Fionn Shiner, trong bản tin ngày 30 tháng 5 năm 2026 của tạp chhi1 Crux, cho hay: Đức Giáo Hoàng Leo XIV dự kiến sẽ đến thăm Tây Ban Nha vào đầu tháng 6 năm nay. Tuy nhiên, thời kỳ Tây Ban Nha là thành trì của Công Giáo đã qua từ lâu.

Tháng Tư năm ngoái, Tổng Giám mục Luis Argüello của Valladolid, chủ tịch Hội đồng Giám mục Tây Ban Nha, đã phát biểu tại lễ khai mạc phiên họp toàn thể của các giám mục: “Thời kỳ mà chúng ta nói: Tôi là người Công Giáo vì tôi sinh ra ở Tây Ban Nha đã qua rồi, đã được định đoạt trong nhiều thế kỷ.”

Đối với một quốc gia từ nhiều thế kỷ nay được coi là trung tâm Công Giáo, nơi truyền bá Ki-tô giáo ở Nam Mỹ và sản sinh ra những vị thánh như Thánh Ignatius Loyola, Thánh Teresa Avila và Thánh Dominic, đây là một sự thừa nhận đáng chú ý.

Theo Khảo sát Tôn giáo và Niềm tin ở Tây Ban Nha năm 2025, do Tổ chức Đa nguyên và Chung sống công bố, chỉ có 46% dân số tự nhận mình là người Công Giáo và 37% tin vào Chúa.

Đồng thời, 64% số người được khảo sát tin vào “năng lượng”, trong khi 42% tin vào chiêm tinh học và 37% tin vào luân hồi.

Vậy: điều gì đã xảy ra?

Rafael Ruiz Andrés, trợ lý giáo sư xã hội học tại Khoa Khoa học Chính trị và Xã hội học của Đại học Complutense Madrid, và là chuyên gia về thế tục hóa, nói với Crux Now rằng nguyên nhân của điều này rất đa diện.

Ông nói rằng quá trình hiện đại hóa có thể bắt nguồn từ thế kỷ 19, khi “hai Tây Ban Nha” bắt đầu xuất hiện, một “gắn bó với Công Giáo”, và một “trong đó một tầm nhìn khác về Tây Ban Nha nên như thế nào bắt đầu hình thành”.

Mặc dù chế độ Franco đã cố gắng ngăn chặn điều này, ông nói, “Từ những năm 1960 trở đi, Tây Ban Nha đã hiện đại hóa rất nhanh chóng”.

“Cũng như ở các nước Tây Âu khác, quá trình hiện đại hóa đó đã mang lại sự thay đổi rất triệt để về văn hóa, đạo đức, các mối quan hệ tình dục và tình cảm, và cả tôn giáo. Kể từ những năm 1960 — ban đầu diễn ra chậm rãi cho đến cuối thế kỷ 20, và sau đó rất nhanh chóng — Tây Ban Nha, theo một cách nào đó, đã chứng kiến các bộ phận lớn dân số mất đi sự gắn bó với Công Giáo”, ông nói.

Ông cũng nói rằng đã có một “sự đổ vỡ lớn trong việc truyền đạt đức tin giữa các thế hệ”, có nghĩa là “cha mẹ ngày càng ngừng truyền lại đức tin cho con cái của họ”.

Trong cái rủi có cái may.

Trớ trêu thay, theo Ruiz Andrés, vì quá trình thế tục hóa ở Tây Ban Nha diễn ra triệt để, điều này có nghĩa là Đức Giáo Hoàng Leo có thể sẽ được chào đón nồng nhiệt hơn so với Đức Giáo Hoàng Benedict XVI khi ngài đến thăm Tây Ban Nha vào các năm 2006, 2010 và 2011.

Vì ông tin rằng Tây Ban Nha hiện nay đã là một quốc gia hậu thế tục, “tôn giáo không còn bị coi là mối đe dọa hay điều gì đó tiêu cực nữa”, ông nói.

“Khi Đức Benedict XVI đến thăm, tôi nhớ tất cả những tranh cãi xung quanh chuyến thăm của ngài. Nghịch lý thay, đó là một xã hội Công Giáo hơn, nhưng lại có nhiều xung đột hơn. Có những phong trào chống giáo sĩ mạnh mẽ và sự phản đối mạnh mẽ mỗi khi một vị giáo hoàng đến”, ông nói thêm.

“Xã hội có thể phản ứng với sự thờ ơ hoặc một chút tò mò, nhưng không có sự phản đối lớn nào đối với việc một vị giáo hoàng đến thăm”, ông nói với Crux Now.

Điều này cũng được lặp lại khi Crux Now gần đây đã nói chuyện với một tình nguyện viên 65 tuổi, Santi Canela, tại nơi trú ẩn cho người vô gia cư mà Đức Giáo Hoàng Leo dự kiến sẽ đến thăm ở Barcelona. Ông nói rằng thành phố Catalan sẽ đón tiếp chuyến thăm của Đức Giáo Hoàng “với sự tò mò hơn là lòng sùng kính”.

Dấu hiệu của hy vọng?

Giống như ở các nước phương Tây khác như Anh, Pháp và Hoa Kỳ, người ta đã nói nhiều về cái gọi là sự hồi sinh của Công Giáo trong giới trẻ Tây Ban Nha.

Phong trào này đã khiến Argüello nói vào tháng 11 năm ngoái: “Có những dấu hiệu cho thấy Công Giáo đang thịnh hành, hay nói cách khác, đó là sự trở lại với những nguyên tắc tâm linh tưởng chừng như đã bị loại bỏ”.

Bằng chứng cho điều này chủ yếu là những câu chuyện kể lại.

Đó là sự thành công của bài hát Lux của Rosalía, với hình ảnh nữ ca sĩ mặc trang phục nữ tu trên bìa đĩa và có nhiều lời bài hát lấy cảm hứng từ tôn giáo; bộ phim đoạt giải Los Domingos về một cô gái trẻ gia nhập tu viện; và việc trao tặng Giải thưởng Công chúa xứ Asturias cho nhà triết học Công Giáo Byung-Chul Han.

Hơn nữa, gần đây nhà văn và trí thức trẻ nổi tiếng Ernesto Castro đã trở lại Công Giáo.

Cũng có dữ liệu sơ bộ cho điều này. Báo cáo Thanh niên Tây Ban Nha năm 2026 của Quỹ SM, dựa trên dữ liệu năm 2025, cho biết 45% thanh niên từ 15 đến 29 tuổi tự nhận mình là người Công Giáo. Năm 2020, con số này là 31.6%.

Theo Khảo sát về Xu hướng Xã hội của Trung tâm Nghiên cứu Xã hội học, 34% thanh niên từ 18 đến 24 tuổi và 38% thanh niên từ 25 đến 34 tuổi tự nhận mình là người Công Giáo.

“Tôi nghĩ những diễn biến này rất quan trọng về mặt số lượng, nhưng thậm chí còn quan trọng hơn về mặt chất lượng,” Ruiz Andrés nói vì “nó cho thấy vấn đề tôn giáo và tâm linh đang quay trở lại.”

“Bởi vì bất chấp quá trình thế tục hóa, tôn giáo vẫn là những tác nhân quan trọng trong xã hội. Cũng bởi vì chúng ta đang sống trong một thế giới mong manh, dễ bị tổn thương, bất ổn và không an toàn hơn nhiều so với hai mươi năm trước. Điều đó thường khiến mọi người đặt ra những câu hỏi về sự hiện hữu và có thể dẫn đến sự suy gẫm về tâm linh hoặc tôn giáo,” ông nói thêm.

Trong một cuộc phỏng vấn gần đây với Ecclesia, ĐC Argüello thừa nhận rằng Giáo hội ở Tây Ban Nha “hiện đang trải qua sự căng thẳng giữa việc quản lý di sản phi thường được thừa hưởng từ truyền thống Công Giáo và việc truyền bá Tin Mừng cho nhiều người có kiến thức tối thiểu về ý nghĩa của Tin Mừng.”

Ruiz Andrés còn đi xa hơn và nói rằng Giáo hội ở Tây Ban Nha đã “bị bất ngờ” trước quá trình thế tục hóa nhanh chóng trong vài thập niên qua, và rằng “Giáo Hội Công Giáo có lẽ đã quá bị mắc kẹt bởi ký ức về việc từng là nhân tố trung tâm trong xã hội Tây Ban Nha.”

“Giáo hội đã có sự thống trị và bá quyền to lớn trong xã hội Tây Ban Nha cho đến gần đây. Rất nhiều người trong Giáo hội vẫn mong đợi mọi người quay trở lại, hoặc vẫn đề xuất những hình thức đời sống tôn giáo được thiết kế cho một xã hội vẫn còn Công Giáo, mặc dù thực tế là xã hội đó ngày càng không còn như vậy nữa," ông nói.

Giáo sư nhấn mạnh sức mạnh của các phong trào giáo dân ở Tây Ban Nha, như Hakuna, Effetá và Opus Dei, như bằng chứng về một Giáo hội đang thay đổi, và cũng cho rằng sự gia tăng nhập cư từ Mỹ Latinh, vốn nhìn chung có xu hướng sùng đạo hơn, cũng có thể ảnh hưởng đến tương lai của Công Giáo Tây Ban Nha.

"Chúng ta đang thấy rằng Công Giáo ở Tây Ban Nha không chỉ đang phát triển phần nào, mà còn trở nên sôi động và tràn đầy năng lực hơn," ông nói.

Liệu chuyến thăm của Đức Giáo Hoàng Leo có phải là chất xúc tác cho sự phát triển của Công Giáo ở Tây Ban Nha hay không, chỉ thời gian mới trả lời được. Điều chắc chắn là chuyến đi của ngài sẽ tạo ra một tác động đáng kể. Và có lẽ một số người Tây Ban Nha tò mò, theo chủ nghĩa hậu thế tục sẽ khám phá ra điều gì đó ở vị Giáo hoàng để lại ấn tượng lâu dài trong cuộc sống của họ.