thêm rằng, trong khi vẫn đang đàm phán, Mỹ đang khẳng định rõ ràng rằng họ sẽ tấn công bất cứ thứ gì gây nguy hiểm cho lực lượng và tàu thuyền của Mỹ.

“Đó là ngoại giao cưỡng chế, chứ không chỉ đơn thuần là sự cần thiết trên chiến trường,” ông nói.

Các cuộc tấn công của Mỹ khá hạn chế và không kèm theo bất kỳ cuộc tấn công nào khác. Chúng có thể là cách để Mỹ cho Iran thấy rằng họ nghiêm chỉnh trong việc tiếp tục chiến dịch quân sự nếu Tehran không nhượng bộ trong các cuộc đàm phán, vốn đang bế tắc.

Tiến độ đàm phán chậm chạp.

Hãng thông tấn AP đưa tin hôm thứ Sáu, dẫn lời một quan chức Mỹ giấu tên, rằng các nhóm đàm phán của Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận sơ bộ về việc gia hạn lệnh ngừng bắn hiện tại thêm 60 ngày và khởi động các cuộc đàm phán mới về chương trình hạt nhân của Iran.

Phó Tổng thống JD Vance hôm thứ Năm đã cho biết các cuộc đàm phán đã có tiến triển nhưng Tổng thống Trump có thể sẽ không chấp thuận các điều khoản được đưa ra.

Theo hãng tin AP, Iran sẽ không thể thu phí từ các tàu thuyền cố gắng đi qua eo biển và cần phải loại bỏ tất cả thủy lôi khỏi tuyến đường thủy này trong vòng một tháng.

Trong một tuyên bố mới nhất hôm thứ Sáu, Tổng thống Trump nói rằng Iran phải “ngay lập tức” mở cửa eo biển và không thu phí đối với các tàu thuyền trong tuyến đường thủy này, đồng thời loại bỏ mọi quả thủy lôi còn sót lại.

Đầu tuần này, ông đã bác bỏ một báo cáo từ đài truyền hình nhà nước Iran cho rằng Iran có thể cùng kiểm soát các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz với Oman - một đồng minh của Mỹ - và rằng lưu lượng giao thông hàng hải như trước chiến tranh có thể trở lại trong vòng một tháng.

Mỹ đã áp đặt lệnh trừng phạt đối với Cơ quan Quản lý Eo biển Vịnh Ba Tư mới thành lập của Iran, mà Tehran cho biết sẽ kiểm soát hoạt động vận chuyển hàng hải trong eo biển. Mỹ cũng đe dọa sẽ trừng phạt những người trả tiền cho Iran để được đi lại an toàn qua tuyến đường thủy này.

Hôm thứ Sáu, Tổng thống Trump nhắc lại yêu cầu lâu nay của Mỹ rằng Iran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân, và rằng kho dự trữ uranium được làm giàu đến mức gần cần thiết để chế tạo bom hạt nhân sẽ bị tịch thu.

Việc ai sẽ kiểm soát kho dự trữ uranium được làm giàu cao của Iran là một trong những điểm bất đồng lớn nhất trong các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran trong nhiều năm, thậm chí trước cả cuộc xung đột hiện tại.

Cơ quan Giám sát Hạt nhân của Liên Hiệp Quốc, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, gọi tắt là IAEA, cho biết đến giữa năm 2025, Iran đã làm giàu khoảng 440 kg uranium lên 60%, gần đạt mức 90% dùng cho vũ khí hạt nhân. Từ đó, chỉ cần một bước tiến khoa học ngắn là có thể chế tạo được bom hạt nhân.

Iran từ lâu đã khẳng định chương trình hạt nhân của mình là vì mục đích hòa bình và nhằm tạo ra năng lượng cho dân thường bằng cách sử dụng ngày càng nhiều điện năng. Tuy nhiên, người ta thường chấp nhận rằng uranium được làm giàu đến 3,67% là đủ cho các lò phản ứng dân sự, và Iran đã làm giàu uranium đến mức từ 20% đến 60%.

Tổng thống Trump cũng khẳng định rằng ông muốn các quốc gia như Ả Rập Xê Út bình thường hóa quan hệ với Israel như một phần của thỏa thuận, mở rộng các thỏa thuận được gọi là Hiệp định Abraham.

Trong nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Trump, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Bahrain đã đồng ý tăng cường quan hệ với Israel, tiếp theo là Morocco và Kazakhstan. Sudan đã đồng ý bình thường hóa quan hệ với Israel vào cuối năm 2020, nhưng tình hình xấu đi ở nước này đã trì hoãn việc ký kết chính thức thỏa thuận.

Mặc dù điều này sẽ mang lại cho Tổng thống Trump một thắng lợi lớn về chính sách đối ngoại, nhưng nó vẫn là một viễn cảnh đầy rủi ro về mặt chính trị ở Ả Rập Xê Út, có thể làm chậm thêm tiến độ của một thỏa thuận vốn đã phức tạp.

Đối với Riyadh, việc tham gia Hiệp định Abraham là một thách thức vì cam kết của nước này đối với một nhà nước Palestine, vốn bị đe dọa bởi cuộc chiến của Israel ở Gaza bắt đầu từ cuối năm 2023.

[Newsweek: Why US Risked Peace Talks in Striking Southern Iran This Week]