1. Nga tăng cường phòng không Mạc Tư Khoa khi mối đe dọa từ máy bay điều khiển từ xa gia tăng.

Theo đoạn phim do nhà phân tích quân sự Massimo Frantarelli và trang tin quốc phòng Ukraine Militarnyi công bố, Nga dường như đã bắt đầu triển khai các hệ thống phòng không Pantsir-SMD-E mới trên nóc các tòa nhà dân sự ở Mạc Tư Khoa.

Trong những tháng gần đây, Ukraine đã tăng cường chiến dịch tấn công tầm xa nhằm vào các mục tiêu quân sự, công nghiệp và năng lượng bên trong lãnh thổ Nga, với việc máy bay điều khiển từ xa liên tục vươn tới Mạc Tư Khoa và các khu vực khác cách biên giới Ukraine hàng trăm km.

Video được đăng tải trực tuyến vào ngày 27 tháng 5 cho thấy một máy bay trực thăng vận tải hạng nặng Mi-26 của Nga đang lắp đặt hệ thống Pantsir-SMD-E trên nóc tòa nhà trung tâm thương mại Nordstar Tower ở phía bắc Mạc Tư Khoa.

Pantsir-SMD-E là phiên bản mới hơn của hệ thống phòng không tầm ngắn Pantsir của Nga, được thiết kế đặc biệt để chống lại máy bay điều khiển từ xa và các mục tiêu trên không nhỏ hơn. Không giống như Pantsir-S1 đời cũ, biến thể SMD-E không bao gồm pháo tự động 30 ly, theo Militarnyi.

Hệ thống này được trang bị hai loại hỏa tiễn: hỏa tiễn 95Ya6 tiêu chuẩn với tầm bắn được báo cáo lên tới 20 km, và hỏa tiễn TKB-1055 nhỏ hơn được thiết kế để tấn công vào các máy bay điều khiển từ xa nhỏ ở tầm bắn lên tới 7 km.

Theo Militarnyi, hệ thống radar bao gồm một radar giám sát mảng pha chủ động với tầm phát hiện lên đến 24 km, cũng như một radar định vị mục tiêu sóng milimét.

Nga bắt đầu triển khai hệ thống Pantsir trên các mái nhà ở Mạc Tư Khoa vào năm 2023, bao gồm cả trên nóc trụ sở Bộ Quốc phòng Nga, khi máy bay điều khiển từ xa của Ukraine có thể vươn tới thủ đô.

[Kyiv Independent: Russia bolsters Moscow air defense as drone threat increases]

2. “500 mục tiêu đầu tiên đã được đánh dấu”: Ukraine có kế hoạch đáp trả nếu Belarus tham chiến, theo lời chỉ huy lực lượng máy bay điều khiển từ xa.

Tư lệnh Lực lượng Hệ thống Điều khiển từ xa của Ukraine, Robert “Madyar” Brovdi, cho biết lực lượng Ukraine đang chuẩn bị các kế hoạch đáp trả trong trường hợp Belarus trực tiếp can thiệp vào cuộc xâm lược Ukraine của Nga, bao gồm một loạt các mục tiêu đã được xác định trước.

Những bình luận này được đưa ra trong bối cảnh Ukraine liên tục cảnh báo rằng Nga đang tích cực tìm cách lôi kéo Belarus vào cuộc chiến sâu hơn, bao gồm cả thông qua các cuộc tiếp xúc quân sự và thảo luận về các chiến dịch tiềm năng được phát động từ lãnh thổ Belarus.

Ông Madyar cho biết khoảng 500 mục tiêu đã được đánh dấu, và đây là một phần của kế hoạch tác chiến đang diễn ra đối với các hệ thống điều khiển từ xa và khả năng tấn công tầm xa.

“Chó sủa thì không cắn. Chim săn mồi thì khác. 500 mục tiêu đầu tiên đã được đánh dấu. Lời khuyên miễn phí và rất thiết thực: đừng cản đường Ukraine”, Madyar nói, hướng lời lẽ về phía Tổng thống Belarus Aliaksandr Lukashenka.

Lo ngại leo thang căng thẳng dọc biên giới phía bắc Ukraine.

Các quan chức Ukraine cho biết những kịch bản như vậy có thể bao gồm việc gây áp lực lên miền bắc Ukraine hoặc thậm chí là lãnh thổ NATO, và đã chỉ ra những dấu hiệu về việc mở rộng cơ sở hạ tầng quân sự và các hoạt động chuẩn bị bên trong Belarus.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy trước đó đã nói rằng Nga đang cố gắng lôi kéo Belarus vào “các hoạt động gây hấn mới”, trong khi Ukraine tăng cường phòng thủ ở phía bắc để đáp trả.

Ông cũng cho biết Ukraine đang tăng cường các công sự và hệ thống phòng không dọc theo trục Chernihiv-Kyiv phía bắc, viện dẫn lý do cần chuẩn bị cho khả năng leo thang căng thẳng từ phía Belarus.

Lãnh đạo quân đội Ukraine đã mô tả mối đe dọa từ phía bắc là có thật, đồng thời nhấn mạnh rằng Ukraine đang phát triển cả các phương án ứng phó phòng thủ và chủ động.

Belarus chưa chính thức tham gia chiến tranh, nhưng lãnh thổ của nước này đã được sử dụng trong cuộc xâm lược năm 2022 của Nga và vẫn tiếp tục là nơi đặt cơ sở hạ tầng quân sự và các cuộc tập trận của Nga.

Tư thế tấn công tầm xa của Ukraine

Trong bối cảnh đó, ông Brovdi cho biết lực lượng hệ thống điều khiển từ xa của Ukraine tiếp tục mở rộng khả năng tấn công, ngày càng tấn công vào các cơ sở hậu cần quân sự, cơ sở hạ tầng năng lượng và các khu công nghiệp của Nga.

Ông nói thêm rằng các hoạt động sử dụng máy bay điều khiển từ xa đang được phát triển như một thành phần trọng tâm trong chiến lược tấn công tầm xa rộng lớn hơn của Ukraine, và kế hoạch triển khai nhanh chóng đã được tiến hành nếu tình hình an ninh thay đổi.

[Europe Maidan: “First 500 targets already marked”: Ukraine has a response plan if Belarus enters war, says drone forces commander]

3. Nga ký kết thỏa thuận hợp tác quân sự với Taliban.

Nga và Afghanistan đã ký một thỏa thuận hợp tác quân sự, chỉ một năm sau khi Điện Cẩm Linh loại bỏ Taliban khỏi danh sách các nhóm khủng bố bị cấm. Thư ký Hội đồng An ninh Nga Sergei Shoigu cho biết như trên hôm Thứ Sáu, 29 Tháng Năm.

Thỏa thuận mới nhấn mạnh mối quan hệ ngày càng sâu sắc giữa Điện Cẩm Linh và Taliban, và mặc dù các chi tiết cụ thể vẫn chưa rõ ràng, Bộ trưởng Quốc phòng Afghanistan Mohammad Yaqoub cho biết thỏa thuận này đánh dấu sự mở rộng quan hệ song phương giữa hai nước.

“Việc tương tác với Nga rất quan trọng đối với chúng tôi,” ông Yaqoub nói sau cuộc gặp với Shoigu tại Diễn đàn An ninh Quốc tế ở Mạc Tư Khoa. “Afghanistan và Nga có mối quan hệ lâu dài và mang tính lịch sử, và chúng tôi muốn tiến lên theo hướng này.”

Liên Xô xâm lược Afghanistan năm 1979 và trải qua thập niên tiếp theo trong một cuộc chiến đẫm máu chống lại lực lượng mujahideen, những chiến binh du kích Hồi giáo chống lại sự xâm lược, nhiều người trong số họ sau này đã thành lập Taliban.

Trong những năm sau khi quân đội Liên Xô rút lui, quan hệ giữa Mạc Tư Khoa và Kabul vẫn căng thẳng. Tuy nhiên, sau cuộc xâm lược Afghanistan của Mỹ, Nga bị cáo buộc cung cấp vũ khí cho Taliban khi nhóm này tìm cách củng cố quyền kiểm soát đất nước.

Shoigu cũng kêu gọi các nước phương Tây “giải tỏa” các lệnh trừng phạt đối với Taliban và “hoàn toàn thừa nhận trách nhiệm của họ về sự hiện diện suốt 20 năm qua tại Afghanistan”.

Tháng 4 năm 2025, Nga đã loại bỏ Taliban khỏi danh sách các nhóm khủng bố bị cấm, một danh sách đã được áp dụng từ năm 2003. Sau đó, vào tháng 7 cùng năm, Nga trở thành quốc gia đầu tiên và duy nhất chính thức công nhận Taliban là chính phủ của Afghanistan.

Đầu tháng này, Ủy ban Âu Châu xác nhận đã mời các quan chức Taliban đến Brussels, mặc dù phát ngôn nhân cho biết lời mời này “không có nghĩa là sự công nhận”.

[Politico: Russia signs military partnership with the Taliban]

4. Máy bay điều khiển từ xa tấn công “Behemoth” – câu trả lời của Ukraine đối với Shahed của Nga.

Theo các đại diện ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine, nước này vừa công bố một loại máy bay điều khiển từ xa tấn công kiểu Shahed mới có tên gọi “Behemoth”, một loại vũ khí lượn vòng tầm xa được thiết kế cho các nhiệm vụ tấn công sâu vào lãnh thổ địch và hiện đang được sản xuất hàng loạt với số lượng hạn chế.

Hệ thống này được các công ty GLEFA và Culver Aerospace giới thiệu tại triển lãm Wild Drones và được mô tả trong các bình luận gửi cho Militarnyi. Nó được thiết kế cho loại hình mà các nhà phát triển Ukraine gọi là “tấn công tầm trung”, với tầm hoạt động được công bố lên đến 300 km và mang theo hai đầu đạn.

Chiến thuật chiến tranh kiểu Shahed định hình sự phát triển của chiến trường.

Sự phát triển này phản ánh việc máy bay điều khiển từ xa kiểu Shahed đã trở thành một trong những vũ khí chủ chốt của cuộc chiến. Nga đã sử dụng số lượng lớn máy bay điều khiển từ xa Shahed do Iran thiết kế cho các cuộc tấn công tầm xa nhằm vào các thành phố và cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine, nơi các vụ phóng hàng loạt đã nhiều lần thử thách hệ thống phòng không.

Ukraine đã đáp trả bằng cách nhanh chóng mở rộng hệ sinh thái máy bay điều khiển từ xa tấn công của riêng mình, sử dụng các hệ thống điều khiển từ xa cho cả các hoạt động trên chiến trường và các cuộc tấn công tầm xa vào các mục tiêu quân sự và công nghiệp bên trong Nga.

Được thiết kế để thâm nhập ở độ cao thấp.

Behemoth tuân theo khái niệm chung về loại đạn dược lượn vòng kiểu Shahed. Theo các nhà phát triển, nó được trang bị một đầu đạn phân mảnh nổ mạnh 40 kg ở phần mũi và một đầu đạn nhiệt áp 35 kg đặt phía sau.

Máy bay này có sải cánh 2,28 mét và chiều dài 2,2 mét. Các nhà phát triển cho biết nó được thiết kế để bay ở độ cao thấp nhằm giảm thiểu khả năng bị phát hiện và đánh chặn bởi các hệ thống phòng không.

Máy bay điều khiển từ xa này hỗ trợ các chế độ điều khiển tự hành, bán tự động và FPV, phản ánh sự chuyển dịch rộng rãi hơn của Ukraine hướng tới các hệ thống điều khiển máy bay điều khiển từ xa linh hoạt, thích ứng với điều kiện tác chiến điện tử và yêu cầu nhiệm vụ.

Đã được đưa vào sản xuất hàng loạt

Các quan chức quốc phòng Ukraine ngày càng mô tả máy bay điều khiển từ xa là một lớp cốt lõi của chiến tranh hiện đại, đảm nhiệm những vai trò trước đây phụ thuộc vào sức mạnh không quân truyền thống và cho phép các phương án tấn công có quy mô lớn hơn, chi phí thấp hơn.

Theo các đại diện trong ngành được hãng tin Militarnyi trích dẫn, Behemoth hiện đang được sản xuất hàng loạt và được Lực lượng Quốc phòng Ukraine triển khai với số lượng hạn chế.

[Europe Maidan: The “Behemoth” strike drone – Ukraine’s answer to Russia’s Shahed]

5. Các nhà lập pháp Mỹ ủng hộ yêu cầu của Ukraine về việc tăng cường phòng không.

Hai Dân biểu Mỹ đến thăm Kyiv hôm 28 tháng 5 cho biết Washington nên đáp trả tích cực yêu cầu của Ukraine về việc giao thêm các hỏa tiễn phòng không đã được đặt mua trong bối cảnh Nga tăng cường các cuộc tấn công trên không khắp nước này.

Đầu tuần này, Tổng thống Volodymyr Zelenskiy đã gửi thư cho Tổng thống Donald Trump cảnh báo về tình trạng thiếu hụt ngày càng trầm trọng các hệ thống phòng không của Ukraine, đặc biệt là khả năng chống hỏa tiễn đạn đạo.

Lời kêu gọi này được đưa ra vài ngày sau khi Bộ Ngoại giao Nga công khai cảnh báo về một làn sóng tấn công tầm xa mới nhằm vào Kyiv, bao gồm cả các cuộc tấn công nhắm vào những nơi mà Mạc Tư Khoa gọi là “trung tâm ra quyết định” của Ukraine.

Phát biểu tại một cuộc họp báo ở Kyiv, Thượng Nghị Sĩ Mỹ Richard Blumenthal cho biết ông kỳ vọng Hoa Kỳ sẽ ủng hộ yêu cầu của Ukraine.

“Tôi hy vọng và mong đợi rằng nước Mỹ sẽ phản hồi tích cực đối với yêu cầu này,” ông Blumenthal nói, khi phát biểu bên cạnh Dân biểu Jim Himes, một thành viên khác của đảng Dân chủ.

Ông Blumenthal cho biết cả hai Dân biểu sẽ ủng hộ việc tăng cường phòng không và áp đặt các biện pháp trừng phạt cứng rắn hơn đối với Nga khi trở lại Washington.

“ Điều chúng tôi sẽ coi là nhiệm vụ của mình khi trở về là bảo đảm Ukraine có đủ phương tiện để hoàn thành công việc,” ông nói.

Trước đó cùng ngày, trong cuộc gặp với Tổng thống Zelenskiy, Blumenthal đã cáo buộc hành động của Putin là “vô cùng tàn nhẫn”.

“Ông ta đang cố gắng khủng bố và bắt nạt Ukraine để buộc nước này khuất phục và thuyết phục thế giới rằng Nga đang thắng thế”, Blumenthal nói.

“Tôi trở về sau chuyến thăm hồi tháng Hai để nói với mọi người rằng Nga sẽ không thắng. Nga sẽ không bao giờ thắng. Ukraine có thể chiến thắng nếu chúng ta ủng hộ Ukraine”, ông nói thêm.

Sau đó, Blumenthal đã tái khẳng định sự ủng hộ của mình đối với Ukraine trong một bài đăng trên mạng xã hội.

“Như tôi đã nói với (Tổng thống Zelenskiy), chúng tôi sẽ bảo đảm an ninh cho họ – đó là ưu tiên hàng đầu của chúng tôi – nhưng quyết tâm hơn bao giờ hết. Nước Mỹ sát cánh cùng Ukraine”, ông viết.

[Kyiv Independent: US lawmakers support Ukraine's request for additional air defense]

6. Mỹ sẽ tiếp tục duy trì hoạt động đại sứ quán tại Kyiv bất chấp các mối đe dọa từ Nga.

Hoa Kỳ cho biết đại sứ quán của họ tại Ukraine sẽ vẫn mở cửa bất chấp cảnh báo của Nga rằng các nhà ngoại giao ở lại Kyiv có nguy cơ bị đánh bom.

“ Hoạt động của chúng tôi không có thay đổi nào và những thông tin trái chiều là sai sự thật. Bộ Ngoại giao không có ưu tiên nào cao hơn sự an toàn và an ninh của người Mỹ và thường xuyên xem xét tình hình an ninh của Đại sứ quán tại Kyiv.”

Bộ Ngoại giao Nga hôm thứ Hai đã kêu gọi công dân và các nhà ngoại giao nước ngoài rời khỏi Kyiv “càng sớm càng tốt”, cảnh báo rằng họ có nguy cơ bị trúng hỏa tiễn tấn công vào thủ đô. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio hôm thứ Ba cho biết Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov đã cảnh báo ông rằng Kyiv “sẽ trở thành một nơi rất nguy hiểm”.

Ông Rubio nói với các phóng viên rằng các nhân viên ngoại giao Mỹ đã được thông báo về nguy cơ gia tăng, tuy nhiên ông không nói rõ liệu lệnh di tản đã được ban hành hay chưa. Quyết định của Washington giữ cho đại sứ quán của mình mở cửa phản ánh quyết định của nhiều quốc gia Liên Hiệp Âu Châu khác đang bác bỏ lời kêu gọi của Điện Cẩm Linh về việc rời khỏi thủ đô.

“Liên minh Âu Châu sẽ không đi đâu cả,” bà Katarína Mathernová, Đại sứ Liên Hiệp Âu Châu tại Ukraine, tuyên bố hôm thứ Hai. “Chúng tôi vẫn sẽ ở Kyiv.”

Hôm thứ Ba, Liên Hiệp Âu Châu đã triệu tập ông Karen Malayan, đại biện lâm thời của Mạc Tư Khoa tại khối, để yêu cầu Điện Cẩm Linh “ngừng tấn công dân thường” và “tham gia vào các cuộc đàm phán hòa bình thực sự, bắt đầu bằng một lệnh ngừng bắn toàn diện và vô điều kiện”.

Cuối tuần qua, Mạc Tư Khoa đã bắn hơn 80 quả hỏa tiễn vào thủ đô, khiến ít nhất hai người thiệt mạng và 87 người khác bị thương, theo các quan chức Ukraine.

[Politico: The US will keep embassy in Kyiv open despite Russian threats]

7. Thủ tướng mới của Latvia cam kết tăng cường phòng không.

Hôm thứ Năm, quốc hội Latvia đã bỏ phiếu bổ nhiệm doanh nhân chuyển sang làm chính trị gia Andris Kulbergs làm thủ tướng mới, với ưu tiên hàng đầu là an ninh và các biện pháp chống máy bay điều khiển từ xa.

Quốc hội gồm 100 ghế đã thông qua chính phủ liên minh bốn đảng của ông Kulberg với tỷ lệ 66 phiếu thuận và 25 phiếu chống, thể hiện đa số mạnh mẽ trong quốc hội, bao gồm liên minh các lực lượng trung hữu, bảo thủ và dân tộc chủ nghĩa.

Phát biểu trước cuộc bỏ phiếu, Kulbergs nói rằng Latvia cần “một chính phủ hiệu quả, chuyên nghiệp và có trách nhiệm” sẵn sàng “đưa ra những quyết định mạnh mẽ”.

Ông nói thêm rằng nhiệm vụ đầu tiên của ông sẽ là bảo đảm an ninh biên giới và các biện pháp chống máy bay điều khiển từ xa, bao gồm cả cơ chế bồi thường để bù đắp thiệt hại. Ổn định ngân sách, bầu cử công bằng, vấn đề di cư và chống tham nhũng cũng nằm trong chương trình nghị sự, cùng với việc tiếp tục hỗ trợ Ukraine.

“Nền kinh tế gắn liền với an ninh. Không có an ninh thì không thể có kinh tế, và không có kinh tế thì sẽ không có an ninh”, ông Kulbergs nói.

Liên minh mới được thành lập sau khi hai máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đi lạc mục tiêu và tấn công cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Latvia hồi đầu tháng 5, dẫn đến việc Thủ tướng Evika Siliņa từ chức.

Ông Kulbergs, một cựu doanh nhân trong ngành xe hơi và nhà lãnh đạo Hiệp hội Ô tô Latvia, chỉ mới vào quốc hội năm 2022 nhưng nhanh chóng tạo dựng được tên tuổi bằng cách lên án điều mà ông gọi là “tham nhũng được hợp pháp hóa” trong quản lý nhà nước.

Nội các của ông cũng bao gồm Bộ trưởng Y tế Hosams Abu Meri, người gốc Li Băng - một bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa đang hành nghề, nổi tiếng vì vẫn tiếp tục thực hiện nội soi khi đang tại chức - và Bộ trưởng Quốc phòng Raivis Melnis, một sĩ quan quân đội chuyên nghiệp từng là cố vấn quân sự cho Ukraine.

Chính phủ mới sẽ có chưa đến sáu tháng để thực hiện chương trình nghị sự của mình, vì Latvia dự kiến sẽ tổ chức bầu cử quốc hội vào ngày 3 tháng 10.

[Europe Maidan: New Latvian PM pledges to beef up air defenses]

8. NATO chuẩn bị một pháo đài Baltic để ngăn chặn Putin.

NATO đang gấp rút củng cố một hòn đảo lộng gió ở biển Baltic mà các nhà hoạch định quân sự ngày càng coi là một trong những tiền tuyến dễ bị tấn công nhất — và có tầm quan trọng chiến lược — của liên minh trong cuộc chiến chống lại Nga.

Nằm giữa biển Baltic, Gotland chỉ cách vùng lãnh thổ Kaliningrad được quân sự hóa cao độ của Nga 300 km. Trong bối cảnh lo ngại ngày càng gia tăng về sự hung hăng của Nga, các cuộc tấn công hỗn hợp và sự lung lay cam kết của Mỹ đối với an ninh Âu Châu, Thụy Điển và các đồng minh NATO đang chạy đua để biến Gotland trở lại thành một cứ điểm quân sự.

Tuần trước, Thụy Điển đã kết thúc cuộc tập trận phối hợp NATO đầu tiên trên đảo kể từ khi gia nhập liên minh vào năm 2024. Khoảng 18.000 binh sĩ từ 13 quốc gia đã huấn luyện trên những vùng đồng bằng bụi bặm của Gotland để chuẩn bị cho một cuộc tấn công có thể xảy ra từ phía Nga.

Tướng Michael Claesson, Tham mưu trưởng Quốc phòng Thụy Điển, nói với POLITICO rằng một cuộc tấn công của Nga “có thể xảy ra bất cứ lúc nào”, khi các binh sĩ di chuyển giữa các xe thiết giáp ở phía tây hòn đảo.

Cuộc tập trận đã làm nổi bật những khó khăn mà Thụy Điển phải đối mặt: Mỹ đã giảm bớt sự tham gia của mình — một phần của xu hướng lớn hơn khi Ông Donald Trump rút khỏi NATO — và các binh sĩ Ukraine tham gia huấn luyện đã thể hiện khả năng làm chủ chiến tranh bằng máy bay điều khiển từ xa bằng cách nhanh chóng tiêu diệt một đơn vị thiết giáp của Thụy Điển.

Tiếp đó, cần phải điều chỉnh phản ứng đối với các cuộc tấn công hỗn hợp ngầm của Nga, những cuộc tấn công chưa đến mức chiến tranh toàn diện.

“Họ đã chứng kiến nhiều hoạt động gia tăng của Nga… cắt cáp, máy bay điều khiển từ xa bay qua không phận, và khá nhiều vụ gián điệp,” Anna Wieslander, giám đốc khu vực Bắc Âu tại viện nghiên cứu Atlantic Council, cho biết. “Khi bạn ở trong tình huống có nhiều sự không chắc chắn về cam kết của Mỹ… thì nguy cơ Nga lợi dụng điều này càng tăng lên.”

Từng nhiều lần đổi chủ giữa Đan Mạch, Thụy Điển — và trong một thời gian ngắn là Nga — Gotland là một tài sản chiến lược quan trọng.

“ Với tầm bắn và vị trí của các hệ thống vũ khí hiện nay, nếu kiểm soát được Gotland, bạn có thể kiểm soát phần lớn những gì đang diễn ra ở Biển Baltic”, Niklas Granholm, phó giám đốc Cơ quan Nghiên cứu Quốc phòng Thụy Điển do chính phủ hậu thuẫn, cho biết.

Hòn đảo này được mệnh danh là “Hàng Không Mẫu Hạm không thể chìm” vì vai trò là bệ phóng quan trọng cho các hoạt động không quân trong khu vực; máy bay chiến đấu cất cánh từ đó có thể đến bất kỳ thủ đô nào của vùng Baltic “trong vòng vài phút”, ông nói.

Ông lập luận rằng nếu Nga chiếm được hòn đảo này và thiết lập hệ thống phòng không, họ có thể chặn các tàu và máy bay tiếp tế cho ba quốc gia Baltic và Phần Lan, đồng thời ngăn chặn việc tiếp viện quân đội của đồng minh. Nếu NATO giữ được Gotland, họ có thể phong tỏa đường tiếp cận của Mạc Tư Khoa đến Biển Baltic, sử dụng hỏa tiễn tầm xa để bảo vệ khu vực và bắn đạn dược sâu vào lãnh thổ Nga.

Để đối phó với mối đe dọa từ Nga, Stockholm đang nhanh chóng tái quân sự hóa hòn đảo có 60.000 dân này — đảo ngược chính sách rút quân sau Chiến tranh Lạnh, vốn chỉ để lại một số ít binh lính trên đảo Gotland. Thụy Điển đã đầu tư hơn 200 triệu euro vào nâng cấp cơ sở hạ tầng, kích hoạt lại hệ thống phòng không và tái lập một trung đoàn được trang bị xe thiết giáp CV90 và xe tăng Leopard 2.

Andreas Gustafsson, chỉ huy trung đoàn Gotland, nói với POLITICO rằng “ít nhất một ngàn binh sĩ nữa” sẽ gia nhập lực lượng 4.500 hiện đang đóng quân trên đảo “trong vòng một năm”. Ông nói thêm rằng ông hy vọng các đơn vị pháo binh tầm xa sẽ sớm gia nhập. Hòn đảo này cũng dự kiến sẽ được trang bị hệ thống phòng không tầm trung IRIS-T mới từ năm 2028.

Wieslander cho biết, một kịch bản khả thi là Nga cố gắng bí mật đổ bộ quân lên đảo từ một tàu thương mại trong khi gây nhiễu tín hiệu vô tuyến và vô hiệu hóa hệ thống phòng không bằng máy bay điều khiển từ xa.

Bất chấp những lo ngại đó, bà nói thêm rằng an ninh của Gotland hiện đang ở “tình trạng tốt”, đặc biệt là sau khi Thụy Điển gia nhập NATO vào năm 2024.

Cuộc tập trận nhằm mục đích thử nghiệm sự hợp tác đa quốc gia — quy tụ binh lính Canada và Đan Mạch, máy bay chiến đấu F-18 của Phần Lan, lính bắn tỉa Anh, Thủy Quân Lục Chiến Mỹ và Na Uy, cùng trực thăng Apache của Hòa Lan.

Việc Thụy Điển gia nhập liên minh đồng nghĩa với việc “chúng tôi đã thiết kế lại các kế hoạch của mình”, theo lời Đề đốc Frédéric de Rupilly người Pháp, Phó Tham mưu trưởng phụ trách kế hoạch của NATO tại Bộ chỉ huy chung của liên minh ở Virginia.

Bên cạnh việc chuẩn bị cho một cuộc tấn công trực diện từ Nga, Gotland còn đang đối mặt với các mối đe dọa hỗn hợp ngày càng gia tăng từ Mạc Tư Khoa.

Trong 18 tháng qua, hòn đảo này đã trải qua sự việc rò rỉ nước đột ngột sau khi một máy bơm quan trọng bị phá hoại, đối mặt với sự việc đứt cáp quang dưới biển và thường xuyên bị nhiễu sóng vô tuyến ảnh hưởng đến mọi thứ, từ máy bay đến xe cứu thương.

Tướng Claesson, tổng tư lệnh quân đội, cho biết ông “khá lo ngại” về các cuộc tấn công kết hợp. Ông nói thêm: “Rõ ràng học thuyết của Nga... thực chất là cố gắng xác định các điểm yếu và lỗ hổng, rồi làm mọi cách để khai thác chúng.”

Cũng giống như các đồng minh NATO khác, Thụy Điển cũng phải đối mặt với viễn cảnh chiến đấu với sự hỗ trợ ít hơn — hoặc không có — từ Mỹ. Chỉ trong tháng trước, Tổng thống Trump đã khiến Âu Châu bất ngờ khi tuyên bố rút quân đột ngột khỏi Đức và Ba Lan, ám chỉ việc giảm bớt năng lực quân sự dài hạn hơn nữa và làm suy yếu uy tín của liên minh, làm dấy lên thêm nhiều câu hỏi về độ tin cậy của Washington.

Dấu hiệu cho thấy sự dao động đó là việc Mỹ đã cắt giảm số lượng binh sĩ triển khai tham gia cuộc tập trận Gotland, theo một nguồn tin thân cận với vấn đề này. Phát ngôn nhân của Lục quân Mỹ tại Âu Châu và Phi Châu nói với POLITICO rằng “mức độ tham gia của các quốc gia khác nhau thường thay đổi trong giai đoạn lập kế hoạch”, đồng thời lưu ý rằng vẫn có 300 binh sĩ Mỹ tham gia. Họ từ chối cho biết số lượng binh sĩ dự kiến ban đầu là bao nhiêu.

Về phía mình, các binh sĩ Mỹ tham gia cuộc tập trận khẳng định mối quan hệ quân sự giữa hai bên vẫn bền chặt. “Lực lượng của chúng ta đã phối hợp với nhau rất tốt”, Trung tá Travis Chamberlain, chỉ huy một tiểu đoàn Thủy quân lục chiến Mỹ được cử đến Gotland, cho biết.

“Chúng tôi đã chứng kiến mức độ hội nhập rất cao… đang xây dựng các kế hoạch an ninh hội nhập rất chi tiết về cách chúng tôi sẽ bảo vệ lực lượng và cung cấp hỗ trợ hậu cần trên toàn đảo,” ông nói khi binh lính của mình hòa mình cùng binh lính Thụy Điển trong một khu vực có bãi cỏ.

Là một trong những quốc gia chi tiêu quốc phòng nhiều nhất trong NATO, chiếm 2,5% GDP và sở hữu ngành công nghiệp vũ khí trong nước mạnh mẽ, Thụy Điển “không phụ thuộc vào Mỹ để bảo vệ Gotland”, bà Wieslander cho biết. Nhưng nước này cần Washington đối với một số hệ thống vũ khí nhất định, bao gồm hỏa tiễn Patriot PAC-3 và hỗ trợ hậu cần như bảo trì thiết bị.

Cuộc tập trận cũng làm nổi bật kỷ nguyên mới của các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa quy mô lớn - một lĩnh vực mà Ukraine và Nga đang đi trước liên minh rất xa về khả năng đổi mới và sản xuất.

Theo lời kể của một người điều khiển máy bay điều khiển từ xa 24 tuổi đến từ miền trung Ukraine, có biệt danh là Tarik, binh lính Thụy Điển đã buộc phải bắt đầu lại một phần cuộc tập trận ba lần sau khi 17 binh sĩ Ukraine sử dụng máy bay điều khiển từ xa để tiêu diệt quân đội của họ.

“Chúng tôi có một nhiệm vụ với kịch bản… lên đến 20 xe tăng chiến đấu tấn công bằng cơ giới,” anh ta nói với POLITICO, khi một chiếc máy bay điều khiển từ xa tấn công một chiều được lắp ráp chắp vá bay lượn trên bầu trời nông thôn phía sau anh. “Tôi chỉ điều khiển máy bay điều khiển từ xa của mình – tôi nhìn thấy tất cả chúng, vì vậy chúng là những mục tiêu dễ dàng,” anh ta nói.

Sau các cuộc tấn công hỗn hợp gần đây, bà Meit Fohlin, nhà lãnh đạo chính quyền khu vực, cho biết bà gặp gỡ “hàng tuần” với lực lượng bảo vệ bờ biển, cảnh sát, lính cứu hỏa, quân đội, bệnh viện, các nhà điều hành cấp nước và năng lượng để vạch ra các biện pháp ứng phó với mọi tình huống có thể xảy ra — từ thiếu hụt năng lượng đến phong tỏa nguồn cung cấp cho đến một cuộc tấn công vũ trang vào cảng địa phương.

“Chúng ta phải nắm bắt mọi thứ,” bà nói từ văn phòng của mình ở Visby, thủ phủ thời trung cổ của hòn đảo, và cho biết thêm hiện bà đang làm việc với tất cả 92 giáo xứ trên đảo để hướng dẫn họ cách ứng phó với mọi tình huống khủng hoảng.

Gustafsson, chỉ huy trung đoàn Gotland, cho biết ông đang rút ra những bài học ngay lập tức từ đơn vị máy bay điều khiển từ xa của Ukraine. “Tôi khá ngạc nhiên [bởi] số lượng mà họ thực sự sử dụng và phải đối mặt hàng ngày,” ông nói. “Bài học chính mà tôi rút ra là chúng ta phải huấn luyện với máy bay điều khiển từ xa nhiều hơn nữa.”

Nhưng xét đến tầm quan trọng của Gotland đối với liên minh, một số thủ đô vẫn cho rằng NATO có thể làm nhiều hơn nữa. Hai nhà ngoại giao NATO, giấu tên để được tự do phát biểu, cho biết liên minh nên xem xét việc đặt các hệ thống phòng không tầm xa thường trực trên Gotland để răn đe Nga.

Điều quan trọng là không để Mạc Tư Khoa nắm thế chủ động, Claesson nói.

“Chúng ta không nên khoanh tay chờ đợi sự tái thiết ở mức độ nào đó của quân đội Nga diễn ra,” nhà lãnh đạo quốc phòng Thụy Điển nói, “mà thay vào đó phải luôn cảnh giác và chuẩn bị sẵn sàng.”

[Politico: NATO prepares a Baltic fortress to head off Putin]

9. Albania triệu tập đại sứ Nga lần thứ hai trong vòng vài ngày — sau khi Nga phá hoại nơi ở của đại sứ và ra lệnh cho các nhà ngoại giao nước ngoài rời khỏi Kyiv.

Bộ Ngoại giao Albania đã triệu tập đại sứ Nga tại Tirana vào ngày 28 tháng 5 để phản đối những lời đe dọa của Mạc Tư Khoa về các cuộc tấn công tiếp theo vào Ukraine và lệnh yêu cầu các nhà ngoại giao nước ngoài rời khỏi Kyiv, Ngoại trưởng Ferit Hoxha khẳng định. Đây là lần thứ hai Albania triệu tập vị đại sứ này trong vòng vài ngày, sau cuộc tấn công quy mô lớn của Nga vào Kyiv ngày 24 tháng 5 làm hư hại nơi ở của đại sứ Albania tại Ukraine.

Bộ Ngoại giao Nga kêu gọi tất cả công dân nước ngoài và nhân viên ngoại giao rời khỏi Kyiv vào ngày 25 tháng 5, đồng thời tuyên bố sẽ tiến hành “các cuộc tấn công có hệ thống” vào các “trung tâm ra quyết định” và các cơ sở quốc phòng của Ukraine.

Ông Hoxha gọi lời đe dọa này là vi phạm luật pháp quốc tế và Công ước Vienna về Quan hệ Ngoại giao; ông là một trong số các Ngoại trưởng Âu Châu triệu tập phái viên Nga về lời cảnh báo này.

Ông nói thêm rằng, trong hơn bốn năm kể từ khi phát động cuộc chiến toàn diện, Nga đã không ngừng tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng, trường học, bệnh viện và nhà cửa trên khắp Ukraine.

Albania sẽ không rút quân và sẽ vẫn ở lại Kyiv, và cách duy nhất để tiến lên phía trước là chấm dứt chiến tranh và tham gia vào “các cuộc đàm phán hòa bình chân thành, thiện chí”. Ông lưu ý rằng lập trường này đã được truyền đạt trực tiếp đến đại sứ Nga tại Tirana.

Trước đó, dinh thự của Đại sứ Albania tại Ukraine, Ernal Filo, đã bị hư hại do một cuộc tấn công của Nga vào Kyiv. Sau vụ việc, chính phủ Albania đã triệu tập nhà ngoại giao Nga để giải thích.

Ngoài ra, ông Hoxha cũng mạnh mẽ lên án cuộc tấn công quy mô lớn của Nga vào cơ sở hạ tầng dân sự của Ukraine ngày 24 tháng 5.

Theo ông, một khu chung cư ở Kyiv, nơi đại sứ Albania sinh sống, đã bị trúng bom trong vụ tấn công, khiến sự an toàn của nhà ngoại giao này gặp nguy hiểm.

Ngoại trưởng Albania kêu gọi Nga ngừng tấn công cơ sở hạ tầng dân sự của Ukraine và chấm dứt chiến tranh. Sau đó, Nga tuyên bố các nhà ngoại giao nước ngoài nên rời Kyiv để tránh các cuộc tấn công tiếp theo có thể xảy ra.

Ngay sau động thái này, Mạc Tư Khoa đã đưa ra cảnh báo về các cuộc tấn công tiếp theo và yêu cầu các nhà ngoại giao nước ngoài phải rời khỏi thủ đô Ukraine.

[Europe Maidan: Albania summons Russia’s ambassador second time in days — after Russia damaged its envoy’s residence and ordered foreign diplomats to leave Kyiv]

10. Elon Musk cáo buộc chính quyền Trump sử dụng Starlink cho mục đích quân sự.

Elon Musk, chủ sở hữu dịch vụ internet vệ tinh toàn cầu Starlink, đã cáo buộc chính quyền Trump vi phạm thỏa thuận mà công ty ông đã ký với Ngũ Giác Đài trong bối cảnh có những tranh chấp về phí dịch vụ.

Musk đã sử dụng nền tảng mạng xã hội X của mình để cáo buộc Bộ Quốc phòng, gọi tắt là DOD vi phạm điều khoản dịch vụ khi sử dụng Starlink vào thời điểm quân đội Mỹ ngày càng phụ thuộc nhiều hơn vào các công ty và sản phẩm bên ngoài, đặc biệt là những sản phẩm thuộc sở hữu của tỷ phú này.

“Họ đã sử dụng hệ thống dân sự Starlink cho mục đích quân sự một cách không đúng quy định,” Musk nói trên X. “Đây là hành vi vi phạm trực tiếp các điều khoản dịch vụ.”

Theo Reuters, hãng tin đã phỏng vấn các quan chức với điều kiện giấu tên và xem xét các tài liệu nội bộ của Bộ Quốc phòng, chính phủ và SpaceX của Musk, công ty sở hữu Starlink, đang bất đồng với nhau về việc tăng chi phí. SpaceX lập luận rằng chi phí này là cần thiết vì Ngũ Giác Đài đã đồng ý với một kế hoạch ở cấp độ dân sự trong khi sử dụng cấp độ dịch vụ cao hơn cho các hoạt động quân sự ở Iran.

Đáp lại, một quan chức Ngũ Giác Đài nói với Newsweek rằng Bộ Quốc phòng cam kết thúc đẩy một “môi trường cạnh tranh” cho truyền thông vệ tinh, bao gồm việc tìm kiếm các lựa chọn bổ sung nhằm mang lại “sự đa dạng” về nhà cung cấp.

Phát ngôn nhân Ngũ Giác Đài Sean Parnell cũng lên tiếng trên X để lên án bản báo cáo của Reuters, khẳng định SpaceX vẫn là “một đối tác mạnh mẽ và đáng quý”.

SpaceX bán một phiên bản sản phẩm dành riêng cho quân sự, có tên là Starshield, mà theo Reuters, Ngũ Giác Đài đã lựa chọn sử dụng trong một thỏa thuận năm 2023. Các thiết bị đầu cuối này có thể kết nối với các vệ tinh thương mại Starlink và các tùy chọn bảo mật cao hơn.

Nguồn tin cho biết các quan chức công ty của Musk lập luận rằng theo thỏa thuận hiện có, Starlink không nên được sử dụng trên các máy bay điều khiển từ xa cảm tử LUCAS của Mỹ ở Iran. Loại máy bay điều khiển từ xa này có khả năng bay vòng quanh mục tiêu trước khi lao xuống và phát nổ khi va chạm.

Theo các nguồn tin, SpaceX lập luận rằng cách sử dụng này phù hợp hơn với gói dịch vụ hàng không của họ, với mức giá khoảng 25.000 đô la mỗi tháng, mà Ngũ Giác Đài không chi trả. Thay vào đó, chính phủ dường như chỉ trả 5.000 đô la cho mỗi kết nối.

Ngũ Giác Đài cũng đã sử dụng Starlink để giúp người Iran vượt qua lệnh cấm liên lạc do chính phủ nước này áp đặt, nhưng nỗ lực này được tường trình cũng gây ra căng thẳng với SpaceX về vấn đề giá cả.

Hiện vẫn chưa rõ liệu hai bên đã đạt được thỏa thuận về giá cả trong thời gian tới hay chưa. Một phần vấn đề dường như nằm ở chỗ chính quyền Trump không có lựa chọn thay thế rõ ràng nào khác ngoài việc sử dụng sản phẩm của Musk, vì không có công ty nào khác có thể cạnh tranh trực tiếp với Starlink.

Theo Reuters, Ngũ Giác Đài đã tìm thấy các thiết bị quan trọng đối với các hoạt động quân sự của mình. Hơn 6.000 thiết bị đầu cuối Starlink đã được Mỹ buôn lậu vào Iran hồi tháng Giêng, sau cuộc đàn áp người biểu tình của nước này, để họ có thể truy cập internet.

Mặc dù một số quan chức cao cấp được tường trình tỏ ra hoài nghi về mối quan hệ thân thiết này, vốn có tiềm năng mang lại hàng trăm triệu đô la doanh thu cho công ty của Musk, việc tìm kiếm các lựa chọn khác vẫn đang tiếp diễn.

Căng thẳng gia tăng sau khi Musk dường như đã hàn gắn mối quan hệ với Tổng thống Trump trong những tháng gần đây. Sau khi tỷ phú này đóng vai trò quan trọng trong những ngày đầu của chính quyền Trump nhiệm kỳ thứ hai, hai người đã bất hòa về các đề xuất chi tiêu của tổng thống.

Sau đó, Musk đã tháp tùng Tổng thống Trump trong chuyến thăm cấp nhà nước gần đây tới Trung Quốc, nơi ông xuất hiện cùng với các giám đốc điều hành cao cấp khác với hy vọng nới lỏng các hạn chế do Bắc Kinh áp đặt.

[Newsweek: Elon Musk Accuses Trump Admin of Using Starlink for Military Purposes]