5. Những người thuộc về ác ma họ thường như ngao ngán, chúng ta nên ở trong Thiên Chúa để được vui vẻ.

(Thánh Francis of Assisi)

Lm. Giuse Maria Nhân Tài, csjb.

(Trích dịch từ tiếng Hoa trong "Cách ngôn thần học tu đức")

---------

http://www.vietcatholic.net

https://www.facebook.com/jmtaiby

http://www.nhantai.info

 

40. BÀN GHẾ HƯỞNG PHÚC

Có một người ở thôn quê đi dự tiệc ở trên tỉnh, thấy trên bàn có trãi khăn, trên ghế có đệm và vải màu phủ phía sau thì rất là kinh ngạc.

Sau khi trở về quê thì nói:

- “Chả trách người ở thành phố quá hưởng phúc, ngay cả bàn ghế trong thành cũng đều được hưởng phúc !”

Có người hỏi tại sao, người ấy liền nói:

- “Những cái bàn đều được mặc váy thêu hoa, và những cái ghế đều được mặc áo ngắn cộc tay !”

(Tiếu lâm quảng ký)

Suy tư 40:

Cái bàn trãi khăn màu rực rỡ, cái ghế có nệm và phủ khăn tươi đẹp thì đúng là cái bàn cái ghế “hưởng thụ” như con người, bởi vì ở miền quê như thế là xa xỉ không cần thiết.

Có một vài người đi làm việc từ thiện ở miền quê, miền vùng xa vùng sâu, giống như là đi píc níc: áo quần bảnh chọe lắm mô đen, giày cao gót, môi son má phấn, làm cho người miền quê thấy lạ, không phải lạ chuyện làm từ thiện, nhưng lạ là đi làm từ thiện tức là chia sẻ cảnh nghèo khó với người vùng sâu vùng xa mà như đi khoe khoang cái mô đen của thành thị...

Đức Chúa Giê-su là người “thành thị trên thiên quốc”, nhưng khi chia sẻ thân phận con người như chúng ta, thì Ngài trở thành con người “miền quê” sinh trong hang lừa máng cỏ hôi hám, chứ không sinh trong hoàng cung lộng lẫy có người hầu kẻ hạ, để thông cảm và chấp nhận cảnh nghèo khổ của nhân loai, để cứu rỗi nhân loại.

Đó là chuyện lạ hơn hai ngàn năm trong lịch sử của nhân loại, và vẫn còn lạ mãi cho đến ngày tận thế khi mỗi người Ki-tô hữu sống như lời thánh Phao-lô tông đồ đã nói: “vui với người vui, khóc với người khóc… ”

Lm. Giuse Maria Nhân Tài, csjb.

(Dịch từ tiếng Hoa và viết suy tư)

----------

http://www.vietcatholic.net

https://www.facebook.com/jmtaiby

http://www.nhantai.info

 

Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Mác-cô.

Khi ấy, người ta cử mấy người Pha-ri-sêu và mấy người thuộc phe Hê-rô-dê đến cùng Đức Giê-su để Người phải lỡ lời mà mắc bẫy. 14 Những người này đến và nói : “Thưa Thầy, chúng tôi biết Thầy là người chân thật. Thầy chẳng vị nể ai, vì Thầy không cứ bề ngoài mà đánh giá người ta, nhưng theo sự thật mà dạy đường lối của Thiên Chúa. Vậy có được phép nộp thuế cho Xê-da hay không? Chúng tôi phải nộp hay không phải nộp?” 15 Biết họ giả hình, Đức Giê-su nói : “Tại sao các người lại thử tôi? Đem một đồng bạc cho tôi xem !” 16 Họ liền đưa cho Người. Người hỏi : “Hình và danh hiệu này là của ai đây?” Họ đáp : “Của Xê-da.” 17 Đức Giê-su bảo họ : “Của Xê-da, trả về Xê-da; của Thiên Chúa, trả về Thiên Chúa.” Và họ hết sức ngạc nhiên về Người.

Đó là Lời Chúa

 

Cựu đại sứ Hung Gia Lợi tại Tòa Thánh, người vừa viết một cuốn sách nhỏ mới, nhớ lại lần đầu tiên ông bối rối khi tiếp xúc với nghi thức cổ xưa và giải thích rằng với tác phẩm mới này, ông hướng đến việc giúp người khác tiếp cận nghi thức đó với sự hiểu biết và bình an.

Edward Pentin, trong bản tin ngày 30 tháng 5 năm 2026 của tạp chí National Catholic Register, đăng tải cuộc phỏng vấn Eduard Habsburg, cựu đại sứ Hung Gia Lợi bên cạnh Tòa Thánh, nhân dịp vị này xuất bản cuốn Khám phá Thánh lễ Latinh: Hướng dẫn dành cho người tò mò.

Thánh lễ Latinh truyền thống đã trở thành điểm thu hút cả lòng sùng kính và tranh cãi trong những năm gần đây, thu hút ngày càng nhiều tín hữu trẻ ngay cả khi đối diện với những hạn chế từ Rome.

Nhưng đối với một số người, lần đầu tiên họ tiếp xúc với nghi thức cổ xưa này được đánh dấu bằng sự bối rối trước khi trở thành cánh cửa dẫn đến một đời sống cầu nguyện sâu sắc hơn và một cảm giác thiêng liêng được đổi mới. Giúp thu hẹp khoảng cách hiểu biết đó là một trong những mục tiêu của cuốn sách nhỏ mới, Khám phá Thánh lễ Latinh: Hướng dẫn dành cho người tò mò, được viết như một hướng dẫn đơn giản, thiết thực dành cho những người mới làm quen với phụng vụ.

Tác giả là Đại công tước Eduard Habsburg-Lothringen, hậu duệ của triều đại Habsburg, người từng giữ chức Đại sứ Hung Gia Lợi tại Tòa Thánh từ năm 2015 đến năm 2025. Trong cuộc phỏng vấn với tờ Register ngày 27 tháng 5 dưới đây, ông giải thích thêm về động cơ đằng sau cuốn sách, về tác động tích cực và đáng kể của Vetus Ordo (“Nghi thức Cũ”) đối với cuộc sống và đức tin của ông và gia đình, và lý do ông cho rằng nghi thức này ngày càng phổ biến trong giới trẻ. Ông cũng chia sẻ quan điểm của mình về lý do tại sao phụng vụ truyền thống lại tạo ra nhiều sự ủng hộ và phản đối mạnh mẽ đến vậy.

Thưa Đại sứ Habsburg, ông hy vọng cuốn sách Khám phá Thánh lễ Latinh sẽ đạt được điều gì, và điều gì đã thôi thúc ông viết cuốn sách này?

Tôi viết cuốn sách nhỏ này vì tôi không có một cuốn sách nhỏ gọn, dễ hiểu nào khi lần đầu tiên tham dự Thánh lễ Latinh truyền thống và hoàn toàn bối rối — thậm chí còn khó chịu. Không ai chuẩn bị cho tôi về sự khác biệt trong hầu hết mọi khía cạnh của phụng vụ, vì vậy ban đầu tôi không thể đánh giá cao nó. Do đó, tôi hy vọng rằng, với cuốn sách nhỏ này trong tay, mọi người sẽ đến dự Thánh lễ Latinh lần đầu tiên với sự chuẩn bị tốt hơn và không ngay lập tức dựng lên những rào cản.

Cuốn sách này chủ yếu hướng đến đối tượng nào, và liệu người ta có thể mang cuốn sách này đến Thánh lễ để theo dõi và tham gia tốt hơn không?

Trước hết, đây không phải là cuốn sách dành cho những người đã tham dự Thánh lễ Latinh truyền thống. Nó thực sự dành cho những người muốn thử vì họ đã nghe nói về nó, hoặc đơn giản là tò mò về hình thức này của Nghi thức Rôma. Nó cũng hướng đến những người cảm thấy rất khó chịu với Thánh lễ Latinh và muốn xóa bỏ một số định kiến của họ.

Vâng, bạn có thể mang cuốn sách này đến hai hoặc ba Thánh lễ Latinh đầu tiên của mình. Nó có một phần ở giữa, nơi tôi giải thích các phần khác nhau của phụng vụ, với một vài hình vẽ minh họa, ví dụ, khi người giúp lễ đứng bên phải và linh mục ở giữa, bạn có thể biết chúng ta đang ở phần nào của Thánh lễ. Vì vậy, vâng, nó hoàn toàn lý tưởng cho việc đó.

Thánh lễ Latinh đã tác động như thế nào đến cuộc sống của ông, và nó quan trọng như thế nào đối với ông với tư cách là một bậc phụ huynh, đặc biệt là trong việc giúp hình thành đức tin Công Giáo cho con cái của ông?

Cảm ơn bạn rất nhiều về câu hỏi này. Ấn tượng mạnh mẽ nhất mà Thánh lễ Latinh để lại đối với tôi là những gì nó đã làm cho con cái tôi. Chúng tôi đều là những người Công Giáo từ nhỏ, thường xuyên đi lễ, cầu nguyện, hành hương, v.v. Nhưng khi chúng tôi khám phá ra Thánh lễ Latinh khoảng năm hoặc sáu năm trước, cả gia đình - ngay cả những người chỉ thỉnh thoảng đến thăm chúng tôi ở Rome - đã bắt đầu một hành trình hoàn toàn mới để đào sâu đức tin, làm sâu sắc thêm mối quan hệ với Chúa Kitô, và có được sự trân trọng sâu sắc hơn đối với phụng vụ.

Trên hết, tôi có thể thấy rằng đời sống của phụng vụ đã lan tỏa vào cuộc sống hàng ngày của chúng tôi. Ví dụ, giờ đây tôi thấy sự trung thành hơn nhiều trong việc cầu nguyện hàng ngày, trong việc đọc Kinh Mân Côi, trong việc thực hành chín ngày cầu nguyện và trong tất cả những điều này, và điều đó đã biến đổi cuộc sống của bạn. Tôi đã tìm thấy điều gì đó thực sự mang lại cho cả gia đình chúng tôi một khởi đầu mới trong đức tin.

Trong nhiều thế kỷ, gia tộc Habsburg đã đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn phụng vụ cổ xưa, điều này lại có tác động lớn đến văn hóa và chính trị trong lãnh thổ của họ. Ông có thấy vai trò của mình tương tự như vậy không — giúp các tín hữu biết và yêu mến Thánh lễ Latinh truyền thống (TLM) và qua đó góp phần bảo tồn nền văn minh Công Giáo châu Âu, đặc biệt là khi hiện nay nó đang bị tấn công mạnh mẽ bởi chủ nghĩa thế tục, Hồi giáo và các thế lực khác?

Tôi nghĩ còn quá sớm để dự đoán vai trò của việc tái khám phá Thánh lễ Latinh truyền thống sẽ như thế nào ở châu Âu. Số lượng vẫn còn rất ít, và đại đa số người Công Giáo vẫn tham dự điều mà chúng ta gọi là Novus Ordo — Thánh lễ ngày nay. Nhưng tôi thấy vai trò của mình, có lẽ, là một sứ giả của Thánh lễ Latinh truyền thống đối với những người chưa từng nghe nói về nó, những người muốn khám phá nó, hoặc những người có thể muốn vượt qua những định kiến của họ đối với hình thức nghi thức này.

Tôi bắt đầu viết cuốn sách nhỏ này gần như ngay sau khi kết thúc nhiệm kỳ ngoại giao của mình tại Tòa Thánh. Là một nhà ngoại giao, bạn phải khá kín đáo về sở thích cá nhân của mình, đặc biệt là trong các vấn đề phụng vụ. Giờ đây, tôi tự do hơn nhiều để nói về những gì trong lòng mình.

Gần đây, Thánh lễ Latinh truyền thống (TLM) thu hút sự quan tâm trở lại, đặc biệt là trong giới trẻ. Làm thế nào để giải thích sự phổ biến ngày càng tăng này, đặc biệt là khi nó diễn ra trong bối cảnh những nỗ lực gần đây của Vatican nhằm hạn chế nó?

Bạn hoàn toàn đúng: Giới trẻ rất bị thu hút bởi Thánh lễ Latinh truyền thống. Đó là một hiện tượng chúng ta thấy khắp châu Âu và trên thế giới, đặc biệt là ở Hoa Kỳ, Anh, Pháp, và cả ở Áo, Đức và Hung Gia Lợi - ở khắp mọi nơi. Bạn hỏi tại sao lại như vậy. Tất nhiên, tôi không biết chắc chắn, nhưng dự đoán cá nhân của tôi là nó hoàn toàn trái ngược với thế giới ngày nay.

Nó rất trang nghiêm và rất tĩnh lặng - rất tĩnh lặng. Sự im lặng là điều thu hút tôi và cả gia đình tôi nhất. Nó rất thành kính. Tôi nghĩ rằng nếu giới trẻ ngày nay muốn là người Công Giáo, họ muốn là người Công Giáo một cách rất có ý nghĩa. Thánh lễ Latinh truyền thống mang đến cho bạn cả ấn tượng và thực tế về những gốc rễ sâu xa. Sự “xa lạ” của ngôn ngữ Latinh, sự tôn kính trong các cử chỉ — tất cả những điều này cho bạn biết rằng những gì đang diễn ra rất nghiêm túc và rất thiêng liêng. Tôi nghĩ đó là điều mà giới trẻ đang tìm kiếm, nếu họ muốn xây dựng cuộc sống của mình trên một nền tảng vững chắc ngày nay.

Tại sao ông nghĩ Thánh lễ Latinh truyền thống lại tạo ra những cảm xúc mạnh mẽ như vậy — cả trong số những người muốn bảo tồn nó và trong số những người phản đối nó?

Bắt đầu với sự phản đối, tôi tin rằng sự phản kháng mạnh mẽ đối với Thánh lễ Latinh truyền thống phần lớn là do hai yếu tố, yếu tố đầu tiên có lẽ là định kiến bắt nguồn từ những năm 1950 và 1960. Nhiều thế hệ linh mục — một số người trong số họ hiện là giám mục — đã lớn lên với ý nghĩ rằng đây là điều gì đó “của ngày hôm qua”, điều gì đó mà chúng ta đã bỏ lại phía sau để mở lòng đón nhận phụng vụ ngày nay. Họ được dạy rằng chúng ta không nên đào sâu vào nó hoặc quá sa đà vào nó, rằng nó có phần máy móc, điều gì đó đen trắng, điều gì đó từ thời xưa. Tất cả những điều này có thể đã khiến một số người lớn lên với niềm tin mạnh mẽ rằng đó là điều cần phải vượt qua, lỗi thời và cũ kỹ. Vì vậy, khi những người khác cố gắng khám phá lại nó, họ phản ứng một cách hung hăng. Tôi nghĩ đó là một lời giải thích khả hữu.

Yếu tố khác, tất nhiên — và điều này tôi thấy rất đáng tiếc — là cách một số người Công Giáo mới trở lại đạo, thường nói chuyện qua webcam, tự xưng là đang nói nhân danh truyền thống và Thánh lễ Latinh truyền thống. Đôi khi họ có thể cảm thấy buộc phải nói một cách rất hung hăng và lớn tiếng để chứng tỏ rằng họ “thực sự” là người Công Giáo. Điều này tạo ra hình ảnh những người theo truyền thống là một nhóm người khắc nghiệt, hay phán xét và không thân thiện.

Tôi khá chắc chắn rằng nhiều biện pháp được thực hiện chống lại Thánh lễ Latinh trong những năm gần đây là kết quả của ấn tượng này. Internet có thể là một nơi tuyệt vời để nói về đức tin của bạn, nhưng làm như vậy với sự tôn trọng, lòng bác ái và sự hiểu biết về các hình thức đời sống Công Giáo khác có lẽ sẽ hữu ích hơn nhiều.

Mặc dù sự quan tâm đang trỗi dậy, nhưng số lượng vẫn còn tương đối nhỏ so với dân số Công Giáo nói chung. Ông có coi những người tham dự Thánh lễ Latinh truyền thống (TLM) là “tàn dư”, là nhóm thiểu số sáng tạo mà Hồng Y Ratzinger từng nhắc đến, những người sẽ gìn giữ trật tự Công Giáo và truyền thống tông đồ khi mọi thứ xung quanh dường như đang suy tàn và sụp đổ?

Đúng là Thánh lễ Latinh được tham dự bởi một số lượng tương đối nhỏ người Công Giáo trên toàn thế giới. Tôi nói “tương đối” bởi vì nếu chúng ta so sánh số lượng những người thường xuyên tham dự Thánh lễ Latinh với số lượng những người thường xuyên đi lễ – và thậm chí có thể cả trong tuần – ở nhiều quốc gia Tây Âu, thì đột nhiên số lượng “người tham dự TLM” trông lớn hơn nhiều so với tưởng tượng. Tuy nhiên, so với tổng số người đã được rửa tội trong Giáo Hội Công Giáo, con số này vẫn rất nhỏ.

Tôi có tin rằng đây sẽ là thành trì, là tàn dư nhỏ bé đó không? Tôi không nghĩ vậy. Tôi tin rằng những gì Đức Benedict XVI nói đến áp dụng cho cả những người tham dự Thánh lễ Latinh truyền thống và những người tham dự các giáo xứ nơi Thánh lễ ngày nay được cử hành một cách sốt sắng và tôn kính, nơi đời sống Công Giáo sống động và phát triển mạnh mẽ. Cùng nhau, những nhóm này tạo thành phần còn lại nhỏ bé — và cả hai nhóm đều đang phát triển theo cấp số nhân.

Nếu chúng ta nhìn vào số người đã được rửa tội, được xưng tội hoặc đã trở lại Giáo Hội Công Giáo trong bốn hoặc năm năm qua, chúng ta có thể thấy rằng điều gì đó đang xảy ra trong Giáo hội, điều gì đó đang xảy ra trên khắp thế giới phương Tây, theo như tôi thấy. Tôi tràn đầy hy vọng cho Giáo hội rằng chúng ta sẽ không trở thành phần còn lại rất, rất nhỏ bé mà Đức Benedict XVI đã từng nói đến.

 

Luca Mainoldi của hãng thông tấn Fides, Thứ Bảy, ngày 23 tháng 5 năm 2026, cho rằng: Nhân dịp công bố Thông điệp đầu tiên của Đức Giáo Hoàng Leo XIV về Trí tuệ nhân tạo (AI) vào ngày 25 tháng 5, tác động của nó đối với việc tiêu thụ tài nguyên thiên nhiên cũng cần được xem xét. AI không phải là một thuật toán đơn giản, mà là một hệ thống phức tạp bao gồm các trung tâm dữ liệu, cáp quang, hệ thống điện và làm mát, và nhiều hơn nữa. Tóm lại, trí tuệ nhân tạo không chỉ bao gồm dữ liệu và thuật toán, mà còn là một cơ sở hạ tầng vật lý đáng kể – không chỉ là các đơn vị thông tin (bit), mà là các nguyên tử.

Tại Hoa Kỳ, các cộng đồng địa phương đã và đang cảm nhận được tác động của sự gia tăng nhanh chóng các trung tâm dữ liệu AI. Tính đến tháng 1 năm 2026, hơn 3,900 trung tâm dữ liệu đã được đăng ký tại Hoa Kỳ, chiếm 37% tổng số trên toàn thế giới. Con số này minh họa khoảng cách giữa những người kiểm soát cơ sở hạ tầng vật lý và những người chỉ đơn thuần sử dụng nó. Hơn nữa, các công ty lớn của Mỹ trong ngành này sở hữu và vận hành các trung tâm dữ liệu ở nhiều nơi trên thế giới. Nhược điểm lớn nhất là mức tiêu thụ điện năng cao, gây gánh nặng lớn cho cộng đồng địa phương. “Một trung tâm dữ liệu AI hiện đại có thể tiêu thụ năng lượng tương đương với 100,000 ngôi nhà; trung tâm lớn nhất hiện đang được xây dựng sẽ tiêu thụ gấp 20 lần con số đó” (Nguồn: Carla Walker và Ian Goldsmith, “Từ sử dụng năng lượng đến chất lượng không khí: Nhiều cách mà các trung tâm dữ liệu ảnh hưởng đến cộng đồng Hoa Kỳ”, Viện Tài nguyên Thế giới, ngày 17 tháng 2 năm 2026). Thêm vào đó là nhu cầu nước khổng lồ để làm mát các mạch điện trong trung tâm dữ liệu. Các cơ sở cỡ trung bình có thể tiêu thụ tới 1,135,623 lít nước mỗi ngày, trong khi các cơ sở lớn cần tới 18,927,000 lít mỗi ngày – một lượng tương đương với mức tiêu thụ của một thị trấn nhỏ. Các ước tính gần đây cho thấy các trung tâm dữ liệu AI của Mỹ có thể cần hơn 121 tỷ lít nước mỗi năm vào năm 2028. Lượng nước này đủ để đáp ứng nhu cầu nước uống của khoảng 360,000 gia đình. (Ibid.) Việc phát triển cơ sở hạ tầng AI đòi hỏi một lượng lớn các khoáng sản quan trọng: từ các nguyên tố đất hiếm đến đồng, nhôm, coban và than chì, cùng nhiều nguyên liệu thô khác. Các cường quốc và các công ty AI đang cạnh tranh nhau để giành lấy những khoáng sản này, vốn rất cần thiết không chỉ cho AI mà còn cho sự phát triển của năng lượng tái tạo và hệ thống vũ khí. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), sự tăng trưởng của các trung tâm dữ liệu có thể làm tăng nhu cầu toàn cầu về đồng khoảng 2%, về các nguyên tố đất hiếm khoảng 3% và về gallium lên đến 11% vào năm 2030. Ví dụ, sẽ cần thêm 512 tấn đồng cho các trung tâm dữ liệu vào năm 2030, trong khi IEA dự báo tình trạng thiếu đồng toàn cầu vào năm 2035. Bên cạnh Trung Quốc, quốc gia thống trị việc khai thác và chế biến các nguyên tố đất hiếm, châu Phi là một thị trường trọng điểm đối với các cường quốc và các công ty AI. Châu Phi sở hữu 30% trữ lượng khoáng sản quan trọng của thế giới, vốn rất cần thiết cho ngành điện tử và phần cứng trí tuệ nhân tạo, nhưng chỉ chiếm 10% doanh thu toàn cầu từ các nguồn tài nguyên này.

Lục địa này giàu khoáng sản như coban, lithium và than chì, tất cả đều rất quan trọng cho sự phát triển của trí tuệ nhân tạo. Cộng hòa Dân chủ Congo đóng vai trò chủ chốt, nắm giữ trữ lượng coban lớn nhất thế giới cũng như các khoáng sản chiến lược khác (xem Fides, 1/2/2023). Zimbabwe cũng có trữ lượng lithium đáng kể, rất cần thiết cho pin lithium-ion được sử dụng không chỉ trong xe điện mà còn trong các trung tâm dữ liệu (để biết thêm về lithiu ở châu Phi, xem Fides, 19/8/2023). Một nguyên liệu thô quan trọng khác là than chì, mà các quốc gia như Madagascar và Mozambique sở hữu trữ lượng đáng kể. Để đa dạng hóa nguồn cung cấp đất hiếm và giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc, một số quốc gia phương Tây đang tìm kiếm các mỏ mới ở châu Phi. Nam Phi, vốn đã là nhà cung cấp chính các kim loại nhóm bạch kim, được coi là nguồn thay thế quan trọng của các nguyên tố đất hiếm (REE). Quốc gia này có một số mỏ khoáng sản đã được biết đến, chủ yếu là monazite và các khoáng chất khác như apatite và euxenite, tập trung ở các vùng Western Cape, Northern Cape và Limpopo. Các quốc gia sản xuất nguyên tố đất hiếm khác ở châu Phi bao gồm Madagascar và Burundi (xem Fides, 25/9/2015), trong khi các dự án khai thác đã được khởi xướng ở Angola, Malawi, Namibia, Tanzania và Uganda. Kenya và Zambia nằm trong số các quốc gia có tiềm năng về mỏ nguyên tố đất hiếm. Việc khai thác các khoáng sản này gây ra thiệt hại nghiêm trọng cho môi trường: sản xuất lượng lớn chất thải độc hại và phóng xạ; ô nhiễm nước và đất do sử dụng các chất độc hại trong quá trình khai thác và lọc, cũng như việc thải bỏ chất thải chế biến; ô nhiễm không khí do bụi phóng xạ và khí thải từ các quá trình sản xuất; và nạn phá rừng, xói mòn đất và mất đa dạng sinh học. Như Đức Tổng Giám Mục Marcel Utembi Tapa của Kisangani, khi đó là Chủ tịch Hội đồng Giám mục Congo, đã giải thích trong một bài Phỏng vấn với Fides: “Hậu quả môi trường của việc khai thác tài nguyên khoáng sản Congo là vô cùng to lớn và nghiêm trọng, vì việc này được thực hiện mà không tuân thủ các quy định” (xem Fides, 10/11/2023). (Thông tấn xã Fides, 23/5/2026)

 

Alden Abbott, trong bản tin Thứ Hai, ngày 1 tháng 6 năm 2026 của tờ The Catholic Thing, nhận định rằng: Thông điệp Magnifica Humanitas của Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã đề cập một cách sâu sắc đến một trong những mối lo ngại lớn nhất của thời đại chúng ta: liệu trí tuệ nhân tạo, nền tảng dữ liệu, robot và vốn toàn cầu sẽ phục vụ con người hay biến chúng ta thành một nhập lượng dùng một lần rồi vất bỏ. Mối quan tâm của thông điệp dành cho người lao động, người nghèo, gia đình và những người bị thiệt thòi mang đậm tính Công Giáo. Nền kinh tế tồn tại vì con người, chứ không phải con người tồn tại vì nền kinh tế.

Về điểm đó, người Công Giáo hẳn sẽ dễ dàng đồng ý.

Nhưng những mục đích đạo đức tốt đẹp không đảm bảo các phương tiện kinh tế lành mạnh. Thông điệp chỉ trích nền kinh tế thị trường vì đã cho phép lợi nhuận, hiệu quả kỹ thuật và quyền sở hữu tập trung vượt quá tinh thần liên đới. Thông điệp cảnh báo rằng tự động hóa có thể thay thế người lao động, dữ liệu có thể trở thành công cụ kiểm soát và lợi ích của sự đổi mới có thể bị chiếm đoạt bởi một nhóm thiểu số nhỏ.

Do đó, thông điệp kêu gọi sự giám sát công khai mạnh mẽ hơn, thuế tái phân phối, các tiêu chuẩn xã hội cho sự đổi mới, bảo vệ người lao động và điều chỉnh AI và dữ liệu để đời sống kinh tế trở nên toàn diện hơn ngay từ đầu chứ không phải được sửa chữa sau đó. Mối lo ngại về mặt đạo đức là nghiêm trọng. Tuy nhiên, bản năng hoạch định chính sách lại kém thuyết phục hơn. Nhà sử học Thomas E. Woods, trong cuốn "Giáo hội và Thị trường", đã đưa ra một sự phân biệt mà tư tưởng xã hội Công Giáo rất cần: Giáo hội nói một cách có thẩm quyền về các nguyên tắc đạo đức, nhưng phân tích kinh tế kỹ thuật là vấn đề của sự thận trọng, bằng chứng và lý trí.

Một vị giáo hoàng có thể đúng khi lên án sự thờ ơ với người nghèo; nhưng điều đó không có nghĩa là việc kiểm soát tiền lương, quy hoạch công nghiệp, các kế hoạch tái phân phối hoặc quy định kỹ thuật sẽ thực sự giúp đỡ họ.

Thị trường thường bị chế giễu như những cỗ máy lạnh lùng chỉ để tưởng thưởng lòng tham. Ở trạng thái tốt nhất, chúng là những hệ thống hợp tác xã hội.

§ Giá cả truyền đạt thông tin mà không một quan chức nào có thể nắm bắt đầy đủ. Lợi nhuận và thua lỗ điều chỉnh sản xuất bằng cách cho thấy liệu các nguồn lực có được sử dụng để phục vụ nhu cầu thực sự của con người hay không.

§ Cạnh tranh hạn chế quyền lực hiệu quả hơn nhiều quy định, bởi vì nó mang lại cho khách hàng, người lao động và doanh nhân những lựa chọn thay thế.

§ Khi quyền sở hữu, hợp đồng, tiền tệ ổn định và pháp quyền được đảm bảo, thị trường sẽ thu hút kiến thức và tài năng phân tán vào hoạt động sản xuất.

Điều này rất quan trọng, đặc biệt đối với người lao động. Tiền lương không chỉ đơn thuần là kết quả của lòng tốt hay sự bóc lột của người sử dụng lao động. Theo thời gian, tiền lương tăng lên khi người lao động trở nên năng suất hơn, khi vốn đầu tư trên mỗi người lao động tăng lên, khi các công ty cạnh tranh để thu hút lao động, và khi mọi người được tự do di chuyển, học hỏi, khởi nghiệp và thương lượng với nhiều nhà tuyển dụng tiềm năng.

Các chính sách làm cho việc tuyển dụng trở nên tốn kém hơn hoặc đổi mới trở nên rủi ro hơn có thể bảo vệ một số công việc hiện hữu trong khi ngăn cản việc tạo ra những công việc tốt hơn trong tương lai.

Tự động hóa là một ví dụ rõ ràng. Một robot hoặc hệ thống trí tuệ nhân tạo có thể thay thế một nhiệm vụ đặc thù. Sự mất mát đó là cụ thể và đau đớn. Nhưng những lợi ích về năng suất cũng làm giảm giá cả, cải thiện chất lượng, tạo ra các công ty mới và giải phóng lao động cho những mục đích mà không một nhà hoạch định nào có thể xác định trước được.

Người nghèo thường được hưởng lợi đầu tiên từ những nhu yếu phẩm rẻ hơn: thực phẩm, năng lượng, vận tải, dụng cụ y tế, giáo dục, thông tin liên lạc và dịch vụ tài chính. Khi quy định làm chậm quá trình đổi mới nhân danh bảo vệ người lao động, thay vào đó nó có thể duy trì sự trì trệ và tước đoạt của các gia đình thu nhập thấp những lợi ích mà sự đổi mới mang lại.

Sự thận trọng tương tự cũng áp dụng cho trí tuệ nhân tạo và các quy tắc về dữ liệu. Một số luật là cần thiết: gian lận, cưỡng bức, trộm cắp, vi phạm quyền riêng tư và các hành vi lạm dụng thực sự cần phải bị trừng phạt. Nhưng việc điều tiết AI quá nặng nề, mơ hồ hoặc vội vàng có thể củng cố chính quyền lực của các tập đoàn mà người Công Giáo lo sợ.

Các công ty lớn có thể thuê các bộ phận tuân thủ và người vận động hành lang. Các công ty nhỏ, trường đại học, tổ chức từ thiện, giáo xứ và các công ty khởi nghiệp thì không thể. Một chế độ quản lý được thiết kế để nhân bản hóa kỹ thuật có thể dễ dàng để lại lĩnh vực này cho các công ty lớn nhất hiện có trong khi loại trừ những người mới tham gia có khả năng thách thức họ nhất.

Thuế suất cao hơn đặt ra một vấn đề tương tự. Thông điệp của Đức Giáo Hoàng kêu gọi những người có nhiều nguồn lực hơn gánh vác nhiều hơn gánh nặng xã hội. Điều đó nghe có vẻ như là công lý đơn giản. Nhưng thuế không chỉ đơn thuần là chuyển tiền; chúng thay đổi các động lực. Chúng có thể làm giảm đầu tư, tinh thần kinh doanh, chấp nhận rủi ro và đổi mới.

Theo thời gian, việc hình thành vốn ít hơn có nghĩa là năng suất thấp hơn và tăng trưởng tiền lương yếu hơn. Gánh nặng có thể được áp đặt chính thức lên những người giàu có, nhưng người lao động và người tiêu dùng thường phải trả một phần giá thông qua ít cơ hội hơn và hàng hóa đắt đỏ hơn.

Người Công Giáo cũng không nên cho rằng chính phủ là một người bảo vệ trung lập đứng trên lợi ích cá nhân. Nền kinh tế học lựa chọn công [public choice economics] nhắc nhở chúng ta rằng các chính trị gia, nhà quản lý, viên chức và các nhóm lợi ích cũng phản ứng với các động lực. Trợ cấp bị chiếm đoạt. Các quy định được định hình bởi những người đương nhiệm. Các chương trình công trở thành phương tiện cho sự ưu ái. Các cơ quan tìm kiếm ngân sách lớn hơn và quyền hạn rộng hơn.

Nhà nước có thể làm những việc cần thiết, nhưng nó không tránh khỏi Tội Nguyên Tổ. Quyền lực công tập trung có thể nguy hiểm như quyền lực tư nhân tập trung, và thường khó thoát khỏi hơn.

Giáo huấn xã hội Công Giáo đã chứa đựng nguyên tắc cần thiết để điều chỉnh các cuộc tranh luận chính sách này: nguyên tắc phụ đới. Chính quyền cấp cao không nên gánh vác trách nhiệm của cá nhân, gia đình, nhà thờ, hiệp hội địa phương và cộng đồng tự do. Liên đới mà thiếu nguyên tắc phụ đới sẽ trở thành quản lý tập trung. Phụ đới mà thiếu liên đới sẽ trở thành sự thờ ơ.

Thách thức là giúp người nghèo tham gia vào đời sống sản xuất, chứ không chỉ đơn thuần là tái phân phối sau khi chính trị đã quyết định ai xứng đáng được gì.

Một chương trình nghị sự kinh tế Công Giáo thay thế sẽ nhấn mạnh việc loại bỏ các rào cản đối với việc làm, doanh nghiệp, quyền sở hữu, giáo dục, sự ổn định gia đình và hiệp hội địa phương. Nó sẽ hoan nghênh sự đổi mới đồng thời nhấn mạnh trách nhiệm pháp lý đối với những thiệt hại cụ thể. Nó sẽ ưu tiên cạnh tranh hơn đặc quyền, tinh thần kinh doanh hơn sự phụ thuộc, và xã hội dân sự hơn bộ máy quan liêu. Nó sẽ tin tưởng vào lòng bác ái và kiến thức địa phương khi chúng vượt trội hơn mệnh lệnh từ xa.

Thông điệp Magnifica Humanitas đúng khi đặt câu hỏi liệu kỹ thuật có phục vụ phẩm giá con người hay không. Nhưng sự thận trọng đòi hỏi phải đặt câu hỏi liệu các biện pháp can thiệp được đề xuất có thực sự phục vụ người nghèo và người lao động hay vô tình gây hại cho họ. Các nhà tư tưởng Công Giáo thời Trung cổ và Hậu kinh viện hiểu rất nhiều về trao đổi, giá cả, tiền tệ và tài sản. Tòa Thánh nên khôi phục lại di sản đó. Khi các thông điệp giáo hoàng đề cập đến chính sách kinh tế, chúng nên tham khảo kỹ lưỡng kinh tế thị trường, kẻo những khuyến nghị tốt đẹp lại làm suy yếu chính công lý mà chúng muốn thúc đẩy.

 

SỰ THẬT VỀ GIÁO SĨ LẠM DỤNG TÌNH DỤC
Làm rõ sự thật và nguyên nhân

Nhà Xuất Bản Ignatius Press San Francisco

PHẦN II Nguồn gốc của Lạm dụng Tình dục bởi Giáo sĩ

Chương 8. Vai trò của đồng tính luyến ái: Phân tích luận đề John Jay

Không chỉ ở Hoa Kỳ mà hầu hết các nạn nhân bị lạm dụng tình dục bởi giáo sĩ đều là nam giới đã dậy thì: đây là tình trạng trên toàn thế giới. (1) Bất cứ nơi nào vấn đề hiện hữu, thì phần lớn trách nhiệm thuộc về các linh mục đồng tính. Ngay cả trong tỷ lệ tương đối nhỏ các trường hợp liên quan đến ấu dâm, như linh mục đồng tính Tiến sĩ Michael Peterson thừa nhận, “Chúng tôi hoàn toàn không thấy những người ấu dâm dị tính.” (2) Tiến sĩ Richard Fitzgibbons, người đã điều trị cho các linh mục lạm dụng tình dục trong nhiều thập niên, đã đưa ra một nhận xét thậm chí còn đáng kinh ngạc hơn. Ông nói rằng mọi linh mục lạm dụng tình dục mà ông đã điều trị đều “trước đây đã tham gia vào các mối quan hệ đồng tính luyến ái khi trưởng thành”. (3) Ông không nói hầu hết—ông nói rằng mọi linh mục lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên đều đã từng tham gia vào các mối quan hệ đồng tính luyến ái với những người đàn ông khác.

Có nghiên cứu nào để chứng minh những nhận xét này không? Tờ New York Times khẳng định là không có, (4) nhưng điều đó đơn giản là không đúng. Chắc chắn, do bản chất chính trị đúng đắn của giới học thuật, không có nhiều nghiên cứu như vậy. Tiến sĩ Gerard J. M. van den Aardweg đã nắm bắt được những gì đang diễn ra trong các giới này. “Xu hướng chung là diễn giải và trình bày các phát hiện một chiều theo hướng ủng hộ nguyên nhân sinh học mong muốn; các nhà tâm lý học và tâm lý học xã hội cố gắng chứng minh tính bình thường của các mối quan hệ đồng tính và việc nuôi dạy con cái của người đồng tính. Ngược lại, các nghiên cứu và ấn phẩm trái ngược với quan điểm bình thường hầu như bị coi là điều cấm kỵ tại các trường đại học và viện nghiên cứu và không được chào đón bởi hầu hết các tạp chí chuyên ngành và nhà xuất bản.” (5)

Đây không phải là sự phóng đại. Từ 16 năm kinh nghiệm giảng dạy và 20 năm làm thành viên hội đồng quản trị của Hiệp hội Học giả Quốc gia (giám sát tự do học thuật), tôi có thể làm chứng rằng ở hầu hết các trường cao đẳng và đại học trên cả nước, hầu như không thể nào một nhà khoa học xã hội được nhận chức vụ giáo sư chính thức nếu người ta biết rằng ông ta đã thực hiện công việc chứng minh dù chỉ là mối liên hệ nhỏ giữa đồng tính luyến ái và lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên. Ngày nay, không có tự do ngôn luận trong khuôn viên trường cho bất cứ ai dám thách thức chương trình nghị sự LGBT.

Vấn đề này bị chính trị hóa đến mức các cơ quan chính phủ cũng có thành kiến. Để dẫn chứng một ví dụ, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) đã công bố một nghiên cứu vào năm 2020 về nhiễm HIV ở nam giới tự nhận mình là nữ (phụ nữ chuyển giới), và kết luận rằng tỷ lệ nhiễm bệnh cao là do “nhiều yếu tố, bao gồm sự kỳ thị liên quan đến bản dạng giới, nhà ở không ổn định, lựa chọn việc làm hạn chế và các hành vi nguy hiểm, chẳng hạn như mại dâm, quan hệ tình dục qua đường hậu môn không an toàn và sử dụng ma túy tiêm chích.” (6) Giờ đây, không cần phải có bằng tiến sĩ mới biết rằng sự kỳ thị, vấn đề nhà ở và cơ hội việc làm hầu như không liên quan gì đến nhiễm HIV. Nhưng mại dâm nam, quan hệ tình dục bừa bãi, hành vi tình dục không lành mạnh và kim tiêm bẩn thì có. Nhu cầu che giấu sự thật về các vấn đề LGBT là điều bắt buộc đối với giới tinh hoa ở nhiều nơi.

Tuy nhiên, một số nghiên cứu đã được công bố, và chúng khá tiết lộ. Tiến sĩ Timothy J. Dailey đã xem xét các tài liệu về mối liên hệ giữa đồng tính luyến ái và lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên và nhận thấy rằng người đồng tính luyến ái chiếm tỷ lệ cao hơn trong các trường hợp như vậy.(7) Ví dụ, một nghiên cứu trên Tạp chí Nghiên cứu Tình dục cho thấy mặc dù người đồng tính luyến ái chỉ chiếm một phần nhỏ dân số, nhưng họ lại chiếm một phần ba tổng số tội phạm tình dục trẻ em. (8) Một bài báo trên Tạp chí Lưu trữ Hành vi Tình dục đưa ra con số là 25%. (9) Một nghiên cứu được công bố trên cùng tạp chí bởi một tác giả khác đã tìm thấy một điều thậm chí còn đáng kinh ngạc hơn: “Một trong những phát hiện nổi bật nhất của nghiên cứu này là 46% nam giới đồng tính luyến ái và 22% nữ giới đồng tính luyến ái báo cáo đã bị quấy rối bởi người cùng giới. Điều này trái ngược với chỉ 7% nam giới dị tính và 1% nữ giới dị tính báo cáo đã bị quấy rối bởi người cùng giới.” (10) Ngay cả các tác giả đồng tính luyến ái cũng đồng ý rằng người đồng tính luyến ái chiếm tỷ lệ không cân xứng trong các tội phạm tình dục chống lại trẻ vị thành niên. Họ phát hiện ra rằng 73% người đồng tính được khảo sát đã quan hệ tình dục với các bé trai từ mười sáu đến mười chín tuổi trở xuống. (11) Brian W. Clowes và David L. Sonnier đã nghiên cứu về chủ đề này và đi đến cùng một kết luận: người đồng tính có nhiều khả năng lạm dụng trẻ vị thành niên hơn người dị tính. (12) Trong một cuộc khảo sát toàn quốc đối với hiệu trưởng các trường học, người ta thấy rằng họ nhận được số lượng khiếu nại về việc người đồng tính quấy rối học sinh nhiều gấp mười ba lần so với việc người dị tính lạm dụng học sinh. (13) Các nghiên cứu khác báo cáo rằng giáo viên đồng tính có khả năng quấy rối học sinh cao gấp chín mươi đến một trăm lần so với các đồng nghiệp dị tính của họ. (14)

Các nghiên cứu của Đại học John Jay

Một tiếng nói phản đối quan trọng về chủ đề này đã được các nhà nghiên cứu của Đại học John Jay nêu lên. Liên quan đến tỷ lệ người đồng tính trong hàng giáo sĩ và việc lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên, họ kết luận rằng “nếu đúng là có nhiều đàn ông đồng tính hơn trong hàng giáo sĩ thì…”trong các chủng viện vào những năm 1980, sự gia tăng này không tương ứng với sự gia tăng số lượng trẻ em trai bị lạm dụng.” (15) Nếu điều này là đúng, họ lập luận, nó cung cấp bằng chứng cho thấy không có mối quan hệ nào giữa người đồng tính và việc lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên.

Điều mà lập luận này không nắm bắt được là không phải sự gia tăng số lượng người đồng tính vào các chủng viện mới là điều quan trọng nhất; mà chính là thành phần và văn hóa của chức linh mục mới là điều quan trọng. Các linh mục dị tính đã bị buộc phải rời bỏ chức vụ vào những năm 1970 sau sự gia tăng đột biến số lượng người đồng tính gia nhập chức linh mục, kết quả là tỷ lệ người đồng tính trong chức linh mục cao hơn bao giờ hết. Ngoài ra, một nền văn hóa chào đón người đồng tính vào những năm 1960 và 1970 đã khiến cuộc sống trở nên hấp dẫn hơn đối với họ trong khi lại có tác động ngược lại đối với các linh mục dị tính.

Cha Krzysztof Olaf Charamsa, một tác giả về chủ đề này và là người thừa nhận mình là người đồng tính, cũng đi đến kết luận tương tự:

Trong suốt những năm 1970, mỗi năm có vài trăm người đàn ông rời bỏ chức linh mục, Nhiều người trong số họ kết hôn. Khi các linh mục dị tính rời bỏ nhà thờ để tìm kiếm hạnh phúc gia đình, tỷ lệ linh mục đồng tính còn lại ngày càng tăng. Tại Hoa Kỳ, tờ Los Angeles Times phát hiện ra rằng 28% linh mục trong độ tuổi từ 46 đến 55 cho biết họ là người đồng tính. Con số thống kê này cao hơn tỷ lệ được tìm thấy ở các nhóm tuổi khác và phản ánh sự rời bỏ của các linh mục dị tính trong suốt những năm 1970 và 1980. (16)

Ngay cả Cha James Martin, một người ủng hộ mạnh mẽ quyền LGBT, cũng đồng ý. Ngài nói rằng “ở một số nơi, các nhóm linh mục đồng tính có thể phát triển một mạng lưới tình bạn thân thiết giữa họ, có ý thức hoặc vô thức loại trừ các linh mục dị tính.” Ngài thừa nhận điều này, “khiến các linh mục dị tính cảm thấy bị gạt ra ngoài lề”; một số người sau đó chọn chuyển đến nơi cư trú khác. “Sự cô lập như vậy cũng có thể khiến những người dị tính cảm thấy không được chào đón trong các nhà xứ, chủng viện và cộng đồng tu sĩ.” (17)

Cha Paul Sullins có bằng tiến sĩ xã hội học và đã xuất bản một nghiên cứu về lạm dụng tình dục của giáo sĩ, trực tiếp thách thức kết luận của John Jay. Sullins lưu ý: “Các tác giả [của John Jay] báo cáo rằng họ đi đến kết luận này mà không thu thập hoặc kiểm tra bất cứ dữ liệu trực tiếp nào về ‘bản sắc giới tính của các linh mục và cách nó thay đổi qua các năm’”. Thay vào đó, họ dựa vào “các ước tính lâm sàng chủ quan và các báo cáo tường thuật gián tiếp về hoạt động đồng tính luyến ái rõ ràng trong các chủng viện.” Cha chỉ trích họ về điều này, nói rằng, “những báo cáo như vậy không thể xác định ‘liệu việc thể hiện công khai bản sắc giới tính trong các chủng viện vào [những năm 1980] có nghĩa là nhiều người đàn ông vào chủng viện tự nhận mình là người đồng tính [hay] có nhiều khả năng tiết lộ mình là người đồng tính hơn… so với những thập niên trước” (cha nhấn mạnh). (18) Cha nêu ra một điểm quan trọng. Quan trọng hơn, cha đã tự mình nghiên cứu vấn đề này.

Cha Sullins đã xem xét dữ liệu về người đồng tính trong hàng giáo sĩ và tỷ lệ lạm dụng tình dục. “Tỷ lệ nam giới đồng tính trong hàng giáo sĩ đã tăng từ gấp đôi so với dân số nói chung vào những năm 1950 lên gấp tám lần so với dân số nói chung vào những năm 1980. Xu hướng này có mối tương quan chặt chẽ với sự gia tăng lạm dụng tình dục trẻ em.” Cha không hề phóng đại. Kết quả nghiên cứu của cha cho thấy “sự tăng hoặc giảm tỷ lệ nạn nhân nam có mối tương quan gần như hoàn hảo (0.98) với sự tăng hoặc giảm số lượng nam giới đồng tính trong hàng giáo sĩ.” Cha cũng đi sâu vào văn hóa phụ của người đồng tính. “Một phần tư số linh mục được thụ phong vào cuối những năm 1960 báo cáo về sự hiện hữu của một tiểu văn hóa đồng tính trong chủng viện, con số này tăng lên hơn một nửa số linh mục được thụ phong vào những năm 1980. Xu hướng này có mối tương quan chặt chẽ với sự gia tăng lạm dụng tình dục trẻ em.” (19)

Trong một cuộc phỏng vấn, Cha Sullins đã giải thích những phát hiện của mình rõ ràng hơn. “Vào những năm 1950, khoảng 3% linh mục có khuynh hướng đồng tính luyến ái, theo lời khai của chính họ. Đến những năm 1980, con số đó đã tăng lên hơn 16%. Như vậy, chúng ta thấy tỷ lệ linh mục đồng tính luyến ái tăng gấp năm lần, theo một đường thẳng khá rõ ràng từ những năm 1950 đến những năm 1980. Và chúng ta cũng thấy sự gia tăng tương tự về các vụ lạm dụng trong cùng thời kỳ đó, và chúng ta không biết khuynh hướng tình dục của bất cứ kẻ lạm dụng cụ thể nào. Vì vậy, chúng ta suy luận từ mối liên hệ của hai mối tương quan đó rằng có sự ảnh hưởng lẫn nhau giữa hai yếu tố này. Vì vậy, kết luận của tôi phải trái ngược với báo cáo của John Jay.” (20)

Bản sắc so với tác phong

Việc được đào tạo như một nhà xã hội học cũng dẫn tôi đến việc xem xét một cách nghiêm túc một số phần trong các nghiên cứu của John Jay. Điều quan trọng là, tôi thấy phương pháp luận được các nhà nghiên cứu này sử dụng là có năng lực. Những lời chỉ trích của tôi chỉ giới hạn ở cách họ diễn giải một số dữ liệu, chứ không phải việc thu thập dữ liệu, vốn được thực hiện một cách chuyên nghiệp.

Những người phủ nhận bất cứ mối liên hệ nào giữa đồng tính luyến ái và lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên đã lưu ý rộng rãi rằng các tác giả của John Jay đã đi đến cùng một kết luận này. Họ đã làm vậy. Nhưng làm sao họ có thể làm vậy khi họ thừa nhận rằng hầu hết các vụ lạm dụng liên quan đến hành vi tình dục đồng tính nam? Câu trả lời của họ: nhiều người trong số những linh mục có quan hệ tình dục với nam thanh niên không tự coi mình là người đồng tính. “Do đó, có thể là mặc dù nạn nhân của các linh mục thường là nam giới, do đó định nghĩa các hành vi là đồng tính luyến ái, nhưng linh mục không bao giờ nhận ra danh tính của mình là đồng tính luyến ái” (chữ in nghiêng của họ). (21) Họ cũng phát hiện ra rằng trong khi hơn 75% linh mục có nhận thức rõ ràng về bản dạng giới tính của mình trước khi vào chủng viện, thì con số này đối với các linh mục bị buộc tội chỉ là 63% (là 83% đối với các linh mục không bị buộc tội). (22)

Bản dạng giới tính là một biến số tâm lý đáng lưu ý, nhưng nó không bao giờ có thể thay thế cho thực tại. Chúng ta biết rằng trong vụ tai tiếng lạm dụng tình dục của giáo sĩ, đàn ông đã quan hệ tình dục với đàn ông. Đó được gọi là đồng tính luyến ái. Không quan trọng nếu kẻ gây hại không coi hành vi của mình là đồng tính luyến ái. Cũng không quan trọng nếu ông ta không chắc chắn về bản dạng giới tính của mình. Điều quan trọng là những gì ông ta đã làm - ông ta được định nghĩa bởi hành vi của mình, chứ không phải nhận thức của ông ta về nó.

Chắc chắn, tri nhận có thể hoạt động như thực tại, nhưng điều đó không giống như nói rằng thực tại được xác định bởi tri nhận. Nó không phải vậy. Cha mẹ của Rachel Anne Dolezal đều là người da trắng, thế nhưng cựu chủ tịch chi hội NAACP và giảng viên đại học này lại nói rằng bà là người da đen. Bà không phải vậy. Cha mẹ bà, vốn có nguồn gốc châu Âu, nói rằng bà đã cố gắng giả làm người da đen. Khi điều này bị truyền thông phanh phui, bà đã từ chức khỏi vị trí tại NAACP và bị sa thải khỏi vị trí giảng viên tại Đại học Eastern Washington. Năm 2015, bà cuối cùng thừa nhận rằng mình “sinh ra là người da trắng và cha mẹ là người da trắng”. Tuy nhiên, bà vẫn tự coi mình là người da đen. (23) Bà ta bị ảo tưởng, cũng giống như những linh mục đồng tính luyến ái nghĩ rằng họ không phải là người đồng tính. Bản sắc cá nhân không phải là tiêu chuẩn quyết định để tìm ra sự thật.

Đây là một cách khác để nhìn vấn đề này. Nếu những linh mục quan hệ tình dục với nam thanh niên vị thành niên tự coi mình là người dị tính, liệu có hợp lý không khi gọi đây là một vụ tai tiếng dị tính? Liệu các nhà nghiên cứu của Đại học John Jay có liệt kê họ là người dị tính không? Đây là một sự lảng tránh. Thực tế, đó là một trò ảo thuật, dựa trên chính trị chứ không phải khoa học. Những người đàn ông chọn quan hệ tình dục với phụ nữ là người dị tính; Những người đàn ông chọn quan hệ tình dục với đàn ông là người đồng tính.
Margaret Smith là một nhà tội phạm học đã tham gia vào các nghiên cứu John Jay. Đây là những gì bà ấy nói để đáp lại một bình luận của tôi về “cuộc khủng hoảng đồng tính” trong Giáo hội: “Việc tham gia vào các hành vi đồng tính luyến ái không giống với bản dạng giới tính là một người đàn ông đồng tính.” (24) Về mặt kỹ thuật, bà ấy đúng, nhưng điều đó không quan trọng. Đúng vậy, hành vi và bản dạng không giống nhau. Vậy thì sao? Sự kiện vẫn là nếu phần lớn các hành vi lạm dụng có bản chất đồng tính luyến ái, thì chúng ta đang có một “cuộc khủng hoảng đồng tính”; nó hoàn toàn độc lập với bản dạng giới tính của kẻ lạm dụng.

Không có gì đáng ngạc nhiên khi người chịu trách nhiệm chính trong việc thúc đẩy khái niệm bản dạng giới tính trong giới Công Giáo là một linh mục đồng tính, Cha Donald Goergen, O.P. Ông là thành viên của Liên minh Công Giáo vì Quyền Dân sự của Người Đồng tính. Trong cuốn sách năm 1974 của ông, The Sexual Celibate, ông khẳng định rằng bản sắc giới tính “ở giai đoạn trưởng thành nhất” là một “cảm giác”, chứ không phải là một điều kiện có thể kiểm chứng bằng thực nghiệm. (25) Chính kiểu chủ quan này, vốn là trọng tâm của chương trình nghị sự đồng tính, đã dẫn đến những kết luận sai lầm. Ngày nay, nó đã phát triển thành ý tưởng cho rằng một người đàn ông nghĩ mình là phụ nữ thì do đó là phụ nữ. Điều này thật điên rồ. Không ai có thể thay đổi cấu trúc nhiễm sắc thể của mình.

Trớ trêu thay, việc các nhà nghiên cứu của Đại học John Jay phủ nhận vai trò của người đồng tính trong lạm dụng tình dục của giáo sĩ lại bị chính dữ liệu của họ bác bỏ. Ví dụ, họ phát hiện ra rằng các linh mục bị buộc tội lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên “có nhiều khả năng đã có kinh nghiệm đồng giới và/hoặc song tính hơn các linh mục không bị buộc tội”. (26) Với những gì chúng ta đã biết từ dữ liệu, đây chính là điều chúng ta mong đợi: nó xác nhận luận điểm cho rằng các linh mục đồng tính luyến ái chịu trách nhiệm chính cho vụ tai tiếng này.

Các nhà nghiên cứu của Đại học John Jay phát hiện ra rằng những linh mục tự nhận mình là người đồng tính có nhiều khả năng hoạt động tình dục sau khi gia nhập hàng giáo sĩ hơn những người tự nhận mình là người dị tính. Những linh mục có quan điểm tích cực hơn về đồng tính luyến ái cũng có nhiều khả năng đã quan hệ tình dục sau khi thụ phong. (27) Điều này hợp lý: nếu một người đàn ông có khuynh hướng đồng tính luyến ái nghĩ rằng hành vi đồng tính luyến ái không sai, tại sao anh ta lại không tham gia vào chúng?

Các nhà nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng phần lớn những linh mục đã quan hệ tình dục với đàn ông trước khi vào chủng viện thường quan hệ tình dục trong chủng viện. (28) Một lần nữa, điều này hầu như không đáng ngạc nhiên. Nếu họ được sàng lọc cẩn thận, điều này có thể đã không xảy ra. Hơn nữa, những linh mục đã quan hệ tình dục với những người đàn ông khác trước khi vào chủng viện và lạm dụng trẻ vị thành niên sau khi thụ phong có nhiều khả năng gây hại cho nam giới hơn nữ giới. (29) Sẽ thật khó hiểu nếu các nhà nghiên cứu tìm thấy điều ngược lại.

Điều đáng chú ý là không có gì được đề cập trong cả hai báo cáo của John Jay về những người đàn ông dị tính đã quan hệ tình dục với phụ nữ trước khi vào chủng viện. Liệu họ có hoạt động tình dục trong hoặc sau khi vào chủng viện hay không. Những năm tháng ở chủng viện? Có lẽ do chúng chỉ chiếm một phần nhỏ trong các vụ lạm dụng, nên các nhà nghiên cứu đã không đi sâu vào vấn đề này.

Điều cần lưu ý là chỉ những người quan hệ tình dục trong thời gian ở chủng viện, chứ không phải trước đó, mới có khả năng lạm dụng nam giới cao hơn đáng kể. (30) Điều này cho thấy sự sụp đổ của trách nhiệm giải trình diễn ra ở nhiều chủng viện đã bật đèn xanh cho các chủng sinh đồng tính, một số người trong số họ trở nên lăng nhăng. Sự bỏ bê kiềm chế này, đến lượt nó, đã dẫn họ đến việc quan hệ tình dục với các nam thanh niên vị thành niên vô tội. Đó là một lời buộc tội khá nặng nề đối với các chủng viện này.

Còn những linh mục được điều trị nội trú sau cáo buộc lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên thì sao? Họ có thay đổi hành vi của mình không? Không. Phần lớn vẫn tiếp tục hoạt động tình dục.(31) Dường như không có gì có thể ngăn cản họ. Nếu họ bị đuổi khỏi chức linh mục, chắc chắn họ sẽ tiếp tục cách làm của mình, nhưng ít nhất họ sẽ không còn gây hại với tư cách là những người phục vụ Chúa Kitô và Giáo hội của Người nữa.

Từ chối sống độc thân

Có bao nhiêu linh mục đồng tính luyến ái đang hoạt động tình dục? Jason Berry đã tìm hiểu câu hỏi này với một số linh mục. Một người vừa rời bỏ chức linh mục nói với Berry, “Mọi linh mục đồng tính mà tôi biết đều hoạt động tình dục, không ngoại lệ.” (32) Trong số mười tám linh mục đồng tính mà Berry phỏng vấn cho một bài báo cáo, chỉ có hai người không hoạt động tình dục. (33) Trong một nghiên cứu về năm mươi linh mục đồng tính, bốn mươi tám người trong số họ hoạt động tình dục, và 60% thừa nhận đã quan hệ tình dục tập thể. Chín mươi phần trăm nói rằng họ từ chối việc sống độc thân bắt buộc. (34)

Về con số cuối cùng, thật dễ hiểu tại sao những linh mục đồng tính lăng nhăng này lại từ chối giáo huấn của Giáo hội về việc sống độc thân: họ nói rằng nó không áp dụng cho họ. “Tôi vẫn còn trinh tiết”, một linh mục đồng tính hoạt động tình dục nói (ông được phỏng vấn bởi tờ Baltimore Sun). Chỉ vào đầu và trái tim mình, ông nói, “Tôi định nghĩa sự trinh tiết ở đây, chứ không phải ở bộ phận sinh dục.” (35)

Các linh mục có quan hệ tình dục, dù là dị tính hay đồng tính, đôi khi tuyên bố rằng lời thề sống độc thân của họ chỉ cấm họ kết hôn, chứ không cấm quan hệ tình dục. Một trường hợp điển hình là một linh mục đồng tính đã quan hệ tình dục với nam thanh niên và được gửi đến Saint Luke để điều trị. Ông ta biện minh cho hành vi của mình bằng cách nói rằng sống độc thân “có nghĩa là sống độc thân và không có vợ”. (36) Thậm chí một số giám mục cũng đồng ý với đánh giá này. Giám mục Thomas J. Gumbleton nói, “Đồng tính luyến ái chủ động sẽ không vi phạm lời thề độc thân hoặc lời hứa độc thân.” Ông nói thêm rằng đồng tính luyến ái chủ động “vi phạm Điều răn thứ Sáu”, (37) nhưng kể từ cuộc cách mạng tình dục, ai còn quan tâm đến điều đó hoặc thậm chí biết nó có nghĩa là gì? Có gì đáng ngạc nhiên khi các linh mục đồng tính đã bị biến chất về mặt đạo đức?

Cha James Martin giải thích rằng nhiều người đồng tính, bao gồm cả các linh mục đồng tính, đã không “tiếp nhận” giáo huấn của Giáo hội về việc sống độc thân, được định nghĩa là kiêng cữ quan hệ tình dục. Cha nói rằng để một giáo huấn của Giáo hội được coi là có thẩm quyền, nó phải được người Công Giáo chấp nhận. “Theo như tôi thấy, trong cộng đồng LGBT, giáo lý cho rằng người LGBT phải sống độc thân suốt đời – không chỉ trước khi kết hôn như đối với hầu hết mọi người, mà là suốt đời – vẫn chưa được đón nhận.” (38) Khi được hỏi tại sao cha không thảo luận về sự trinh tiết trong cuốn sách cha viết về người Công Giáo LGBT, cha nói rằng vì họ chưa đón nhận giáo lý này của Giáo hội, nên cha quyết định tập trung vào “những điểm chung”. (39) Cha không giải thích tại sao, như một phần trong nỗ lực tiếp cận những người này, cha không đặt mục tiêu giúp họ “đón nhận” giáo lý này.

David Carlin lưu ý rằng, đối với nhiều giám mục, việc loại bỏ lạm dụng là tất cả những gì quan trọng. “Nhưng đồng tính luyến ái của giáo sĩ còn cơ bản hơn cả việc lạm dụng trẻ vị thành niên”, ông nói. “Cách một số giám mục nói”, ông nói thêm, “như thể, khi họ nói về việc thanh tẩy Giáo hội, họ có nghĩa là họ sẽ chấm dứt việc linh mục quan hệ tình dục với trẻ vị thành niên; khi các linh mục chỉ quan hệ tình dục đồng thuận với người lớn, dù là nam hay nữ, thì chúng ta sẽ giải quyết được vấn đề của mình.” Ông ấy nhận thấy quan điểm này là “vô lý” một cách chính đáng. Carlin cho rằng, nếu một linh mục không thể giữ lời thề của mình, theo đúng nghĩa, “ông ta nên từ chức linh mục”. (40)
Các nhà nghiên cứu của Đại học John Jay lẽ ra nên để dữ liệu của chính họ định hướng kết luận. Thay vào đó, họ đã sử dụng khái niệm chủ quan về bản dạng giới tính. Bằng chứng khách quan mà họ thu thập một cách đầy thuyết phục cho thấy có mối liên hệ rõ ràng giữa đồng tính luyến ái—ít nhất là theo bằng chứng trong giới linh mục—và việc lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên.

Ghi chú

(1) Gabriele Kuby, “Lạm dụng: ‘Đừng để lòng bạn phiền muộn’”, LifeSiteNews, ngày 20 tháng 2 năm 2019, https://www.lifesitenews.com/wpcontent/uploads/2021/03/Abuse_by_Gabriele_Kuby.pdf..
(2) Mary Eberstadt, “Con voi trong phòng thánh”, Weekly Standard, ngày 17 tháng 6 năm 2002, trang 22..
(3) Richard Fitzgibbons và Dale O’Leary, “Lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên bởi các giáo sĩ Công Giáo”, Linacre Quarterly 78, số 3 (tháng 8 năm 2011): trang 259..
(4) Elizabeth Dias, “ ‘Đó không phải là một cái tủ. Đó là một cái lồng.’ Các linh mục Công Giáo đồng tính lên tiếng”, New York Times, ngày 17 tháng 2 năm 2019,
https://www.nytimes.com/2019/02/17/us/it-is-not-a-closet-it-is-a-cage-gaycatholic-priests-speak-out.html..
(5) Gerard J. M. van den Aardweg, “Về nguồn gốc tâm lý của đồng tính luyến ái”, Linacre Quarterly 78, số 3 (tháng 8 năm 2011): 330-54..
(6) Wei Song và cộng sự, “Dịch vụ hỗ trợ bạn tình HIV trong số phụ nữ chuyển giới—Hoa Kỳ, 2013-2017”, Morbidity and Mortality Weekly Report 69, số. 2, ngày 16 tháng 1 năm 2020, https://www.cdc.gov/mmwr/volumes/69/wr/mm6902a3.htm..
(7) Timothy J. Dailey, “Đồng tính luyến ái và lạm dụng tình dục trẻ em”, 2002, đăng trên Lantern Project, http://lanternproject.org.uk/library/general/articles-and-information-aboutsexual-abuse-and-its-impact/homosexuality-and-child-sexual-abuse/. Dailey cung cấp các trích dẫn cho các tạp chí được đề cập.
(8) Kurt Freund, Robin Watson và Douglas Rienzo, “Dị tính luyến ái, đồng tính luyến ái và sở thích độ tuổi tình dục”, Tạp chí Nghiên cứu Tình dục 26 (tháng 2 năm 1989): 107..
(9) Ray Blanchard và cộng sự, “Thứ tự sinh con và khuynh hướng tình dục ở những người ấu dâm”, Archives of Sexual Behavior 29 (2000): 471..
(10) Marie E. Tomeo và cộng sự, “Dữ liệu so sánh về lạm dụng tình dục thời thơ ấu và tuổi vị thành niên ở người dị tính và đồng tính”, Archives of Sexual Behavior 30 (2001): 539..
(11) Karla Jay và Allen Young, The Gay Report: Lesbians and Gay Men Speak Out about Sexual Experiences and Lifestyles (New York: Summit Books, 1979), 275..
(12) Brian W. Clowes và David L. Sonnier, “Lạm dụng tình dục trẻ em bởi người đồng tính và dị tính”, Homiletic & Pastoral Review (tháng 5 năm 2005): 44-54..
(13) J. Dressler, “Giáo viên đồng tính: Một nhóm thiểu số bị coi thường trong một nghề nghiệp được đánh giá quá cao”, Tạp chí Luật Rutgers/Camden (1978): 399445..
(14) Ibid..
(15) Karen J. Terry, Trường Cao đẳng Tư pháp Hình sự John Jay (JJCCJ), và Hội đồng Giám mục Công Giáo Hoa Kỳ (USCCB), Nguyên nhân và bối cảnh lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên bởi các linh mục Công Giáo tại Hoa Kỳ, 1950—2010: Báo cáo được trình bày trước Hội đồng Giám mục Công Giáo Hoa Kỳ bởi Nhóm Nghiên cứu Trường Cao đẳng John Jay (Washington, D.C.: Hội đồng Giám mục Công Giáo Hoa Kỳ, 2011), 100..
(16) Ross Benes, “Làm thế nào chức linh mục Công Giáo trở thành một nơi trú ẩn không ngờ tới cho nhiều người đồng tính nam”, Slate, ngày 20 tháng 4 năm 2017, https://slate.com/humaninterest/2017/04/how-the-catholic-priesthood-became-a-haven-for-manygay-men.html..
(17) James Martin, “Những thách thức và món quà của linh mục đồng tính”, America, ngày 4 tháng 11 năm 2000, http://www.americamagazine.org/faith/2000/11/04/challenges-and-giftshomosexual-priest.
(18) D. Paul Sullins, “Liệu lạm dụng tình dục của giáo sĩ Công Giáo có liên quan đến các linh mục đồng tính?”, Viện Ruth, 2018, 2-3..
(19) Ibid..
(20) Matthew Bunson, “Liệu lạm dụng tình dục của giáo sĩ Công Giáo có liên quan đến các linh mục đồng tính luyến ái?”, National Catholic Register, ngày 2 tháng 11 năm 2018, ttps://www.ncregister.com/news/is-catholic-clergy-sex-abuse-related-tohomosexual-priests.
(21) Terry, JJCCJ, USCCB, Nguyên nhân và bối cảnh, 36..
(22) Ibid., 65..
(23) “Rachel Dolezal thừa nhận mình là người da trắng trên chương trình ‘The Real’”, Hollywood Reporter, ngày 2 tháng 11 năm 2015, https://www.hollywoodreporter.com/news/rachel-dolezal-white-the-real836121..
(24) Fitzgibbons và O’Leary, “Lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên”, 255.
(25) Enrique Rueda, Mạng lưới đồng tính luyến ái: Đời sống riêng tư và chính sách công (Old Greenwich, Conn.: Devin Adair, 1982), 334-35..
(26) Terry, JJCCJ và USCCB, Nguyên nhân và bối cảnh, 65..
(27) Ibid., 63..
(28) Ibid., 62..
(29) Ibid..
(30) Ibid..
(31) Ibid., 3..
(32) Jason Berry, Đừng dẫn chúng con vào cám dỗ (New York: Doubleday, 1992), 213. (33) Ibid., 211..
(34) Ibid., 185..
(35) Ibid., 212..
(36) Ibid., 139..
(37) Ibid., 216..
(38) Những nhận xét của Cha James Martin được đưa ra trong một cuộc phỏng vấn trên YouTube vào ngày 20 tháng 9 năm 2017, được trích dẫn trong bài viết của Dan Hitchens, “Cha Martin không thực sự nói”, First Things (ngày 2 tháng 10 năm 2017), https://www.firstthings.com/web-exclusives/2017/10/fr-martin-does-notactually-say..
(39) Judy Roberts, “Cha James Martin giải thích tầm nhìn của mình về những người Công Giáo ‘LGBT’”, National Catholic Register, ngày 1 tháng 70, 2017, http://www.ncregister.com/daily-news/father-james-martin-explains-hisvision-regarding-lgbt-catholics..
(40) David Carlin, “Các linh mục ‘đồng tính’ và sự khoan dung đối với đồng tính luyến ái”, The Catholic Thing, ngày 30 tháng 11 năm 2018,
https://www.thecatholicthing.org/2018/11/30/gay-priests-and-indulgenceof-homosexuality/.

 

1. Khoảnh khắc nghẹt thở: Máy bay điều khiển từ xa Ukraine né tránh hỏa lực phòng thủ dữ dội của Nga trước khi một vụ nổ khủng khiếp làm rung chuyển chiến hạm quý giá của Putin.

Đây là khoảnh khắc kịch tính khi hỏa tiễn Ukraine bắn trúng một tàu chiến Nga, gây thiệt hại nặng nề cho một trong những chiến hạm chủ lực của Vladimir Putin.

Đoạn video gây sốc cho thấy các loại đạn và hỏa tiễn phóng lên bầu trời liên tiếp, trong khi các máy bay điều khiển từ xa của Ukraine liên tục lao vào con tàu cho đến khi nó phát nổ tạo thành một cột khói màu cam lớn.

Ngày 23 tháng 5, tàu khu trục Admiral Essen đã bị tấn công bởi một loạt máy bay điều khiển từ xa của Ukraine. Chiến dịch này đã được Tư lệnh Hệ thống Điều khiển từ xa của Ukraine, Magyar Brovdi, xác nhận hôm Thứ Bẩy, 30 Tháng Năm, sau khi biết chắc con tàu đã chìm dưới đáy đại dương.

Ông ta nói: “Tôi đã nguyền rủa nó rằng rồi một ngày nào đó mày cũng sẽ chìm xuống mày sẽ không trốn thoát được đâu! Ngày đó đã đến”

Hình ảnh cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa quy mô lớn được nhìn thấy từ cảng Novorossiysk trên Hắc Hải, một trong những chiến trường quan trọng nhất của cuộc chiến.

Từ năm 2022, tàu Nga này được sử dụng để vận chuyển hỏa tiễn và được tường trình đang vận chuyển các hỏa tiễn hành trình Kalibr cực mạnh, có khả năng gây thương vong lớn và thiệt hại đáng kể cho cơ sở hạ tầng.

Theo các nguồn tin, loại vũ khí này cũng từng được Nga sử dụng trong các cuộc tấn công hỏa tiễn nhằm vào Syria năm 2017.

Con tàu dài 410 feet này có khoảng 220 thủy thủ đoàn.

Theo hãng truyền thông Ukraine United24, đây là vụ tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa thứ tư của Ukraine nhằm vào tàu chiến này kể từ đầu tháng 3.

Hai cuộc tấn công nhắm vào con tàu này đã diễn ra vào ngày 2 tháng 4 và một cuộc tấn công thứ ba vào ngày 6 tháng 4, tất cả đều được tường trình đã gây thiệt hại đáng kể cho con tàu. Tuy nhiên, phải đến cuộc tấn công thứ tư vào ngày 23 Tháng Năm, con tàu mới chịu chìm dưới đáy đại dương.

Máy bay điều khiển từ xa của Ukraine cũng được sử dụng để tấn công vào một tàu đệm khí mang hỏa tiễn Dự án 1239, loại tàu đệm khí chiến đấu quân sự độc đáo được sử dụng để phòng thủ ven biển và thường được trang bị vũ khí hạng nặng.

Vụ tấn công xảy ra vào ngày 23 tháng 5, nhưng đoạn phim được công bố hôm nay xác nhận sức mạnh của cuộc tấn công vào tàu khu trục Project 11356.

Cũng trong ngày 23 tháng 5, đạo diễn người Nga Andrey Zvyagintsev đã kêu gọi lãnh đạo Nga chấm dứt cuộc xâm lược Ukraine vào thứ Bảy sau khi bộ phim mới của ông lấy bối cảnh chiến tranh đã giành giải Á quân tại Liên hoan phim Cannes.

Trong bài phát biểu nhận giải, ông nói: “Hàng triệu người ở cả hai phía đường ranh giới giờ đây chỉ mơ ước một điều duy nhất: đó là các vụ thảm sát cuối cùng sẽ chấm dứt.”

“Và người duy nhất có thể chấm dứt cỗ máy nghiền thịt này là các bạn… hãy chấm dứt cuộc tàn sát này, cả thế giới đang chờ đợi điều đó,” ông nói.

Gần đây, các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Nga vào một khu chung cư ở Rumani đã gây ra sự phẫn nộ quốc tế, với nhà lãnh đạo Ủy ban Âu Châu tuyên bố hành động này đã “vượt quá giới hạn”.

Thủ tướng Anh Sir Keir Starmer cho biết: “Hết lần này đến lần khác, Nga đã cho thấy họ không hề coi trọng sinh mạng dân thường, luật pháp quốc tế hay chủ quyền của các nước láng giềng.

Vụ tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa đã nhắm vào tòa nhà 10 tầng, gây ra hỏa hoạn và khiến 70 người phải di tản.

[The Sun: Jaw-dropping moment Ukrainian drone dodges thundering Russian defences before MASSIVE blast rocks prized Putin warship]

2. Hỏa tiễn siêu thanh “không thể ngăn cản” của Putin tự thổi bay quân đội của mình, gây ra một bàn thắng phản lưới nhà đầy nhục nhã.

Các chuyên gia tin rằng, hỏa tiễn siêu thanh mới “không thể ngăn cản” của Vladimir Putin đã bắn trúng chính quân đội của ông ta trong một sự việc nghiêm trọng. Viện Nghiên Cứu Chiến Tranh Hoa Kỳ, gọi tắt là ISW, cho biết như trên trong báo cáo hôm Chúa Nhật, 31 Tháng Năm.

Một hỏa tiễn Oreshnik đa đầu đạn – có khả năng lao tới mục tiêu với tốc độ gấp 10 lần tốc độ âm thanh – đã bắn trúng các vị trí của Nga ở Donetsk, Ukraine, nơi đang bị tạm chiếm.

Các nhà nghiên cứu từ ISW đã phân tích đoạn video cho thấy sáu đầu đạn động năng đặc trưng của hỏa tiễn phát nổ lệch hướng rất xa so với mục tiêu.

Video cho thấy các vụ nổ gần các địa điểm nổi tiếng ở Donetsk, bao gồm cả trung tâm mua sắm Rose Park đang xây dựng dở dang trên lãnh thổ do lực lượng của Putin xâm lược.

ISW tin rằng các đầu đạn hạt nhân đã tấn công các thị trấn Avdiivka và Yasynuvata đang bị Nga xâm lược và tranh chấp quyết liệt – nằm cách tuyến phòng thủ của Nga 40 km sau chiến tuyến.

Các kênh giám sát của Ukraine tin rằng vụ nổ có thể đã phá hủy các vị trí quân sự của Nga, khi siêu vũ khí mà Putin tự hào lại phản lưới nhà một cách ngoạn mục.

Hỏa tiễn Oreshnik trị giá 40 triệu bảng Anh hay 54 triệu Mỹ Kim được tường trình đã đi lạc hướng sau hai lần phóng liên tiếp từ Kapustin Yar của Nga.

Hỏa tiễn đầu tiên – được phóng vào khoảng 1 giờ sáng ngày 24 tháng 5 – đã gặp trục trặc ngay lập tức và rơi xuống Donetsk gây thương vong cho hàng trăm lính Nga – nhưng hỏa tiễn thứ hai đã bắn trúng mục tiêu ở Bila Tserkva gần thủ đô Kyiv gây thiệt hại nặng cho Ukraine.

Hôm Thứ Hai, 01 Tháng Sáu, phát ngôn nhân Cục Tình Báo Quân Đội Ukraine, Đại Úy Andriy Yusov, cho biết căn cứ vào các báo cáo từ bệnh viện khu vực, chỉ riêng ở Avdiivka đã có 143 lính Nga tử trận và hàng trăm người khác bị thương trong vụ trục trặc này.

Đáp lại các tổn thất gần đây, một trong những tay sai thân cận nhất của Putin đe dọa tấn công trực tiếp bằng hỏa tiễn vào các nhà máy điện hạt nhân ở phương Tây và Ukraine.

Cựu tổng thống Nga Dmitry Medvedev đã đưa ra lời cảnh báo sau khi Mạc Tư Khoa bị cáo buộc bịa đặt thông tin rằng người Ukraine đã tấn công nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia bằng máy bay điều khiển từ xa.

Ukraine phủ nhận việc tiến hành cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa và cáo buộc Nga dàn dựng một chiến dịch “giả mạo” nhằm leo thang căng thẳng.

Medvedev, nói: “Phản ứng trước những hành động như vậy có thể là một cuộc tấn công đối xứng nhằm vào các nhà máy điện hạt nhân của Ukraine cũng như các nước NATO tham gia vào cuộc xung đột.”

Những báo cáo về “bàn phản lưới nhà” cho thấy những lo ngại nghiêm trọng về độ tin cậy của hệ thống Oreshnik - vốn gặp trục trặc tới một phần tư số lần phóng.

Trong khi đó, có thông tin cho rằng Putin đã ra lệnh xây dựng một căn cứ phóng mới cho hỏa tiễn mang đầu đạn hạt nhân tại quốc gia bù nhìn Belarus, giáp biên giới với các nước NATO.

[The Sun: Putin’s ‘unstoppable’ hypersonic missile blows up his own troops in humiliating own goal]

3. Cuộc tấn công hỏa tiễn của Iran vào căn cứ Mỹ ở Kuwait làm 5 người bị thương và phá hủy một máy bay điều khiển từ xa MQ-9 Reaper.

Theo Bloomberg, một cuộc tấn công bằng hỏa tiễn đạn đạo của Iran đã nhắm vào một trung tâm quân sự lớn của Mỹ ở Kuwait vào thứ Bảy, ngày 30 tháng 5, làm bị thương nhiều binh sĩ và phá hủy các tài sản hàng không có giá trị cao.

Theo các nguồn tin tình báo và quân sự, Iran đã triển khai một hỏa tiễn đạn đạo tầm ngắn Fateh-110 tấn công vào căn cứ không quân Ali Al Salem ở Kuwait. Fateh-110 là hỏa tiễn nhiên liệu rắn có khả năng mang đầu đạn nổ mạnh nặng khoảng 500 kg.

Các khẩu đội phòng không Kuwait đã đánh chặn thành công quả hỏa tiễn đang bay tới trước khi nó kịp tấn công mục tiêu chính. Tuy nhiên, vụ nổ giữa không trung đã khiến nhiều mảnh vỡ nặng nề của hỏa tiễn rơi thẳng xuống khu vực xung quanh cơ sở quân sự.

Mảnh vỡ rơi xuống đã làm bị thương khoảng năm người, bao gồm cả các quân nhân Mỹ đang tại ngũ và các nhà thầu dân sự tư nhân làm việc cho quân đội Mỹ. Tất cả các nạn nhân được tường trình chỉ bị thương nhẹ và đang được điều trị y tế.

Mặc dù thương vong về người không nhiều, nhưng mảnh vỡ từ vụ nổ đã gây ra thiệt hại vật chất nghiêm trọng và tốn kém cho đường băng của căn cứ. Một máy bay điều khiển từ xa đa nhiệm MQ-9 Reaper, chuyên dùng cho tấn công và trinh sát, đã bị trúng vụ nổ và bị phá hủy hoàn toàn. Đồng thời, một máy bay điều khiển từ xa Reaper thứ hai đậu gần đó cũng bị hư hại nghiêm trọng về cấu trúc và điện tử do mảnh vỡ gây ra.

Mỹ dự định trình bày với các đồng minh NATO các đề xuất vào tháng 6 về việc đẩy nhanh tiến độ rút quân một phần nhân sự quân sự Mỹ khỏi các căn cứ trên khắp Âu Châu. Theo các nguồn tin từ Ngũ Giác Đài, Washington sẽ chính thức công bố lịch trình rút quân nhanh chóng này tại một hội nghị về xây dựng lực lượng của NATO sắp tới. Động thái này diễn ra sau một loạt các kế hoạch rút quân đơn phương của Mỹ – bao gồm việc cắt giảm 50% khả năng tấn công tầm xa trên lục địa và việc rút 5.000 binh sĩ khỏi Đức đã được công bố trước đó.

Bloomberg nhấn mạnh rằng mỗi máy bay điều khiển từ xa MQ-9 Reaper có giá trị mua sắm ước tính là 30 triệu đô la, đưa thiệt hại vật chất cơ bản từ vụ đánh chặn hỏa tiễn đơn lẻ này vào khoảng 60 triệu đô la. Vụ phóng mới nhất này nâng tổng số hỏa tiễn đạn đạo của Iran được bắn vào các mục tiêu trong khu vực kể từ khi chiến tranh bùng nổ vào cuối tháng Hai lên hơn 1.850 quả.

Cuộc tấn công bất ngờ này đe dọa trực tiếp đến các thông số hoạt động chính của một bản ghi nhớ chiến lược được Tổng thống Donald Trump công bố chỉ 24 giờ trước đó. Tổng thống Trump đã đăng tải các cập nhật trên nền tảng Truth Social của mình về các cuộc đàm phán bí mật kéo dài nhiều tuần với sự trung gian của các nhà môi giới khu vực nhằm chấm dứt giai đoạn chiến đấu tích cực.

Khung thỏa thuận cốt lõi đang chờ phê duyệt quy định gia hạn tạm thời 60 ngày lệnh ngừng bắn khu vực được thiết lập ban đầu vào ngày 7 tháng 4. Thỏa thuận ngừng bắn này nhằm mục đích tạo thời gian cho các nhà hoạch định quốc tế tìm ra giải pháp lâu dài cho các vấn đề hàng hải và hạt nhân quan trọng.

Cuộc xung đột với Iran, bắt đầu từ ngày 28 tháng 2, đã gây ra một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu sau khi Iran phong tỏa tuyến đường thủy quan trọng, nơi vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu. Hiệp ước yêu cầu Iran phải dọn sạch mạng lưới thủy lôi của mình trong vòng 30 ngày để đổi lấy việc Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran được áp dụng vào giữa tháng Tư.

Thỏa thuận này bao gồm một nhiệm vụ chung giữa Mỹ và Trung Quốc về công trình kỹ thuật hạng nặng nhằm khai thác và vô hiệu hóa các kho dự trữ chất phóng xạ đã được làm giàu bị mắc kẹt bên dưới các hầm nghiên cứu ngầm bị sập cách đây 11 tháng do các cuộc tấn công của máy bay ném bom tàng hình B-2 của Mỹ.

Trước đó, tại Đối thoại Shangri-La ở Singapore, Ngũ Giác Đài đã đưa ra lời cảnh báo gay gắt, khẳng định rằng Mỹ duy trì kho dự trữ chiến lược khổng lồ và hoàn toàn sẵn sàng nối lại các cuộc tấn công quy mô lớn trên toàn cầu nếu ngoại giao thất bại.

Sau cuộc tấn công trực tiếp vào một cơ sở của Mỹ, kế hoạch của Tổng thống Trump về việc chờ xác minh điện tử rằng Lãnh tụ tối cao của Iran, Mojtaba Khamenei, đã đích thân ký vào đề xuất hòa bình hiện đang gặp áp lực lớn, khi các chỉ huy quân sự cân nhắc các biện pháp trả đũa tiềm tàng.

[Kyiv Post: Iranian Missile Strike on US Base in Kuwait Wounds 5 and Destroys MQ-9 Reapers]

4. Đức gửi hệ thống IRIS-T mới cho Ukraine trong khi Kyiv chuẩn bị cho cuộc tấn công quy mô lớn tiếp theo của Nga.

Tổng thống Volodymyr Zelenskiy cho biết Ukraine đã nhận được hệ thống phòng không IRIS-T mới từ Đức vào ngày hôm trước. Ông cho biết như trên trong diễn từ gởi quốc dân đồng bào tối Chúa Nhật, 31 Tháng Năm.

“Chúng tôi cảm ơn nước Đức vì những đóng góp không ngừng nghỉ trong việc bảo vệ người dân; hàng ngàn sinh mạng đã được cứu sống nhờ sự hỗ trợ mạnh mẽ đó”, Tổng thống Zelenskiy nói.

“Nhưng chúng ta cũng cần hỏa tiễn cho các hệ thống phòng không để có đủ khả năng đẩy lùi các cuộc tấn công của Nga.”

IRIS-T là một phần không thể thiếu của hệ thống phòng không nhiều lớp của Ukraine, bao gồm nhiều hệ thống khác nhau, hầu hết được cung cấp bởi các đồng minh phương Tây.

Hệ thống tầm ngắn có thể bắn trúng mục tiêu ở khoảng cách 12 km và độ cao tối đa 8 km, trong khi hệ thống tầm trung có thể bắn trúng mục tiêu ở khoảng cách 40 km và độ cao 20 km.

Hệ thống phóng IRIS-T, có thể mang tám hỏa tiễn, có tính di động và có thể được vận chuyển trên các bệ phóng bánh xích hoặc xe tải do nhà sản xuất Diehl Defense của Đức chế tạo.

Theo các chuyên gia, hệ thống do Đức sản xuất này được tối ưu hóa để phòng thủ chống lại các mục tiêu bay thấp, cận âm và có tiết diện phản xạ radar thấp như hỏa tiễn hành trình, nhưng không có khả năng đánh chặn hỏa tiễn đạn đạo.

Việc giao hàng diễn ra trong bối cảnh Ukraine vẫn đang phải đối phó với các cuộc không kích liên tục của Nga nhắm vào các cơ sở dân sự và cơ sở hạ tầng trọng yếu, giữa lúc thiếu hụt các hệ thống phòng không.

Theo Tổng thống Zelenskiy, lực lượng Nga đã phóng hơn 2.300 máy bay điều khiển từ xa tấn công, gần 1.560 bom dẫn đường và 108 hỏa tiễn trong tuần qua.

Tổng thống Zelenskiy nói: “Tất cả các cuộc tấn công này đều chỉ nhắm vào cơ sở hạ tầng dân sự thông thường – các tòa nhà dân cư và các cơ sở năng lượng”.

“Mỗi ngày, chúng tôi đều nỗ lực để bảo đảm khả năng bảo vệ tốt hơn trước chủ nghĩa khủng bố của Nga.”

Tổng thống Zelenskiy cũng cho biết Ukraine đã đạt được các thỏa thuận quan trọng với Thụy Điển trong tuần này về một gói viện trợ mới, bao gồm việc tăng cường lực lượng không quân bằng máy bay chiến đấu Saab JAS 39 Gripen C/D. Phát biểu của ông được đưa ra sau thông báo của Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson vào ngày 28 tháng 5 rằng Ukraine sẽ nhận được 16 máy bay Gripen C/D đã qua sử dụng, trong khi Stockholm cũng sẽ giúp Kyiv mua tới 20 máy bay Gripen E hiện đại hơn.

Tổng thống Zelenskiy nói thêm rằng các khoản đóng góp mới đã được nhận trong năm 2026 theo Danh sách Nhu cầu Ưu tiên của Ukraine từ biên giới quốc gia.

Galati, nằm ở phía đông Rumani, chỉ cách điểm giao ba biên giới Moldova, Rumani và Ukraine 10 km, gần phía nam tỉnh Odesa.

Chiếc máy bay điều khiển từ xa này được tường trình của Nga, một tuyên bố mà các quan chức Điện Cẩm Linh đã phủ nhận hoặc đặt câu hỏi.

Ngày 29 tháng 5, Putin đã phản hồi về vụ tấn công, tuyên bố rằng “không ai có thể biết nguồn gốc của máy bay điều khiển từ xa đó.”

Phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Nga, Maria Zakharova, cho biết: “Không có một sự thật, một bằng chứng nào được đưa ra. Tất cả những cáo buộc mà chúng tôi nghe được, đặc biệt là về máy bay điều khiển từ xa ở đâu đó trong các quốc gia thuộc Liên minh Âu Châu, đều không có căn cứ.”

Theo Bộ Quốc phòng Rumani, chiếc máy bay điều khiển từ xa nói trên đã được xác nhận là của Nga. Thông cáo của chính phủ cho biết, các vụ việc máy bay điều khiển từ xa trước đó được chính quyền Rumani ghi nhận xảy ra vào Tháng Giêng năm 2025, tháng 2 năm 2025 và tháng 4 năm 2026.

Vụ tấn công đã làm hai người bị thương, gây ra sự lên án từ các nhà lãnh đạo Âu Châu về vụ xâm nhập lãnh thổ NATO bằng máy bay điều khiển từ xa tầm xa mới nhất.

Ngoại trưởng Rumani Oana Toiu phát biểu trên kênh X rằng vụ việc là một “hành động leo thang nghiêm trọng và vô trách nhiệm” của Nga.

Toiu cho biết: “Rumani sẽ thực hiện các biện pháp đáp trả ngoại giao cần thiết đối với hành vi vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế và không phận của mình”.

Chủ tịch Ủy ban Âu Châu Ursula von der Leyen tuyên bố rằng “cuộc chiến tranh xâm lược của Nga đã vượt qua thêm một giới hạn nữa”.

[Kyiv Independent: Germany sends new IRIS-T system to Ukraine as Kyiv braces for next Russian mass attack]

5. Hegseth cập nhật tình hình đàm phán: “Họ đang tiến về phía chúng ta”.

Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cho biết Mỹ đang đạt được những thành công trong các cuộc đàm phán với Iran sau cuộc gặp của tổng thống tại Tòa Bạch Ốc ngày hôm qua.

Ông Hegseth nói: “Iran hiểu rất rõ những kỳ vọng của chúng tôi, và đó là trách nhiệm của nhóm đàm phán phải đáp ứng. Họ đang hướng về phía chúng tôi. Các cuộc đàm phán đã mang lại kết quả khả quan. Tôi nghĩ họ biết cần phải đi đến đâu, và tôi khá tin tưởng vào tổng thống của chúng tôi, người luôn đạt được những thỏa thuận tuyệt vời, rằng cuối cùng ông ấy sẽ tự hào khi bảo vệ được thỏa thuận này.”

Ông Hegseth cũng đưa ra một số thông tin chi tiết về những vướng mắc trong các cuộc đàm phán, cho biết một số cuộc thảo luận tập trung vào việc làm thế nào để ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân “khi công nghệ phát triển”.

“Với khả năng đổi mới sáng tạo của Hoa Kỳ, chúng tôi cũng muốn duy trì lợi thế và bảo đảm rằng chúng tôi có thể sử dụng lợi thế đó một cách có trách nhiệm,” Hegseth nói. “Điều đó thể hiện rõ sự căng thẳng cạnh tranh, các cuộc đối thoại mang tính bảo vệ giữa hai quốc gia hùng mạnh là hữu ích, nhưng nhiệm vụ của chúng tôi cũng là phải chạy nhanh nhất, và chắc chắn tại Bộ Chiến tranh, chúng tôi đang cố gắng làm mọi thứ có thể để duy trì lợi thế đó.”

Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, hiện đang ở Singapore tham dự hội nghị với các đồng minh khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, cũng đã thảo luận về các cuộc đàm phán liên quan đến Iran vào thứ Bảy, và đưa ra những nhận định tương tự như trước cuộc gặp của Tổng thống Trump tại Phòng Tình huống hôm thứ Sáu.

“Bất kỳ thỏa thuận nào mà tổng thống sẵn sàng thực hiện, ông ấy chỉ làm vậy nếu tin rằng đó là một thỏa thuận tuyệt vời cho đất nước chúng ta và an ninh thế giới, và chỉ có một tổng thống sẵn sàng đặt điều đó lên hàng đầu và bảo đảm sau 47 năm rằng Iran không có khả năng sở hữu vũ khí hạt nhân,” Hegseth nói với các phóng viên. “Các bạn đã thấy điều đó qua cách ông ấy nói chuyện công khai, những mục tiêu đó hoàn toàn không thay đổi, đó là kỳ vọng của người dân Mỹ và những gì chúng ta đã tuyên bố với Iran.”

“Vì vậy, trong quá trình đàm phán, họ càng tiến gần đến hiện thực đó, cả hiện tại và trong tương lai, thì chúng ta càng tiến gần hơn đến một thỏa thuận như vậy,” ông nói thêm.

Hegseth nhắc lại rằng quân đội, dưới sự lãnh đạo của ông, đã sẵn sàng nếu họ không đạt được thỏa thuận.

“Hôm nay chúng tôi thậm chí còn ở thế mạnh hơn so với ngày đầu tiên để giải quyết vấn đề theo cách đó nếu cần thiết, nhưng ông ấy không muốn làm vậy,” Hegseth nói.

[CBSNews: Hegseth provides update on negotiations: “They're coming in our direction”]

6. Tổng thống Trump nói ông “không vội” đạt được thỏa thuận và cho biết Iran đã đồng ý “không sở hữu vũ khí hạt nhân”.

Trong cuộc phỏng vấn với Lara Trump được phát sóng hôm thứ Bảy, Tổng thống Trump nói rằng ông “không vội” đạt được thỏa thuận với Iran vì “không có thỏa thuận nào là đủ tốt”.

“Tôi muốn nói rằng tôi đang vội, bởi vì các bạn biết đấy, giá xăng sẽ giảm mạnh, nhưng nếu vội vàng thì sẽ không đạt được thỏa thuận tốt,” Tổng thống Trump nói. “Và tôi nghĩ rằng, chúng ta đang dần đạt được điều mình muốn, và nếu không đạt được điều mình muốn, chúng ta sẽ kết thúc theo cách khác.”

Tổng thống Trump nói rằng “điều bảo đảm duy nhất mà tôi cần là sẽ không có vũ khí hạt nhân”, và nói thêm rằng Iran đã “đồng ý với điều đó, và điều này rất thú vị”.

Tổng thống Trump nói rằng Mỹ “sắp” đạt được thỏa thuận, “nếu không thì chúng ta sẽ bắt đầu với Bộ Chiến tranh, như chúng ta vẫn gọi, và nó đã rất thành công.”

Cuộc phỏng vấn với Lara Trump, con dâu của ông, đã được ghi hình vào thứ Năm. Kể từ đó, ông nói rằng ông sẽ đưa ra “quyết định cuối cùng” về đề xuất hòa bình.

[CBSNews: Trump says he's in “no hurry” to make a deal, and says Iran has agreed to “no nuclear weapons”]

7. Khu vực của Nga thành lập “bộ quốc phòng máy bay điều khiển từ xa” mới trong bối cảnh các cuộc tấn công của Ukraine làm thay đổi cán cân chiến tranh.

Theo sắc lệnh do Thống đốc Gleb Nikitin ký ngày 30 tháng 5, tỉnh Nizhny Novgorod của Nga đã thành lập một bộ mới chuyên trách về phòng thủ máy bay điều khiển từ xa.

Động thái này diễn ra sau một loạt các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào khu vực này, bao gồm cả một cuộc tấn công được báo cáo vào ngày 28 tháng 5, được tường trình đã gây hư hại cho tòa án ở thủ phủ khu vực.

Theo ông Nikitin, bộ này sẽ được giao nhiệm vụ “bảo vệ không phận khu vực và cơ sở hạ tầng tiện ích và năng lượng, vốn là những mục tiêu chính của các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của đối phương”.

Cơ quan phòng thủ máy bay điều khiển từ xa mới sẽ là một phần của cấu trúc điều hành duy nhất cùng với Bộ Năng lượng, Nhà ở và Tiện ích của Nizhny Novogorod.

Nizhny Novgorod nằm cách biên giới Ukraine hơn 600 km (khoảng 373 dặm). Việc thành lập Bộ Quốc phòng chuyên trách máy bay điều khiển từ xa phản ánh chiến dịch tấn công sâu vào hậu phương của Nga ngày càng hiệu quả của Ukraine.

Ukraine thường xuyên sử dụng vũ khí tự chế để tấn công các mục tiêu quân sự và công nghiệp ở Nga, đặc biệt là các nhà máy lọc dầu và cơ sở sản xuất quốc phòng. Khi Ukraine đẩy mạnh chương trình máy bay điều khiển từ xa nội địa, tần suất và hiệu quả của các cuộc tấn công này cũng gia tăng.

Chỉ riêng trong tháng 5 năm 2026, quân đội Ukraine đã báo cáo nhiều cuộc tấn công thành công vào nhà máy lọc dầu Lukoil-Nizhegorodorgsintez ở tỉnh Nizhny Novgorod, một trong những nhà máy lọc dầu lớn nhất của Nga.

Theo kênh theo dõi Telegram Exilenova-Plus, cư dân thành phố Nizhny Novgorod cũng cho biết một máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đã bay vào tòa nhà Tòa án Khu vực vào sáng ngày 28 tháng 5.

Các cuộc tấn công của Ukraine đã làm gián đoạn hoạt động sản xuất và xuất khẩu năng lượng của Nga, hoạt động hàng không và các kế hoạch du lịch. Điện Cẩm Linh đã siết chặt việc sử dụng internet trong bối cảnh các cuộc tấn công gia tăng, càng ảnh hưởng đến cuộc sống thường nhật của người dân Nga trong năm thứ năm của cuộc chiến toàn diện.

Kết quả cuộc thăm dò được công bố ngày 15 tháng 5 cho thấy, lần đầu tiên kể từ năm 2022, người Nga lo ngại về các cuộc tấn công sâu vào lãnh thổ Ukraine hơn là các diễn biến trên chiến tuyến.

Tổng thống Volodymyr Zelenskiy đã gọi chiến dịch tấn công của Ukraine là “các biện pháp trừng phạt tầm xa”, một phản ứng chính đáng đối với hành động gây hấn liên tục và các cuộc tấn công hỏa tiễn quy mô lớn của Nga nhằm vào các thành phố của Ukraine.

[Kyiv Independent: Russian region establishes new 'drone defense ministry' as Ukrainian strikes change balance of war]

8. Kyiv bác bỏ cáo buộc của Nga về việc máy bay điều khiển từ xa của Ukraine tấn công nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia.

Hôm Chúa Nhật, 31 Tháng Năm, phát ngôn nhân Bộ Quốc phòng Ukraine, Chuẩn tướng Oleksii Hromov, đã bác bỏ tuyên bố của Nga rằng một máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đã tấn công một tổ máy phát điện tại Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia, gọi tắt là ZNPP.

“Lực lượng Quốc phòng Ukraine không tấn công tổ máy số 6 của Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia”, Lực lượng Quốc phòng miền Nam tuyên bố bác bỏ cáo buộc của Nga.

“Các binh sĩ Ukraine hành động hoàn toàn trong khuôn khổ luật nhân đạo quốc tế và nhận thức rõ hậu quả của bất kỳ hành động nào đối với các cơ sở hạt nhân.”

Trước đó cùng ngày, Alexey Likhachev, nhà lãnh đạo tập đoàn hạt nhân nhà nước Nga Rosatom, cáo buộc một máy bay điều khiển từ xa quang học của Ukraine đã tấn công phòng máy của lò phản ứng số 6 thuộc nhà máy điện hạt nhân này.

Likhachev khẳng định rằng một lỗ thủng đã xuất hiện trên bức tường của tòa nhà, mặc dù không có thiết bị nào bị hư hại. Ông cũng cáo buộc rằng vụ tấn công là có chủ đích, vì máy bay điều khiển từ xa được điều khiển bằng cáp quang.

Giám đốc Rosatom cáo buộc rằng cuộc tấn công đánh dấu cuộc tấn công có chủ đích đầu tiên của Ukraine vào các thiết bị chính của Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia, nơi đã bị lực lượng Nga xâm lược từ tháng 3 năm 2022.

Nga không đưa ra bất kỳ bằng chứng nào để chứng minh cho những cáo buộc của mình.

Cựu Tổng thống Nga kiêm Phó Chủ tịch Hội đồng An ninh Dmitry Medvedev, nổi tiếng với những phát ngôn gây hấn và đe dọa hạt nhân, đã lợi dụng những cáo buộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa không có căn cứ để một lần nữa đe dọa trả đũa bằng hạt nhân.

Medvedev cảnh báo về một “thảm họa Chernobyl mới” nếu Ukraine phá hủy một phòng phản ứng hoặc phòng máy tại nhà máy điện hạt nhân ZNPP, đồng thời cho rằng Nga có thể tiến hành các cuộc tấn công đối xứng vào các nhà máy hạt nhân của Ukraine hoặc các nhà máy hạt nhân ở các nước NATO.

Quân đội Ukraine đã bác bỏ hoàn toàn các cáo buộc, cáo buộc Nga tung tin giả và tống tiền hạt nhân.

“Liên bang Nga tiếp tục sử dụng nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia như một công cụ tống tiền hạt nhân và khiêu khích thông tin”, Lực lượng Phòng vệ phía Nam tuyên bố.

“Những thông tin do các nguồn tin xâm lược lan truyền về cáo buộc Lực lượng Quốc phòng Ukraine tấn công các cơ sở của Nhà máy Điện hạt nhân Zaporizhzhia là một nỗ lực khác nhằm làm mất uy tín của Ukraine và che giấu hành vi tội ác của chính họ.”

Quân đội Ukraine chỉ ra việc Nga không cung cấp được bằng chứng hình ảnh hoặc video nào để chứng minh cho những tuyên bố của mình, và cho biết Ukraine không sở hữu máy bay điều khiển từ xa có cáp quang với tầm bắn đủ xa để tấn công nhà máy điện hạt nhân Zimbabwe, gọi tắt là ZNPP.

“Phiên bản do Nga đưa ra không thể đứng vững trước bất kỳ sự kiểm chứng nào về mặt thực tế,” quân đội cho biết.

Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia là nhà máy điện hạt nhân lớn nhất Âu Châu và nằm trong số 10 nhà máy lớn nhất thế giới. Ukraine đã nhiều lần cảnh báo rằng việc Nga xâm lược nhà máy này là một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với an ninh hạt nhân - không chỉ ở Ukraine mà còn trên toàn thế giới.

Cơ quan giám sát hạt nhân của Liên Hiệp Quốc, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, gọi tắt là IAEA, đã cảnh báo vào tháng 5 năm 2026 rằng hoạt động của máy bay điều khiển từ xa gia tăng gần nhà máy điện hạt nhân Zimbabwe, gọi tắt là ZNPP làm tăng nguy cơ xảy ra tai nạn hạt nhân tại địa điểm này.

Theo IAEA, nhà máy này đã mất cả kết nối điện thoại cố định và internet trong khoảng 12 giờ vào ngày 27 tháng 5, đánh dấu sự việc mất điện dài nhất tại cơ sở này kể từ khi Nga bắt đầu cuộc xâm lược toàn diện Ukraine.

Sự việc mất liên lạc đã vi phạm một trong bảy nguyên tắc cốt lõi để duy trì an toàn hạt nhân trong thời chiến do IAEA thiết lập, trong đó nêu rõ rằng các cơ sở hạt nhân phải duy trì liên lạc đáng tin cậy với các cơ quan quản lý và các cơ quan bên ngoài.

[Kyiv Independent: Kyiv denies Russia's claims of Ukrainian drone strike on Zaporizhzhia nuclear plant]

9. Các chuyến bay bị tạm dừng tại một phi trường lớn ở Âu Châu sau khi cảnh sát phát hiện “máy bay điều khiển từ xa khả nghi”, đồng thời tiến hành một chiến dịch bảo đảm an toàn quy mô lớn.

Một phi trường lớn ở Âu Châu đã bị phong tỏa và tất cả các chuyến bay bị đình chỉ sau khi phát hiện nghi ngờ có máy bay điều khiển từ xa.

Sân bay Munich ở Đức đã phải đóng cửa khi cảnh sát tràn ngập khu vực sau khi nhận được tin báo.

Phát ngôn nhân của Cảnh sát Liên bang, Stefan Bayer, cho biết: “Khoảng 9 giờ sáng, các phi công đã phát hiện một đối tượng đáng ngờ.”

“ Sau khi phối hợp với cơ quan kiểm soát không lưu Đức, các cơ quan an ninh đã quyết định đóng cửa các đường băng.”

Họ nói thêm rằng “không thể nói chính xác thời gian đóng cửa sẽ kéo dài bao lâu”.

Cảnh sát hiện đang rà soát hiện trường để tìm thêm bằng chứng, đồng thời điều động một trực thăng đến hiện trường.

Khoảng 10 giờ sáng giờ địa phương, cảnh sát liên bang cho biết cuộc tìm kiếm của họ “không phát hiện thấy điều gì đáng ngờ”, theo tờ Bild của Đức.

Thông tin này được đưa ra sau khi lệnh “trú ẩn tại chỗ” được ban hành ở Lithuania sau khi một máy bay điều khiển từ xa cố gắng xâm phạm không phận nước này.

Cảnh báo không kích đã được ban hành sau khi máy bay điều khiển từ xa bay sát biên giới với nước láng giềng Belarus.

Các quan chức vẫn chưa xác nhận quốc gia nào chịu trách nhiệm điều khiển vũ khí trên không này, nhưng cho biết các máy bay chiến đấu của liên minh đã được điều động trong bối cảnh có báo cáo về các vụ xâm nhập bằng máy bay điều khiển từ xa.

Theo thông tin được biết, một cảnh báo trên không cũng đã được ban hành cho cư dân tại các quận Ignalina, Utena, Švenčionys và Zarasai.

Lithuania đã bị ảnh hưởng bởi các mối đe dọa trên không đáng lo ngại kể từ khi cuộc chiến ở Ukraine bắt đầu vào tháng 2 năm 2022.

Tháng 10 năm ngoái, phi trường thủ đô Lithuania đã phải đóng cửa tới chín lần do những đàn khinh khí cầu kỳ lạ.

Một ngày trước đó, những lo ngại tương tự đã dẫn đến việc một máy bay chiến đấu của NATO bắn hạ một máy bay điều khiển từ xa bị nghi ngờ là của Ukraine trên bầu trời Estonia.

Kyiv nhanh chóng đổ lỗi cho Nga vì đã ép buộc máy bay điều khiển từ xa của họ xâm phạm không phận Estonia.

Phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Ukraine, Heorhii Tykhyi, cho biết: “Nga tiếp tục điều hướng máy bay điều khiển từ xa của Ukraine vào khu vực Baltic bằng cách sử dụng chiến tranh điện tử của mình.”

“Chúng tôi xin lỗi Estonia và tất cả các nước bạn bè vùng Baltic vì những sự việc ngoài ý muốn này.”

Phát ngôn nhân Điện Cẩm Linh Dmitry Peskov cho biết quân đội Nga đang theo dõi sát sao tình hình liên quan đến không phận các nước Baltic.

Hiện tại, họ đang soạn thảo một “phản hồi thích hợp” đối với những cáo buộc cho rằng họ đã can thiệp vào máy bay điều khiển từ xa của đối phương.

Phản ứng căng thẳng từ Điện Cẩm Linh diễn ra sau tuyên bố đáng lo ngại từ Bộ Quốc phòng Nga rằng quân đội nước này đã bắt đầu lên kế hoạch cho các cuộc tập trận hạt nhân.

Bộ này cho biết các cuộc tập trận cho thấy Nga đang ở mức độ sẵn sàng chiến đấu cao nhất để chuẩn bị phóng vũ khí hạt nhân.

[The Sun: Flights suspended at major European airport after ‘suspicious drone sighting’ as cops conduct huge safety operation]

10. Mỹ xác nhận đã vô hiệu hóa một tàu quân sự ở Vịnh Ba Tư, bằng cách bắn hỏa tiễn Hellfire vào động cơ của tàu này.

Hôm thứ Bảy, Mỹ đã bắn một hỏa tiễn Hellfire vào động cơ của tàu chở hàng Lian Star, khiến con tàu này không thể hoạt động được ở Vịnh Oman sau khi nó từ chối tuân theo cảnh báo về lệnh phong tỏa của Mỹ, theo Bộ Chỉ huy Trung ương Mỹ.

Thông tin về cuộc tấn công được hãng tin AP đưa tin lần đầu vào sáng sớm thứ Bảy.

Theo CENTCOM, tàu Lian Star mang cờ Gambia, dài 232 feet, đã được cảnh báo hơn 20 lần không được cố gắng phá vỡ lệnh phong tỏa của Mỹ. Các quan chức cho biết, vào thời điểm đó, tàu đang cố gắng di chuyển đến một cảng của Iran.

Mỹ cũng cập nhật số lượng tàu được chuyển hướng lên 116, nhiều hơn một tàu so với hôm qua.

[CBSNews: U.S. confirms military disabled vessel in Gulf, fired Hellfire missile into engine]

11. Estonia đã lắp đặt các hệ thống cố định đầu tiên để phát hiện máy bay điều khiển từ xa tại biên giới với Nga.

Theo hãng tin ERR của Estonia đưa tin ngày 30 tháng 5, Cảnh sát và Biên phòng Estonia đã lắp đặt các thiết bị giám sát và phát hiện máy bay điều khiển từ xa cố định đầu tiên dọc theo biên giới nước này với Nga.

Theo thông cáo báo chí của Bộ Nội vụ Estonia, các thiết bị chống máy bay điều khiển từ xa đầu tiên đã được triển khai dọc theo ba đoạn biên giới ở phía đông nam Estonia, giữa điểm giao ba nước Estonia-Latvia-Nga và Luhamaa, một cửa khẩu biên giới giữa Estonia và Nga.

Theo báo cáo, toàn bộ biên giới phía đông sẽ được trang bị các thiết bị như vậy vào cuối năm nay.

“Những thiết bị đầu tiên đã được lắp đặt và đi vào hoạt động. Tất nhiên, đây chỉ là bước khởi đầu: chúng ta đang hướng tới một mạng lưới máy bay điều khiển từ xa phủ khắp Estonia, nhưng bước này cho thấy công tác chuẩn bị đã mang lại kết quả,” Bộ trưởng Nội vụ Igor Taro của nước này cho biết.

Ông Taro nói thêm rằng các vụ việc máy bay điều khiển từ xa gần đây cho thấy Tallinn đã đánh giá rủi ro “rất thực tế” và đưa ra quyết định phù hợp, vì năng lực giám sát của Estonia đang được cải thiện “từng ngày”.

Ban Cảnh sát và Biên phòng Estonia cho biết “cơ sở hạ tầng hiện đại và hệ thống giám sát linh hoạt bảo đảm biên giới phía đông của Estonia được bảo vệ tốt cả hiện tại và trong tương lai”.

Các biện pháp này được thực hiện sau khi một máy bay chiến đấu của NATO bắn hạ một máy bay điều khiển từ xa bị nghi là của Ukraine trên lãnh thổ Estonia vào ngày 19 tháng 5, lần đầu tiên trong lịch sử.

Những sự việc tương tự đã được ghi nhận thêm nhiều lần trong những ngày tiếp theo, làm dấy lên mối lo ngại ngày càng lớn trong khu vực.

Căng thẳng trong khu vực đã leo thang trong những tuần gần đây giữa lúc Mạc Tư Khoa liên tục đe dọa các nước Baltic về các vụ việc liên quan đến máy bay điều khiển từ xa.

Giới chức Nga cáo buộc các nước Baltic hỗ trợ các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Ukraine nhằm vào các cơ sở năng lượng ở tây bắc Nga, một cáo buộc bị các chính phủ Âu Châu bác bỏ là thông tin sai lệch.

Mạc Tư Khoa cũng nhiều lần đe dọa — và trong trường hợp của Ukraine, đã xâm lược — các nước láng giềng dưới chiêu bài “bảo vệ” người Nga và những người nói tiếng Nga ở nước ngoài.

Các nhà phân tích cho rằng Nga từ lâu đã sử dụng tuyên truyền để tấn công vào những người nói tiếng Nga ở các nước Baltic - một số người trong số họ có rất ít kiến thức về ngôn ngữ địa phương - nhằm tác động đến dư luận và gieo rắc sự chia rẽ.

Cuộc chiến toàn diện của Nga ở Ukraine đã thúc đẩy các chính phủ vùng Baltic nỗ lực hội nhập các cộng đồng này và hạn chế ảnh hưởng của Mạc Tư Khoa bằng cách loại bỏ dần tiếng Nga trong giáo dục, thắt chặt các quy định nhập cư và tấn công vào các tổ chức có liên hệ với Nga.

[Kyiv Independent: Estonia installed first stationery systems for detecting drones on Russian border]

12. Thủ tướng Li Băng cáo buộc Israel theo đuổi “chính sách tiêu thổ” ở miền nam Li Băng.

Thủ tướng Li Băng hôm thứ Bảy đã cáo buộc Israel theo đuổi “chính sách tiêu thổ” ở miền nam nước này, tàn phá hàng loạt các thị trấn và làng mạc nơi đa số dân theo Kitô Giáo, đồng thời kêu gọi ngừng giao tranh khi Israel tiến hành các cuộc không kích mới và đưa ra cảnh báo di tản cho hơn chục địa điểm.

Một ngày sau khi Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố lực lượng của ông đã tiến sâu hơn vào Li Băng, người đồng cấp Nawaf Salam cảnh báo đất nước đang đối mặt với một sự leo thang “nguy hiểm” và kêu gọi “một lệnh ngừng bắn nhanh chóng và thực sự”.

Trong bài phát biểu trên truyền hình, Salam cáo buộc Israel “theo đuổi chính sách tiêu thổ và trừng phạt tập thể” bằng cách “phá hủy các thị trấn và làng mạc, và buộc cư dân của chúng phải sống lưu vong”.

Ông nói rằng điều này sẽ “không mang lại cả an ninh lẫn ổn định” cho Israel.

Tuy nhiên, ông vẫn bảo vệ sự hợp tác của chính phủ mình với nước láng giềng phía nam, sau khi các phái đoàn quân sự từ cả hai nước tổ chức các cuộc đàm phán an ninh tại Washington hôm thứ Sáu, và dự kiến sẽ có thêm các cuộc đàm phán do Mỹ làm trung gian vào tuần tới.

Salam cho biết kết quả của các cuộc đàm phán “không được bảo đảm”, nhưng gọi đó là “con đường ít tốn kém nhất cho đất nước và người dân chúng ta”.

Thỏa thuận ngừng bắn nhằm chấm dứt giao tranh giữa Israel và nhóm phiến quân Hezbollah được Iran hậu thuẫn chính thức có hiệu lực vào ngày 17 tháng 4, nhưng chưa bao giờ được tuân thủ đầy đủ.

[CBSNews: Lebanon's prime minister accuses Israel of pursuing “scorched-earth policy” in southern Lebanon]

13. Tổng thống Trump nói thỏa thuận với Iran “sắp đạt được” bất chấp những yêu cầu mới.

Tổng thống Trump nói rằng một thỏa thuận với Iran sắp đạt được, điều mà ông đã nói trong nhiều tuần qua. Giờ đây, theo các báo cáo của truyền thông Mỹ, ông đang yêu cầu các điều khoản cứng rắn hơn để các phái viên của mình mang trở lại bàn đàm phán. Điều này diễn ra sau khi các nhà đàm phán cấp thấp hơn đã đạt được thỏa thuận sơ bộ vào cuối tuần trước.

Theo các nguồn tin, Tổng thống Trump không hài lòng với các điều khoản liên quan đến việc đóng băng tài sản của Iran. Hiện vẫn chưa rõ ông đang tìm kiếm những thay đổi nào khác, nhưng động thái này dường như nhằm mục đích gia tăng áp lực lên Iran và nhà lãnh đạo tối cao của nước này để nhanh chóng tiến tới một thỏa thuận.

Trong một cuộc phỏng vấn với Fox News do con dâu ông thực hiện, Tổng thống Trump một lần nữa bày tỏ sự lạc quan về việc đạt được thỏa thuận. Tuy nhiên, ông cũng nói rằng Mỹ sẵn sàng giải quyết vấn đề bằng biện pháp quân sự nếu các cuộc đàm phán thất bại.

Ông còn khẳng định thêm rằng Mỹ đã cố tình tránh tấn công vào các bộ phận cơ sở hạ tầng quân sự của Iran vì một số thành phần trong quân đội nước này có quan điểm chính trị ôn hòa.

Cuối cùng, Tổng thống Trump nói rằng Mỹ “không nên can thiệp vào Iran”, điều này có thể là một lời nói lỡ lời, hoặc là dấu hiệu cho thấy ông đã bỏ qua thực tế rằng chính ông đã ra lệnh leo thang quân sự chống lại Iran. Quyết định đó đã gây chia rẽ sâu sắc trong cơ sở chính trị của ông sau khi ông tranh cử với lời hứa giữ cho Hoa Kỳ không tham gia vào các cuộc chiến tranh nước ngoài mới.

[CBSNews: Trump says Iran deal ‘around the corner’ despite new demands]

 

1. Số liệu chiến trường cho thấy Putin mất 1.000 binh sĩ mỗi ngày khi Ukraine tung ra chiến dịch tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa trang bị AI.

Phân tích chiến trường cho thấy Nga đang mất quân với tốc độ chóng mặt, hơn 1.000 người mỗi ngày, khi các chiến binh Ukraine được trang bị máy bay điều khiển từ xa AI phát động cuộc phản công quyết liệt. Cục Tình Báo Bộ Quốc Phòng Vương Quốc Anh cho biết như trên trong bản cập nhật được công bố hôm Thứ Hai, 01 Tháng Sáu.

Ukraine đã phát động một loạt các cuộc phản công chiến thuật hạn chế bằng máy bay điều khiển từ xa dọc theo chiến tuyến để làm chậm bước tiến của quân đội Vladimir Putin - gây thương vong lớn cho đối phương.

Và một thế hệ máy bay điều khiển từ xa tiên tiến mới được trang bị trí tuệ nhân tạo cũng đang gây ra thiệt hại nghiêm trọng ở những khu vực trước đây chưa bị ảnh hưởng phía sau lực lượng Nga.

Các xe tải chở hàng đã bị đánh bom ở thành phố Donetsk và dọc theo xa lộ ven biển phía nam M-14. Cho đến gần đây, tuyến đường này, nối Crimea với biên giới Nga ở phía đông Mariupol, hầu như không bị ảnh hưởng bởi các cuộc tấn công của quân Ukraine. Lý do là vì giá của một chiếc drone có khả năng tấn công xa như thế thường đắt đỏ hơn một chiếc xe tải chỉ đáng giá vài chục ngàn của Nga. Tuy nhiên, ngày nay tình hình đã khác. Ukraine đã có thể sản xuất hàng loạt các máy bay điều khiển từ xa có tầm hoạt động lên đến hàng trăm km, được trang bị AI, với chi phí chỉ vài ngàn Mỹ Kim.

Các nguồn tin quân sự Nga đã thừa nhận mối đe dọa ngày càng gia tăng khi tỷ lệ thương vong leo thang tiếp tục làm hoen ố “chiến dịch quân sự đặc biệt” đầy khó khăn của nhà độc tài Vladimir Putin.

Putin đang phải đối mặt với sự bất mãn ngày càng tăng trong nước khi hàng ngàn sinh mạng binh lính bị lãng phí trong các cuộc tấn công “kiểu cối xay thịt” của ông.

Theo báo cáo của Bộ Tổng tham mưu Ukraine, thương vong của Nga trên chiến trường – bao gồm cả người chết và bị thương – lên tới 32.980 người trong tháng Tư, trung bình 1.099 người mỗi ngày.

Tính đến thứ Sáu, Nga đã chịu tổng cộng 28.200 tổn thất, với tỷ lệ tổn thất trung bình hàng ngày là 1.044, tính đến tháng 5 năm 2026.

Những thành công của Ukraine được tiết lộ vài ngày sau khi các nguồn tin của Cục Tình Báo Bộ Quốc Phòng Vương Quốc Anh ước tính rằng cuộc chiến kéo dài bốn năm của Putin cho đến nay đã cướp đi hơn nửa triệu sinh mạng của người Nga.

Nhưng tên bạo chúa khát máu vẫn tiếp tục đưa binh lính ra tiền tuyến – giành được những thắng lợi chậm chạp bất chấp những tổn thất khủng khiếp, theo nghiên cứu của UK Defence Analysis.

Các báo cáo từ chiến trường cho thấy lực lượng của ông hiện đang tập trung tấn công các khu vực đô thị kiên cố của Ukraine, bao gồm Dobropillia, Sloviansk, Kramatorsk và Kostiantynivka.

Quân đội của ông hiện đang đẩy mạnh tấn công ở các khu vực biên giới phía bắc Ukraine thuộc các tỉnh Sumy và Kharkiv nhằm tạo ra một vùng đệm sâu 20km và kéo dài các tuyến phòng thủ.

Kostiantynivka được tường trình đang đối mặt với mối đe dọa nghiêm trọng nhất khi có thêm nhiều lực lượng Nga hoạt động trong thành phố – được xem là điểm tập kết cho các cuộc tấn công sâu rộng hơn về phía tây.

Nhưng lực lượng phòng thủ Ukraine đã thành công trong việc ngăn chặn các cuộc tiến công ở những khu vực trọng yếu - bằng cách sử dụng thế hệ máy bay điều khiển từ xa tiên tiến hàng đầu thế giới được trang bị trí tuệ nhân tạo.

Các phiên bản mới nhất – bao gồm cả Hornet đáng sợ – chỉ cần người điều khiển bay máy bay điều khiển từ xa đến gần khu vực mục tiêu.

Và các mục tiêu bao gồm xe cộ và binh lính sẽ bị tiêu diệt ngay khi người điều khiển khóa mục tiêu – nhờ công nghệ trí tuệ nhân tạo, gọi tắt là AI giúp dẫn đường cho quả bom bay ngay cả khi tín hiệu bị gây nhiễu.

Hôm Chúa Nhật, 31 Tháng Năm, Bộ trưởng Quốc phòng Anh John Healey đã ca ngợi tinh thần chiến đấu và sự khéo léo của người dân Ukraine.

Ông Healey nói với tờ The Sun on Sunday: “Người dân Ukraine tiếp tục chiến đấu với lòng dũng cảm và sự kiên cường phi thường - cả thường dân và quân nhân.”

“Lực lượng Ukraine không chỉ giữ vững phòng tuyến mà còn đẩy lùi địch, giành được nhiều thắng lợi trên toàn mặt trận.”

“Tháng này qua tháng khác, trong cuộc chiến tranh tiêu hao tàn khốc này, Nga đang mất đi hàng chục ngàn binh lính mà chẳng thu được gì đáng kể so với tổn thất to lớn. Putin không hề có được động lực như ông ta tuyên bố.”

“Cam kết của chúng tôi rất rõ ràng – chúng tôi sẽ sát cánh cùng Ukraine cho đến khi nào cần thiết.”

“Chúng tôi đang hỗ trợ Ukraine trong cuộc chiến ngày hôm nay – bằng máy bay điều khiển từ xa, huấn luyện và trang thiết bị hiện đại – và chúng tôi đang dẫn đầu liên minh các đồng minh để bảo đảm hòa bình trong tương lai.”

[The Sun: Putin losing 1,000 troops a day as Ukraine unleashes deadly AI drone blitz, battle figures reveal]

2. Ukraine tuyên bố hành lang đường bộ Crimea-Donbas đã bị cắt đứt hiệu quả khi các tuyến đường hậu cần bị tấn công.

Cơ quan tình báo quân sự Ukraine, gọi tắt là HUR cho biết họ đang có hệ thống phá vỡ hoạt động hậu cần của Nga ở miền nam Ukraine bị tạm chiếm, khẳng định hành lang đường bộ nối Crimea với Donbas hiện đang nằm dưới sự kiểm soát hỏa lực.

Hôm Thứ Hai, 01 Tháng Sáu, Phát ngôn nhân Cục Tình Báo Quân Đội Ukraine, Đại Úy Andriy Yusov, cho biết các nhà điều hành hệ thống điều khiển từ xa của họ đang phong tỏa tuyến đường được gọi là “Crimea-Donetsk” và tấn công các thiết bị của Nga sâu trong hậu phương, nhắm vào các tuyến đường tiếp tế xuyên qua lãnh thổ bị tạm chiếm.

“Các đoạn xa lộ giữa Berdyansk, Melitopol và Dzhankoi, những khu vực tạm thời bị tạm chiếm, đang nằm dưới sự kiểm soát hỏa lực của các binh sĩ tình báo quân sự Ukraine”, ông cho biết, đồng thời công bố đoạn video cho thấy các xe bồn chở nhiên liệu, xe tải và xe vận tải hạng nặng đang bốc cháy.

Cơ quan này cho biết thêm rằng các loại đạn dược bay lượn và máy bay điều khiển từ xa trinh sát Shark-M được sử dụng trong các hoạt động này được cung cấp thông qua một dự án bác ái do Quỹ Serhiy Prytula hỗ trợ.

Thống đốc vùng Zaporizhzhia, Ivan Fedorov, cho biết tuyến đường – trải dài từ Chonhar qua Melitopol và Berdyansk bị tạm chiếm đến Mariupol – trên thực tế đã ngừng hoạt động như một huyết mạch hậu cần của Nga.

“ Người Nga đã xây dựng hành lang trên bộ để phục vụ hậu cần quân sự. Nhưng giờ đây, mọi phương tiện quân sự trên tuyến đường này đều là mục tiêu hợp pháp của Lực lượng Quốc phòng Ukraine”.

Một chỉ huy của đơn vị Tấn công tầm xa thuộc Tình báo Quốc phòng Ukraine, gọi tắt là HUR, mật danh “Vector”, tiết lộ rằng Ukraine thường xuyên triển khai hàng trăm máy bay điều khiển từ xa mồi nhử trong các chiến dịch tấn công tầm xa vào lãnh thổ Nga. Hạm đội này bao gồm các máy bay giả điều khiển từ xa cùng với các máy bay điều khiển từ xa phản lực được cấu hình đặc biệt, được thiết kế để đánh lừa các nhân viên vận hành radar của Nga, khiến họ nhìn thấy chúng như hỏa tiễn đang bay tới.

Ông nói thêm rằng lực lượng Nga không còn có thể vận chuyển quân đội và tiếp tế một cách đáng tin cậy dọc theo hành lang này, trong khi khu vực bị tạm chiếm dọc theo bờ biển Azov cũng đang phải đối mặt với sự sụp đổ cơ sở hạ tầng ngày càng trầm trọng.

“Do thiếu hụt các chuyên gia đã rời khỏi khu vực bị tạm chiếm, người Nga không thể khôi phục nguồn cung cấp điện và nước ổn định. Berdyansk, Melitopol, Enerhodar, Tokmak, Molchansk – những thành phố mà người dân sống trong tình trạng mất điện và thiếu nước thường xuyên”, ông nói thêm.

[Kyiv Post: Ukraine Claims Crimea–Donbas Land Corridor Effectively Cut As Logistics Routes Come Under Fire]

3. Nga cảnh báo Âu Châu phải “chuẩn bị sẵn sàng” khi Putin yêu cầu bằng chứng chứng minh ông ta đứng sau vụ tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa vào các căn nhà ở Rumani, một quốc gia thành viên NATO.

Nga đã đưa ra lời cảnh báo đáng sợ cho Âu Châu rằng không ai “sẽ ngủ yên giấc” sau khi một khu chung cư ở Rumani bị máy bay điều khiển từ xa tấn công.

Lời cảnh báo được đưa ra trong bối cảnh Vladimir Putin phủ nhận việc đứng sau vụ nổ khiến hai người bị thương. Và ông ta yêu cầu Âu Châu đưa ra bằng chứng chứng minh chiếc máy bay điều khiển từ xa đó xuất phát từ Nga.

Sau vụ nổ, Tổng thống Rumani Nicușor Dan đã tuyên bố đóng cửa lãnh sự quán tại thành phố cảng Hắc Hải vào thứ Sáu. Bộ Ngoại giao cũng đã triệu tập đại sứ Nga tại Bucharest về vụ việc kinh hoàng này.

Tối thứ Năm, một chiếc Geran-2 – phiên bản của Nga dựa trên máy bay điều khiển từ xa Shahed do Iran thiết kế – đã rơi xuống mái nhà của một tòa nhà chung cư ở thành phố Galati, theo thông tin từ quân đội Rumani.

Thành phố này nằm ngay sát biên giới phía nam Ukraine và Moldova.

Bộ quốc phòng Rumani đã ra tuyên bố cho biết: “Liên bang Nga đã nối lại các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa nhằm vào các mục tiêu dân sự và cơ sở hạ tầng ở Ukraine, gần biên giới sông với Rumani. Một trong những chiếc máy bay điều khiển từ xa này đã xâm nhập không phận Rumani, được radar theo dõi đến tận phía nam thành phố Galați và rơi xuống mái nhà của một tòa nhà chung cư, gây ra hỏa hoạn. Hai người bị thương trong vụ hỏa hoạn và phải được đưa đến bệnh viện để điều trị. Lực lượng cứu hỏa sau đó đã dập tắt được đám cháy.”

Chiếc máy bay điều khiển từ xa lạc hướng này nằm trong số lượng ngày càng tăng các thiết bị nổ rải rác bay giữa Nga và Ukraine, khiến các thành viên NATO xung quanh có nguy cơ trở thành nạn nhân ngoài ý muốn.

Putin sau đó đã lên tiếng, nói rằng còn quá sớm để xác định nguồn gốc của chiếc máy bay điều khiển từ xa đó. Và ông ta yêu cầu Mạc Tư Khoa phải được cho xem bằng chứng về lỗi lầm của mình.

“Không ai có thể khẳng định nguồn gốc của chiếc máy bay này hay chiếc máy bay kia cho đến khi việc kiểm tra được tiến hành”, Putin phát biểu tại một cuộc họp báo ở Kazakhstan.

“Nếu họ cung cấp cho chúng tôi bất kỳ dữ liệu khách quan nào… thì khi đó, chúng tôi sẽ đánh giá những gì đã xảy ra.”

Bộ Ngoại giao Nga đã hứa sẽ đáp trả việc đóng cửa lãnh sự quán của họ tại Constanța.

Rumani cho rằng vụ rơi máy bay điều khiển từ xa “thể hiện sự leo thang nghiêm trọng và vô trách nhiệm từ phía Liên bang Nga”. Thông báo cho biết thêm rằng Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã được thông báo về vụ việc.

Quốc gia này cũng đã yêu cầu “chuyển giao năng lực chống máy bay điều khiển từ xa” để tự bảo vệ mình khỏi bất kỳ hậu quả nào trong tương lai từ cuộc xâm lược Ukraine của Nga.

Ông Rutte cam kết liên minh sẽ thể hiện “tinh thần đoàn kết tuyệt đối” với Bucharest. Và ông lên án rằng “hành vi liều lĩnh của Nga là mối nguy hiểm đối với tất cả chúng ta.”

Dmitry Medvedev – người bạn thân của Putin và phó chủ tịch Hội đồng An ninh Nga – cho biết máy bay điều khiển từ xa sẽ tiếp tục xâm phạm lãnh thổ các nước lân cận.

Đáp lại những bình luận của Rutte, ông nói: “Hiện đang có một cuộc chiến. Điều này sẽ tiếp tục xảy ra,” Medvedev nói.

“Công dân các nước Liên Hiệp Âu Châu, cũng như người dân các nước tham chiến, sẽ không thể ngủ yên giấc.”

Ông nói thêm rằng những sự việc này có khả năng sẽ tiếp diễn ở các quốc gia sản xuất máy bay điều khiển từ xa cho Ukraine.

“Xét cho cùng, máy bay điều khiển từ xa của Âu Châu, phụ tùng thay thế cho chúng và các loại vũ khí khác, chưa kể đến thông tin tình báo, đang được sử dụng trong các cuộc tấn công vào đất nước chúng ta mỗi ngày”, ông nói. “Do hành động của họ, các tòa nhà dân cư đang bị hư hại, khiến nhiều người dân thiệt mạng.”

Theo các nguồn tin của NATO, hiện chưa rõ liệu Rumani có viện dẫn Điều 4 của hiệp ước liên minh quân sự hay không. Điều này có khả năng dẫn đến một quyết định hoặc hành động chung thay mặt cho NATO. Lần cuối cùng điều khoản này được viện dẫn là vào tháng 9 năm ngoái, sau khi máy bay điều khiển từ xa của Nga xâm nhập không phận Ba Lan trong một cuộc tấn công vào Ukraine đêm hôm trước.

Nhiều mối đe dọa từ máy bay điều khiển từ xa đã được báo cáo ở Rumani kể từ khi Nga xâm lược Ukraine vào năm 2022. Nhưng sự việc xảy ra tối thứ Năm đánh dấu lần đầu tiên một máy bay điều khiển từ xa lạc hướng va vào một tòa nhà dân cư.

Quân đội Rumani đã điều động hai máy bay chiến đấu F-16 ngay sau khi phát hiện các mục tiêu trên không trong không phận nước này. Vụ việc xuyên biên giới này trùng hợp với thời điểm Ukraine ban hành cảnh báo không kích trên toàn quốc để đề phòng các cuộc tấn công của Nga. Giới chức ở Zaporizhzhia, miền nam Ukraine, cho biết ít nhất hai người bị thương sau các vụ tấn công.

[The Sun: Russia warns Europe must ‘get ready’ as Putin demands proof he was behind drone blitz on flats in Nato nation Romania]

4. Putin cảnh báo Armenia về một “kịch bản Ukraine” nếu nước này thúc đẩy hội nhập Liên Hiệp Âu Châu.

Putin cảnh báo rằng Armenia có thể phải đối mặt với “kịch bản Ukraine” liên quan đến tham vọng hội nhập Âu Châu của nước này, phát biểu tại một cuộc họp báo sau hội nghị thượng đỉnh Liên minh Kinh tế Á Âu, gọi tắt là EAEU ở Astana vào ngày 29 tháng 5, theo tờ The Moscow Times đưa tin.

Trong cuộc họp báo, Putin cũng đáp trả Ngoại trưởng Lithuania Kęstutis Budrys, người đã nói rằng NATO có khả năng phá hủy hoàn toàn các căn cứ của Nga ở tỉnh Kaliningrad trong trường hợp xảy ra xung đột. Nhà lãnh đạo Nga đáp lại rằng Mạc Tư Khoa sẽ san bằng bất cứ ai cố gắng thực hiện cuộc tấn công như vậy.

Khi bình luận về nguyện vọng gia nhập Liên Hiệp Âu Châu của Yerevan, nhà lãnh đạo Điện Cẩm Linh đã so sánh với Ukraine, cho rằng “cuộc khủng hoảng ở Ukraine bắt đầu từ những nỗ lực gia nhập Liên Hiệp Âu Châu của Ukraine”. Tuy nhiên, sự thật là Mạc Tư Khoa đã không phản đối việc Ukraine gia nhập Liên Hiệp Âu Châu vào thời điểm đó.

Quan hệ giữa Nga và Armenia đang trong tình trạng khủng hoảng sâu sắc. Yerevan cáo buộc Mạc Tư Khoa không thực hiện các nghĩa vụ an ninh và đã xích lại gần hơn với phương Tây, trên thực tế đóng băng sự tham gia của nước này vào Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể do Nga lãnh đạo. Tại một cuộc họp báo hồi tháng 5, Putin đã thúc giục Armenia tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý để lựa chọn giữa Liên minh Kinh tế Á Âu, gọi tắt là EAEU và Liên minh Âu Châu, mô tả sự chia tách này như một “cuộc ly hôn nhẹ nhàng, thông minh và cùng có lợi” - một nhận định mà Thủ tướng Nikol Pashinyan bác bỏ, nói rằng Armenia không có kế hoạch cho một cuộc bỏ phiếu như vậy. Ông Pashinyan đã không tham dự hội nghị thượng đỉnh Astana, cử Phó Thủ tướng Mher Grigoryan thay mặt và viện dẫn lý do chiến dịch bầu cử quốc hội.

Những lời cảnh báo được đưa ra trong bối cảnh Hoa Kỳ đang tăng cường quan hệ với Yerevan. Ngày 26 tháng 5, Ngoại trưởng Marco Rubio đã đến thăm thủ đô Armenia và ký kết một hiến chương đối tác chiến lược, một bản ghi nhớ về khoáng sản quan trọng và một khuôn khổ về Tuyến đường Tổng thống Trump vì Hòa bình và Thịnh vượng Quốc tế, gọi tắt là TRIPP với Ngoại trưởng Ararat Mirzoyan. Hành lang này sẽ là một tuyến đường bộ và hỏa xa dài khoảng 43 km xuyên qua miền nam Armenia, nối Azerbaijan với vùng lãnh thổ Nakhchivan và mở ra một tuyến đường vận chuyển cho các công ty năng lượng của Mỹ đến Trung Á; theo khuôn khổ này, một công ty được Mỹ hậu thuẫn sẽ nắm giữ 74% cổ phần trong thời hạn ban đầu là 49 năm, trong khi Armenia vẫn giữ chủ quyền hoàn toàn đối với các khu vực dự án. Vài ngày sau, Tổng thống Trump đã ủng hộ Pashinyan trước cuộc bầu cử quốc hội ngày 7 tháng 6 trong một bài đăng trên Truth Social, gọi ông là “một người bạn và nhà lãnh đạo tuyệt vời” và cam kết sẽ khởi công xây dựng hành lang này.

Mạc Tư Khoa đã chỉ trích đường lối hướng Tây của Armenia, trong khi Yerevan khẳng định chính sách đối ngoại của họ không nhằm chống lại Nga. Cuộc bỏ phiếu ngày 7 tháng 6 được xem là một phép thử đối với đường lối thân phương Tây của Pashinyan.

[Europe Maidan: Putin warns Armenia of a “Ukrainian scenario” over its push toward the EU]

5. Ukraine tấn công vào giao lộ Kirov, tuyến đường vận chuyển dầu thô Siberia đến biển Baltic, cùng với nhà máy lọc dầu và kho chứa dầu ở những nơi khác tại Nga.

Đêm Chúa Nhật, 31 Tháng Năm, Ukraine đã đẩy mạnh chiến dịch tấn công ngành công nghiệp dầu mỏ của Nga, nhắm vào một nhà máy lọc dầu lớn và một trung tâm đường ống dẫn dầu quan trọng nằm sâu trong lãnh thổ Nga, Bộ Tổng tham mưu Ukraine xác nhận hôm Thứ Hai, 01 Tháng Sáu.

Hai mục tiêu này nằm ở các khu vực khác nhau, cách nhau hàng trăm km. Cả hai cuộc tấn công đều nhắm vào hai mắt xích trong một chuỗi cung ứng: nơi dầu thô được chế biến thành nhiên liệu, và nơi nó được vận chuyển đến xuất khẩu. Một cuộc tấn công khác nhắm vào một kho chứa dầu nằm cạnh khu vực Ukraine bị tạm chiếm.

Doanh thu từ dầu mỏ và nhiên liệu giúp duy trì cỗ máy chiến tranh của Nga, và Ukraine đã dành cả năm qua để tấn công nguồn thu nhập này tại nơi sản xuất và vận chuyển. Các nhà máy lọc dầu, trạm bơm, kho chứa, tàu chở dầu và cảng xuất khẩu đã trở thành mục tiêu thường xuyên của máy bay điều khiển từ xa tầm xa.

Nhà máy lọc dầu ở Saratov

Vào đêm 31 tháng 5, máy bay điều khiển từ xa đã tấn công nhà máy lọc dầu Saratov, một nhà máy thuộc sở hữu của công ty dầu khí quốc doanh Rosneft của Nga. Bộ Tổng tham mưu cho biết các đơn vị thuộc Lực lượng Quốc phòng Ukraine đã tấn công cơ sở này và báo cáo về một vụ cháy quy mô lớn.

Nhà máy lọc dầu này là một trong những nhà máy chủ chốt của vùng Volga và sản xuất nhiên liệu cho hậu cần quân sự của Nga. Công suất thiết kế của nhà máy là khoảng 7 triệu tấn dầu thô mỗi năm, mặc dù các cơ quan giám sát ghi nhận rằng nhà máy hoạt động dưới mức đó, chỉ giải quyết 4,8 triệu tấn trong năm 2023.

Kênh Telegram Astra của Nga đã định vị vị trí đám cháy tại khu chứa bể của nhà máy lọc dầu. Kênh Exilenova+ của Ukraine cho biết một máy bay điều khiển từ xa có thể đã tấn công vào đơn vị đồng phân hóa. Kênh OSINT Falcon Insight đã lập bản đồ thiệt hại trên một số đơn vị giải quyết quan trọng.

Lực lượng Đặc nhiệm Ukraine, gọi tắt là SOF cho biết máy bay điều khiển từ xa của họ đã tấn công trạm này, nằm cách biên giới Ukraine gần 1.200 km. Serhii Sternenko, cố vấn của Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine, cũng đã báo cáo về cuộc tấn công.

Điều làm nên giá trị của Lazarevo chính là hệ thống đường ống dẫn dầu của nó. Trạm này vận chuyển dầu thô từ Tây Siberia đến cảng xuất khẩu Primorsk ở biển Baltic và tiếp tục đến Belarus. Bộ Tổng tham mưu cho biết nó cung cấp dầu cho tuyến đường ống chính Surgut-Gorky-Polotsk. Lazarevo cũng kết nối với hệ thống Druzhba, cho phép Nga vận chuyển dầu giữa hai đường ống lớn nhất của nước này ở khu vực Âu Châu thuộc Nga.

Điểm giao nhau đó chính là mục tiêu. Bằng cách tấn công vào đó, Ukraine nhắm vào khả năng của Nga trong việc chuyển hướng dầu thô để tránh các đợt tấn công trước đó. Một trạm bơm Transneft tương tự gần Perm đã bị cháy vào tháng Tư. Trạm này vận hành các bể chứa lớn có dung tích 20.000 và 50.000 mét khối. Thống đốc Kirov, Aleksandr Sokolov, tuyên bố một máy bay điều khiển từ xa đã tấn công một doanh nghiệp không xác định ở quận Urzhum, nhưng không có thương vong.

Đêm tấn công rộng lớn hơn

Ukraine cũng tấn công một kho dầu tại Matveev Kurgan ở tỉnh Rostov, gần biên giới. Lực lượng đặc nhiệm gọi đó là kho Agroprodukt, với các bể chứa lớn và các nhà ga bốc dỡ hỏa xa và đường bộ. Exilenova+ đưa tin kho này đã bị tấn công. Thống đốc Rostov, Yuri Slyusar, cho rằng “mảnh vỡ rơi xuống” đã gây ra hỏa hoạn và cho biết người dân đã được di tản.

Vụ cháy kho chứa này xảy ra sau một vụ tấn công trước đó vào ngày 29-30 tháng 5, khi một tàu chở dầu và một thùng chứa nhiên liệu bốc cháy tại cảng Taganrog.

Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố đã bắn hạ 216 máy bay điều khiển từ xa trên 9 tỉnh của Nga, vùng Krasnodar Krai, Crimea bị tạm chiếm và Biển Azov.

[Europe Maidan: Ukraine hits the Kirov junction that routes Siberian crude to the Baltic, plus refinery and oil depot elsewhere in Russia]

1. Đài truyền hình nhà nước Iran cho biết nước này đang chuẩn bị tang lễ “trọng thể” cho nhà lãnh đạo Ali Khamenei bị ám sát.

Theo thông tin chính thức từ truyền thông Iran, các nhà chức trách nước này đang chuẩn bị cho một lễ tang “trọng thể” dành cho lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei, sau một thời gian dài bị trì hoãn do cuộc chiến giữa Cộng hòa Hồi giáo với Hoa Kỳ và Israel.

Mặc dù thời điểm vẫn chưa chắc chắn, nhưng đài truyền hình nhà nước đưa tin, dẫn lời ông Mohsen Mahmoudi, nhà lãnh đạo Hội đồng Điều phối Tuyên truyền Hồi giáo Tehran, rằng “một trụ sở đặc biệt đã được thành lập để chuẩn bị cho lễ tang, và nhiều cơ quan hiện đang lên kế hoạch và sắp xếp mọi việc”.

Khamenei, người đã lãnh đạo Cộng hòa Hồi giáo trong hơn ba thập niên, đã thiệt mạng trong đợt tấn công đầu tiên của Mỹ và Israel, sự kiện khởi đầu cuộc chiến vào ngày 28 tháng 2.

Con trai và người kế nhiệm của ông, Mojtaba Khamenei, cũng bị thương trong các vụ tấn công và chưa xuất hiện trước công chúng kể từ khi nhậm chức.

Một sự kiện tưởng niệm lãnh tụ Khamenei đã được tổ chức vào tháng Tư, nhưng lễ tang cấp nhà nước dự kiến ban đầu đã không thể diễn ra do chiến tranh.

Đài truyền hình nhà nước, dẫn lời ông Mahmoudi, cho biết: “Các tổ chức khác nhau đang nỗ lực tạo điều kiện cần thiết để, sau khi được chính thức công bố, một buổi lễ 'trọng thể' có thể được tổ chức.”

Theo báo cáo, dự kiến sẽ có “lượng người tham dự đông đảo”.

Mặc dù lệnh ngừng bắn nhìn chung đã được duy trì kể từ khi có hiệu lực vào tháng Tư, nhưng một thỏa thuận để chấm dứt hoàn toàn cuộc xung đột vẫn chưa đạt được.

[CBSNews: Iran preparing ‘grand’ funeral for slain leader Ali Khamenei, state TV says]

6. Lukashenko nói Belarus đang nhắm đến một mục tiêu ‘quan trọng’ ở Ukraine.

Ngày 31 tháng 5, nhà độc tài Belarus Alexander Lukashenko tuyên bố Belarus đang nhắm đến một mục tiêu “quan trọng” ở Ukraine, vài ngày sau khi Kyiv cho biết họ đã xác định được 500 mục tiêu ở Belarus có thể bị tấn công.

Những phát biểu của Lukashenko được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang sau các cuộc tập trận hạt nhân chung giữa Belarus và Nga, cùng với cảnh báo từ Tổng thống Volodymyr Zelenskiy rằng Kyiv đang chuẩn bị cho một cuộc tấn công có thể xảy ra ở phía bắc liên quan đến Belarus.

Ngày 26 tháng 5, Robert Brovdi, chỉ huy Lực lượng Hệ thống Điều khiển từ xa của Ukraine, cho biết lực lượng Ukraine đã xác định được 500 mục tiêu tiềm năng ở Belarus trong bối cảnh lo ngại ngày càng tăng rằng Minsk có thể can thiệp trực tiếp hơn vào cuộc chiến.

“Họ có thể đã xác định được 500 mục tiêu,” Lukashenko nói. “Nhưng chúng tôi chỉ có một mục tiêu chính, với tọa độ chính xác, và nó rất gần Belarus. Họ cũng hiểu điều đó.”

Ông Lukashenko cũng hạ thấp khả năng của quân đội Ukraine đóng dọc biên giới Belarus, mô tả họ là “bia đỡ đạn”.

Nhà độc tài Belarus tiếp tục bác bỏ những cảnh báo của Tổng thống Zelenskiy về mối đe dọa quân sự từ Belarus.

“Quân đội Ukraine không muốn bất kỳ cuộc chiến nào với Belarus. Tôi biết chắc chắn điều đó,” Lukashenko khẳng định.

“Bởi vì họ hiểu rằng điều này có nghĩa là thêm hàng ngàn kilomet chiến tuyến, một đường biên giới — và một đường biên giới khó khăn — giữa Belarus và Ukraine. Họ có cần điều đó không? Không.”

Lần cuối cùng Tổng thống Zelenskiy và Lukashenko gặp nhau là vào tháng 10 năm 2019 trong Diễn đàn Khu vực Ukraine và Belarus lần thứ hai tại Zhytomyr, gần ba năm trước khi Nga phát động cuộc xâm lược toàn diện.

Quan hệ giữa Kyiv và Minsk xấu đi nghiêm trọng sau khi chiến tranh bùng nổ. Belarus cho phép quân đội Nga sử dụng lãnh thổ của mình để tiến hành cuộc tấn công vào thủ đô của Ukraine vào đầu năm 2022, điều này đã gây ra sự lên án rộng rãi của quốc tế và khiến các nước phương Tây áp đặt các biện pháp trừng phạt sâu rộng đối với chế độ của Lukashenko.

Ngày 21 tháng 5, Tổng thống Zelenskiy tuyên bố Ukraine sẵn sàng thực hiện các biện pháp “phòng ngừa” chống lại Nga và Belarus để đáp trả các mối đe dọa quân sự tiềm tàng dọc biên giới phía bắc của nước này.

Tổng thống Zelenskiy nói rằng chế độ của Lukashenko “phải hiểu rằng sẽ có hậu quả nếu có hành động gây hấn chống lại Ukraine, chống lại người dân của chúng ta”, đồng thời cảnh báo rằng Mạc Tư Khoa có thể tìm cách lôi kéo Belarus vào cuộc chiến sâu hơn.

Những bình luận này được đưa ra vài ngày trước khi Tổng thống Pháp Emmanuel Macron gọi điện cho Lukashenko vào ngày 24 tháng 5 và cảnh báo Belarus không nên can thiệp thêm vào cuộc xâm lược Ukraine của Nga.

[Kyiv Independent: Lukashenko says Belarus has 'major' target in Ukraine in its sights]

7. Quân đội Ukraine tấn công các ‘trung tâm hậu cần quan trọng’ ở vùng Donetsk bị tạm chiếm.

Theo Quân đoàn 3, lực lượng Ukraine đã tấn công một số kho quân sự đóng vai trò là trung tâm hậu cần quan trọng cho quân đội Nga ở tỉnh Donetsk bị tạm chiếm, cũng như Trung đoàn 413 thuộc Lực lượng Hệ thống Điều khiển từ xa bên trong lãnh thổ do Nga kiểm soát ở tỉnh Luhansk.

Chiến dịch được lên kế hoạch và chỉ huy bởi một chỉ huy tiểu đội UAV tấn công – người gốc tỉnh Luhansk, mang biệt danh “Skhid”, đến từ tiền tuyến. Chiến dịch tập trung vào các hệ thống phòng không, sở chỉ huy, kho nhiên liệu và đạn dược, cũng như các phương tiện hậu cần.

Trong nỗ lực rộng lớn hơn này, Lực lượng Không quân Ukraine đã tiến hành một cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng quân sự của Nga tại tỉnh Luhansk bị tạm chiếm vào ngày 25 tháng 5, sử dụng hỏa tiễn Storm Shadow, theo thông báo của Bộ Tổng tham mưu.

[Kyiv Independent: Ukrainian military strikes 'key logistics hubs' in occupied Donetsk Oblast]

8. Ottawa và Kyiv ký thỏa thuận sản xuất trên lãnh thổ Canada những máy bay điều khiển từ xa trinh sát cho quân đội Ukraine.

Bộ Quốc phòng Ukraine thông báo rằng Ukraine và Canada đã ký một thỏa thuận giữa chính phủ hai nước để sản xuất máy bay điều khiển từ xa trinh sát của Ukraine trên lãnh thổ Canada, và các máy bay hoàn thiện sẽ được chuyển giao cho Lực lượng Quốc phòng Ukraine.

Thỏa thuận này thiết lập một liên doanh mới với tỷ lệ góp vốn 50-50, Airlogix-Sentinel, kết hợp công ty công nghệ quốc phòng Airlogix của Ukraine với Sentinel Research and Development, một nhà sản xuất hệ thống máy bay điều khiển từ xa có trụ sở tại Hamilton. Các quan chức quốc phòng từ cả hai nước đã ký kết thỏa thuận tại CANSEC, sự kiện quốc phòng và công nghệ mới nổi hàng đầu của Canada, được tổ chức trong tuần này tại Ottawa. Bộ trưởng Quốc phòng Canada David J. McGuinty đã cùng ký kết với các đối tác Ukraine của mình.

Các thiết kế đã được thử nghiệm trong chiến đấu, khung máy bay của Canada.

Theo thỏa thuận, Sentinel sẽ được giao thầu phụ để chế tạo khung máy bay cho máy bay điều khiển từ xa, dựa trên thỏa thuận cấp phép sở hữu trí tuệ với Airlogix, thỏa thuận này vẫn chịu sự kiểm soát xuất khẩu. Sản phẩm chủ lực của Sentinel là Rekam, một hệ thống máy bay cánh cố định đa năng, cùng với Rekam Ascent cất cánh thẳng đứng và Rekam Echo chạy bằng động cơ phản lực. Cả Kyiv và Ottawa đều chưa chỉ rõ hệ thống nào sẽ được sản xuất tại Canada, và số lượng máy bay điều khiển từ xa cũng như thời gian giao hàng vẫn chưa được xác định.

Giám đốc thương mại của Airlogix, Dmytro Piatrin, nói với các phóng viên rằng mục tiêu là cung cấp các hệ thống hiệu quả cho quân đội Ukraine càng nhanh càng tốt. Bộ Quốc phòng Nga mô tả dự án này như một cách để đẩy nhanh việc cung cấp thiết bị trinh sát và lập kế hoạch tác chiến cho các đơn vị tiền tuyến trong cuộc xâm lược Ukraine của Nga.

Dự án này xuất phát từ cam kết của Thủ tướng Canada Mark Carney hồi tháng 8 năm 2025 về việc đầu tư vào máy bay điều khiển từ xa, khả năng chống máy bay điều khiển từ xa và tác chiến điện tử, bao gồm cả thông qua quan hệ đối tác giữa ngành công nghiệp Canada và Ukraine. Dự án được cấu trúc thông qua Cục Điều phối Hỗ trợ Quân sự thuộc Bộ Quốc phòng, cơ quan bắt đầu làm việc với Sentinel sau khi Canada ký thư thỏa thuận với Ukraine vào tháng 8 năm 2025 về việc tài trợ chung sản xuất thiết bị quân sự tại Canada.

Thỏa thuận này cũng phản ánh sáng kiến “Xây dựng cùng Ukraine” của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy, được khởi xướng vào tháng 6 năm 2025 nhằm giúp đa dạng hóa chuỗi cung ứng của đất nước. Ông McGuinty cho biết: “Canada tự hào tăng cường quan hệ đối tác quốc phòng với Ukraine”.

Một phần trong cam kết ngày càng mở rộng của Canada

Ottawa cho biết họ đã cung cấp hơn 25 tỷ đô la Canada viện trợ quân sự và phi quân sự cho Ukraine kể từ cuộc xâm lược của Nga năm 2022, với khoảng 2 tỷ đô la Canada viện trợ quân sự dự kiến cho năm tài chính 2026-2027. Đầu tháng 5, ông Carney đã công bố thêm 200 triệu đô la cho việc mua sắm vũ khí thông qua chương trình Danh sách các yêu cầu ưu tiên của Ukraine đa quốc gia.

[Europe Maidan: Ottawa and Kyiv sign deal to manufacture reconnaissance drones on Canadian soil for Ukraine’s forces]

9. Tổng thống Trump đang chỉnh sửa thỏa thuận tiềm năng với Iran tập trung vào eo biển Hormuz và uranium làm giàu.

Theo một nguồn tin am hiểu về các cuộc đàm phán, những chỉnh sửa của Tổng thống Trump đối với bản ghi nhớ hợp tác Mỹ-Iran bao gồm những thay đổi khá quan trọng liên quan đến eo biển Hormuz và việc loại bỏ uranium được làm giàu cao.

Những nội dung chính của bản ghi nhớ bao gồm việc ngừng bắn trong 60 ngày, cùng với các điều khoản kêu gọi mở lại eo biển và một khuôn khổ để nối lại các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran.

Nhiều nguồn tin nói với đài CBS rằng thỏa thuận này cũng bao gồm khả năng miễn trừ hoặc nới lỏng trừng phạt đối với Iran, cho phép nước này tiếp cận hàng tỷ đô la tài sản bị đóng băng tùy thuộc vào tiến trình ngoại giao.

Các nhà trung gian hòa giải do Pakistan dẫn đầu đang giải quyết các cuộc đàm phán qua lại giữa Washington và Tehran. Chi tiết về mỗi cuộc trao đổi đều rất hạn chế. Tổng thống Trump đã nói hôm thứ Sáu rằng ông sẽ đưa ra quyết định cuối cùng về thỏa thuận vào cùng ngày, nhưng sau đó các chỉnh sửa bổ sung đã được gửi đến Iran. Tổng thống Trump nói với Lara Trump trong một cuộc phỏng vấn rằng ông “không vội” đạt được thỏa thuận.

Tòa Bạch Ốc không phản hồi yêu cầu bình luận. Axios là trang tin đầu tiên đưa tin về những chỉnh sửa mà Tổng thống Trump yêu cầu đối với bản ghi nhớ.

[CBSNews: Trump's edits to potential Iran agreement focused on Strait of Hormuz, enriched uranium, source says]

10. Crimea áp dụng chế độ phân phối nhiên liệu theo định mức trong bối cảnh khủng hoảng nguồn cung do các cuộc tấn công của Ukraine gây ra.

Hôm 31 tháng 5, chính quyền do Nga dựng lên tại Crimea bị tạm chiếm đã áp dụng các biện pháp phân phối nhiên liệu theo định mức sau khi các cuộc tấn công của Ukraine vào hành lang đường bộ nối bán đảo bị tạm chiếm với đất liền Nga làm gián đoạn nguồn cung cấp nhiên liệu.

Sergey Aksyonov, nhà lãnh đạo Crimea do Nga dựng lên, tuyên bố sẽ áp dụng phiếu mua xăng cho nhiên liệu AI-95, trong khi việc bán AI-92 sẽ bị giới hạn ở mức 20 lít mỗi khách hàng. Ông Aksyonov cho biết chính quyền kỳ vọng tình hình sẽ ổn định trong vòng một tháng.

“Tôi kêu gọi người dân Crimea và du khách đến nước cộng hòa này hãy giữ bình tĩnh và chỉ dựa vào các nguồn thông tin chính thức”, Aksyonov viết như trên.

Các nhà chức trách địa phương thừa nhận sự gián đoạn sau các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Ukraine được tường trình đã ảnh hưởng đến giao thông dọc theo “cầu đường bộ” xuyên qua miền nam Ukraine bị tạm chiếm, một tuyến đường hậu cần quan trọng mà Nga sử dụng để cung cấp cho Crimea.

Thống đốc vùng xâm lược Sevastopol, Mikhail Razvozhayev, xác nhận rằng hệ thống phiếu giảm giá cũng sẽ được áp dụng tại thành phố cho cả hai loại nhiên liệu, mô tả biện pháp này là tạm thời và cần thiết để bổ sung lượng nhiên liệu dự trữ tại các trạm xăng.

Ông Razvozhayev cho biết, có một ngày, việc bán nhiên liệu tại TES, một chuỗi trạm xăng lớn ở Crimea bị tạm chiếm, bắt đầu lúc 7 giờ sáng, và chỉ trong vài giờ, toàn bộ lượng nhiên liệu được phân bổ trong ngày đã bán hết.

Kênh Telegram Crimea Wind vào ngày 31 tháng 5 đã đăng tải một video cho thấy một hàng dài xe hơi tại một trạm xăng, kèm theo dòng chú thích rằng “không có lý do gì để xếp hàng trừ khi bạn là một trong số ít người may mắn có được phiếu giảm giá do các công ty phát hành để sử dụng riêng.”

Các biện pháp hạn chế này được đưa ra sau khi có báo cáo về tình trạng thiếu nhiên liệu tại các mạng lưới trạm xăng lớn ở Crimea bị tạm chiếm và các vùng lãnh thổ bị tạm chiếm khác.

Việc áp dụng phiếu nhiên liệu đánh dấu một trong những biện pháp phân phối nhiên liệu quy mô lớn nhất ở Nga và các vùng lãnh thổ bị tạm chiếm trong những năm gần đây. Tình trạng thiếu nhiên liệu định kỳ xuất hiện ở Crimea bị tạm chiếm và các khu vực bị tạm chiếm khác khi Ukraine tăng cường các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng quân sự và hậu cần của Nga hỗ trợ nỗ lực chiến tranh của Mạc Tư Khoa.

[Kyiv Independent: Crimea introduces fuel rationing amid supply crisis caused by Ukrainian strikes]

11. Giá năng lượng tăng vọt do chiến tranh Iran gây thiệt hại cho các quốc gia phụ thuộc vào du lịch ở Á Châu.

Khi mùa hè đến gần, giá cả tăng vọt và những khó khăn khác từ cuộc chiến với Iran đang gây áp lực lên nền kinh tế phụ thuộc vào du lịch của các quốc gia Đông Nam Á, bao gồm Thái Lan và Việt Nam.

Mùa du lịch cao điểm hè của khu vực đang gặp rủi ro do giá nhiên liệu máy bay tăng cao cùng với sự không chắc chắn về lệnh ngừng bắn dẫn đến việc hủy chuyến bay và giá vé tăng.

Ngành du lịch ở Á Châu vẫn chưa hoàn toàn phục hồi sau đại dịch COVID-19. Hiện nay, nhiều quốc gia đang phải đối phó với những hậu quả của đại dịch đối với nguồn cung và giá năng lượng toàn cầu, vốn ảnh hưởng đến Á Châu đầu tiên và nặng nề nhất. Một số gia đình đang hạn chế đi du lịch vì chi phí đến các trạm xăng và cửa hàng tạp hóa trên toàn thế giới ngày càng tăng cao. Lượng khách du lịch tại một số địa điểm từng nổi tiếng nay đã giảm sút.

“Giá xăng tăng cao và du lịch giảm sút, làm sao chúng tôi có thể kiếm tiền?”, Siv Pech, một tài xế xe tuk-tuk 58 tuổi ở Siem Reap, quê hương của quần thể đền Angkor Wat cổ kính hàng trăm năm tuổi của Campuchia, đặt câu hỏi.

Du lịch là huyết mạch kinh tế đối với nhiều quốc gia đang phát triển. Ngành này đóng góp gần 13% tổng sản phẩm quốc nội, gọi tắt là GDP của Thái Lan và gần 9% của Việt Nam, đồng thời tạo ra hàng triệu việc làm ở Campuchia. Khách du lịch mang lại nguồn ngoại tệ rất cần thiết cho các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu như Phi Luật Tân và Nepal.

Nguồn thu từ du lịch trở nên quan trọng hơn bao giờ hết khi giá dầu tăng vọt do chiến tranh đẩy giá nhập khẩu nhiên liệu lên cao, đặc biệt là đối với những khu vực trên thế giới phụ thuộc vào eo biển Hormuz ngoài khơi bờ biển Iran như một tuyến đường vận chuyển phần lớn dầu khí của họ.

[CBSNews: Soaring energy prices from Iran war hurting tourism-reliant countries in Asia]